Δύο εντελώς διαφορετικές μακροοικονομικές τροχιές διαγράφονται για την παγκόσμια οικονομία, ανάλογα με τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου στη Μέση Ανατολή, όπως επισημαίνει η Capital Economics στο τελευταίο της Global Outlook.
Σύμφωνα με τον οίκο, ένα σύντομο επεισόδιο πολέμου στο Ιράν θα προκαλέσει μεν πρόσκαιρη άνοδο του πληθωρισμού και επιβράδυνση της ανάπτυξης, αλλά οι επιπτώσεις θα είναι διαχειρίσιμες.
Αντίθετα, ένα πιο παρατεταμένο σοκ στην ενέργεια θα μπορούσε να οδηγήσει σε πλήγμα αντίστοιχο με εκείνο του 2022 και να πυροδοτήσει νέο κύκλο αυστηροποίησης της νομισματικής πολιτικής.
Το βασικό σενάριο: «Τραύματα», αλλά όχι ύφεση
Στο βασικό σενάριο της Capital Economics, όπου η σύγκρουση είναι βραχύβια, η παγκόσμια οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται, αλλά με απώλειες ταχύτητας.
Η παγκόσμια ανάπτυξη εκτιμάται στο 2,5% για το 2026 και στο 2,9% για το 2027. Οι ανεπτυγμένες οικονομίες της Ευρώπης και η Ιαπωνία δέχονται το μεγαλύτερο πλήγμα από την άνοδο των τιμών ενέργειας, χωρίς όμως να διολισθαίνουν σε ύφεση.
Οι ΗΠΑ εμφανίζονται πιο ανθεκτικές, κυρίως λόγω της ιδιότητάς τους ως καθαρού εξαγωγέα ενέργειας και της περιορισμένης σύνδεσης των εγχώριων τιμών φυσικού αερίου με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Στις αναδυόμενες οικονομίες, η εικόνα είναι μικτή. Η Ρωσία επωφελείται από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, αλλά η ανάπτυξη παραμένει υποτονική λόγω διαρθρωτικών περιορισμών. Η Κίνα απορροφά το ενεργειακό κόστος, ωστόσο οι πιέσεις από την αγορά ακινήτων, τη δημογραφία και την παραγωγικότητα κρατούν την ανάπτυξη κάτω από το 3%.
Η Capital Economics δεν βλέπει γενικευμένες κρίσεις στις αναδυόμενες αγορές σε αυτό το σενάριο, καθώς οι περισσότερες χώρες στηρίζονται σε σχετικά σταθερές εξωτερικές θέσεις και στοχευμένα δημοσιονομικά μέτρα.
Πληθωρισμός: Άνοδος και μετά αποκλιμάκωση
Στο βασικό σενάριο, η εκτίναξη των τιμών ενέργειας ανεβάζει τον πληθωρισμό στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, αλλά στη συνέχεια ακολουθεί αποκλιμάκωση.
Ο πληθωρισμός κορυφώνεται κοντά στο 4% στη Βρετανία και την ευρωζώνη, πριν επιστρέψει στους στόχους του 2% έως το τέλος του 2027. Στις ΗΠΑ, η κορύφωση εκτιμάται κοντά στο 3,5%, με τον πληθωρισμό να παραμένει πάνω από τον στόχο της Fed για μεγαλύτερο διάστημα, λόγω ισχυρής εγχώριας ζήτησης.
Στις αναδυόμενες αγορές, οι πιέσεις είναι εντονότερες, καθώς η ενέργεια έχει μεγαλύτερο βάρος στα καλάθια καταναλωτή. Ωστόσο, οι επιδοτήσεις καυσίμων περιορίζουν εν μέρει τον αντίκτυπο, αυξάνοντας ταυτόχρονα τους μεσοπρόθεσμους δημοσιονομικούς κινδύνους.
Κεντρικές τράπεζες: Επιλεκτική αυστηροποίηση
Η Capital Economics εκτιμά ότι στο βασικό σενάριο οι κεντρικές τράπεζες θα κινηθούν με διαφοροποίηση.
Τράπεζες που έχουν ήδη ξεκινήσει κύκλο σύσφιγξης –όπως η Τράπεζα της Ιαπωνίας και η Κεντρική Τράπεζα της Αυστραλίας– θα προχωρήσουν σε περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων, ενώ και η ΕΚΤ ενδέχεται να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση λόγω ανησυχιών για τις πληθωριστικές προσδοκίες.
Αντίθετα, η Fed και πιθανώς η Τράπεζα της Αγγλίας θα μπορούσαν να «κοιτάξουν μέσα» από το σοκ, διατηρώντας τα επιτόκια αμετάβλητα.
Το αρνητικό σενάριο: Νέο σοκ τύπου 2022
Στο δυσμενές σενάριο, όπου η σύγκρουση παρατείνεται και οι τιμές ενέργειας παραμένουν υψηλές, η εικόνα αλλάζει δραματικά.
Η ανάπτυξη σε Ευρώπη και Ιαπωνία σχεδόν μηδενίζεται, ενώ στις ΗΠΑ διατηρείται άνω του 2% το 2026, αλλά με εμφανή επιβράδυνση εντός του έτους λόγω πιέσεων στο πραγματικό εισόδημα.
Στις αναδυόμενες αγορές, η ανάπτυξη σε Κίνα και Ινδία επιβραδύνεται, ενώ χώρες με υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας και περιορισμένα συναλλαγματικά αποθέματα –όπως η Τουρκία και η Αίγυπτος– αντιμετωπίζουν αυξημένες πιέσεις στα ισοζύγια πληρωμών.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι κεντρικές τράπεζες αναγκάζονται να αυξήσουν τα επιτόκια το 2026, παρά την επιβράδυνση της οικονομίας, προκειμένου να συγκρατήσουν τις πληθωριστικές προσδοκίες, πριν περάσουν σε μειώσεις το 2027.
Στενά του Ορμούζ: Το κλειδί όλων
Όπως τονίζει η Capital Economics, το βασικό της σενάριο προϋποθέτει ότι ο πόλεμος θα αποκλιμακωθεί έως τα τέλη Απριλίου, με σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και αποκατάσταση των ροών ενέργειας.
Ωστόσο, η μεγάλη αβεβαιότητα παραμένει: το αν το Ιράν θα σταματήσει τις επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα και θα επιτρέψει τη διέλευση πλοίων.
Το ενδεχόμενο συμφωνιών με «ουδέτερες» χώρες ή περιορισμένων ανθρωπιστικών διαδρόμων θεωρείται πιθανό, αλλά οι κίνδυνοι κλιμάκωσης –είτε από λάθος υπολογισμούς είτε από στρατηγικές επιλογές– παραμένουν υψηλοί.
Η αγορά ενέργειας στο επίκεντρο
Στο βασικό σενάριο, οι τιμές ενέργειας υποχωρούν στο δεύτερο εξάμηνο του 2026, καθώς οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ αποκαθίστανται.
Ωστόσο, οι ζημιές σε εγκαταστάσεις LNG στο Κατάρ σημαίνουν ότι οι τιμές φυσικού αερίου θα παραμείνουν υψηλές για μεγαλύτερο διάστημα, ενώ σε περίπτωση μεγαλύτερης καταστροφής υποδομών, το πετρέλαιο θα μπορούσε να παραμείνει σε τριψήφια επίπεδα έως και το 2027.
Η Capital Economics εκτιμά ότι στο βασικό σενάριο οι παγκόσμιες εξαγωγές πετρελαίου μειώνονται κατά περίπου 4% το 2026, αλλά ανακάμπτουν πλήρως το 2027, με την τιμή του Brent να υποχωρεί προς τα 60 δολάρια το βαρέλι έως το τέλος εκείνης της χρονιάς.
Το συμπέρασμα του οίκου είναι σαφές: όλα εξαρτώνται από τη διάρκεια του πολέμου και τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Και η απόσταση μεταξύ των δύο σεναρίων μπορεί να αποδειχθεί πολύ μικρότερη απ’ ό,τι δείχνει.