Δυσκολία απορρόφησης στην αγορά εργασίας, νέων ηλικίας 15 – 29 ετών, παρουσιάζει η χώρα μας, με συνέπεια να παραμένει ενισχυμένος ο κίνδυνος διαρροής ανθρώπινου κεφαλαίου προς το εξωτερικό.
Τα στοιχεία της Eurostat, που επεξεργάστηκαν οικονομικοί αναλυτές της Eurobank και παρουσιάζονται στο ειδικό τεύχος «7 Ημέρες Οικονομία», επισημαίνεται πως υπολογίστηκε στο 14,2% το ποσοστό των νέων της ανωτέρω ηλικιακής κατηγορίας, οι οποίοι δεν εργάζονται και ούτε συμμετέχουν στην τυπική ή μη τυπική εκπαίδευση και κατάρτιση. Το συγκεκριμένο ποσοστό είναι το τέταρτο υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (11,1% μέσο όρο). Διαπιστώνεται αποκλιμάκωση, σε σχέση με το 28,5% που ήταν το υψηλότερο ποσοστό και το οποίο καταγράφηκε το 2023 στην Ελλάδα. Όμως, παρά την πτώση που σημειώθηκε, η χώρα μας απέχει αρκετά από το όριο του 9% που έχει θέσει ως στόχο η ΕΕ, για το 2030, να υποχωρήσει η ανεργία σε αυτή την ειδική κατηγορία πολιτών.
Παράλληλα, είναι χαρακτηριστικό το εύρημα ότι τα υψηλότερα ποσοστά από τις ηλικίες 15 – 29 ετών, που δεν εργάζονται αλλά ούτε και συμμετέχουν σε κάποια μορφή εκπαίδευσης ή κατάρτισης, εντοπίζονται στους αποφοίτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σε αντίθεση με την ΕΕ-27 που αυτή, είναι η κατηγορία με τα χαμηλότερα ποσοστά.
Σύμφωνα με τους ειδικούς της Eurobank, η συγκεκριμένη εικόνα οφείλεται σε μια σειρά από παράγοντες, όπως είναι η υπερπροσφορά αποφοίτων, σε συνδυασμό με την περιορισμένη ζήτηση θέσεων υψηλής εξειδίκευσης. Παράλληλα, διαπιστώνεται αναντιστοιχία σε σχέση με τις δεξιότητες που έχουν αποκτήσει οι νέοι 15 – 29 ετών, αλλά και αδυναμία στη διασύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας. Την ίδια στιγμή, στην Ελλάδα υπάρχει κυριαρχία των πολύ μικρών επιχειρήσεων, κυρίως σε κλάδους χαμηλής τεχνολογίας και εξειδίκευσης, οι οποίες όμως καταγράφουν περιορισμένη δυνατότητα απορρόφησης εξειδικευμένου προσωπικού.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι σε επίπεδο μακροοικονομίας, η διατήρηση υψηλού ποσοστού νέων εκτός της αγοράς εργασίας και εκτός της εκπαίδευσης, ανεξάρτητα από το επίπεδο σπουδών τους, περιορίζει την παραγωγικότητα της οικονομίας. Την ίδια στιγμή, ενισχύεται ο κίνδυνος διαρροής ανθρώπινου κεφαλαίου. Επίσης, δεν πρέπει να αγνοείται η κοινωνική διάσταση του φαινομένου, δηλαδή η περιθωριοποίηση, ο κίνδυνος φτώχιας, η ενίσχυση των ανισοτήτων, η υποβάθμιση των δεξιοτήτων και οι ψυχολογικές επιπτώσεις.
Για να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο, χρειάζεται να υπάρξει η περαιτέρω ενίσχυση των θεσμών διασύνδεσης της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας. Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να αναβαθμιστεί η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, αλλά και να ενισχυθούν οι στοχευμένες ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης για τους νέους.
Πώς η κρίση χρέους άλλαξε τα δεδομένα
Πάντως, η ανάλυση των στοιχείων για την περίοδο από το 2001 έως και το 2024, δείχνει ότι την περίοδο 2002 – 2008, υπήρξε μείωση του ποσοστού των ατόμων, ηλικίας 15 – 29 ετών που δεν εργάζονται ούτε συμμετέχουν στην τυπική ή μη τυπική εκπαίδευση και κατάρτιση. Εν συνεχεία, το ξέσπασμα και η γιγάντωση της οικονομικής κρίσης, είχαν ως αποτέλεσμα το συγκεκριμένο ποσοστό να αυξηθεί σημαντικά, φτάνοντας στο 28,5% το 2023. Άλλωστε, σε περιόδους πτώσης της οικονομικής δραστηριότητας το ποσοστό των νέων 15 – 29 ετών που δεν εργάζονται, αλλά ούτε λαμβάνουν κάποιας μορφής εκπαίδευση, αυξάνεται. Αιτία είναι ότι οι απώλειες θέσεων εργασίας σε τέτοιες περιόδους, συνήθως επηρεάζουν δυσανάλογα τους νέους, αφού συχνά είναι οι πρώτοι που χάνουν τη δουλειά τους προκειμένου να προστατευθούν όσο είναι εφικτό οι θέσεις εργασίας πιο ηλικιωμένων ατόμων που κατά κανόνα έχουν και οικογένεια.
Μετά το 2013, ο σταδιακός περιορισμός της ύφεσης και η επίτευξη θετικών ρυθμών μεταβολής του ΑΕΠ είχαν ως αποτέλεσμα το ποσοστό των νέων που δεν εργάζονται αλλά ούτε και εκπαιδεύονται, να ακολουθήσει καθοδική πορεία. Έτσι, το 2024 υπολογίστηκε σε χαμηλότερα επίπεδα από το 2002 (19,1%) και το 2009 (15,9%) δηλαδή στο 14,2%.