Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επαναλαμβάνει με κάθε ευκαιρία ότι οι εκλογές θα γίνουν στο τέλος της τετραετίας, το 2027. Στη συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ επιβεβαίωσε ότι στόχος παραμένει η προσφυγή στις κάλπες το 2027, ενώ στο πρόσφατο μήνυμά του για τον ΟΠΕΚΕΠΕ μίλησε για «πρώτο και καθοριστικό σταθμό τις εκλογές του 2027». Ωστόσο, μια σειρά από θεσμικούς, γεωπολιτικούς και κομματικούς παράγοντες καθιστά την άνοιξη του 2027 ίσως τη χειρότερη δυνατή στιγμή για εκλογές. Και αυτό το γνωρίζει πολύ καλά το Μέγαρο Μαξίμου.
Ο ελέφαντας στο δωμάτιο: η ευρωπαϊκή προεδρία
Την 1η Ιουλίου 2027 η Ελλάδα αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε τρίο με την Ιρλανδία και τη Λιθουανία. Έχει ήδη συσταθεί αυτοτελές Γραφείο Ελληνικής Προεδρίας στο Υπουργείο Εξωτερικών για τον συντονισμό και την υποστήριξη του εγχειρήματος. Πρόκειται για ευθύνη που απαιτεί πλήρως λειτουργική κυβέρνηση, σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία και μήνες εντατικής προετοιμασίας.
Τι συμβαίνει, όμως, αν οι εκλογές γίνουν Μάρτιο ή Απρίλιο 2027 και κανένα κόμμα δεν εξασφαλίσει αυτοδυναμία; Οι περίπου ενενήντα ημέρες από τις εκλογές του Μαρτίου 2027 μέχρι την ανάληψη της προεδρίας αποτελούν, σύμφωνα με αναλυτές, μια «διακεκαυμένη πολιτική ζώνη». Μια πρώτη εκλογική αναμέτρηση χωρίς αυτοδυναμία, ακολουθούμενη από δεύτερες ή και τρίτες κάλπες, θα σήμαινε ότι η Ελλάδα αναλαμβάνει την προεδρία της ΕΕ εν μέσω πολιτικής ακυβερνησίας — ή, στην καλύτερη περίπτωση, με κυβέρνηση ημερών. Το αρνητικό παράδειγμα της Βουλγαρίας, που πέρασε επτά εκλογικές αναμετρήσεις σε τέσσερα χρόνια, χρησιμοποιείται ήδη από κυβερνητικά στελέχη ως προειδοποίηση.
Οι συνέπειες δεν θα ήταν απλώς εικονικές. Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην ΕΕ έχει τονίσει ότι η οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης με το Ευρωκοινοβούλιο είναι «απολύτως απαραίτητη» για μια επιτυχημένη προεδρία — και τέτοιες σχέσεις δεν χτίζονται μέσα σε εβδομάδες από μια κυβέρνηση που μόλις ορκίστηκε.
Η Ελλάδα ανέλαβε τελευταία φορά την προεδρία το πρώτο εξάμηνο του 2014 — και η σύμπτωση είναι εύγλωττη. Ακολούθησαν οι εκλογές του Ιανουαρίου 2015, οι μοναδικές χειμερινές εκλογές στη σύγχρονη ελληνική ιστορία, σε μια περίοδο πρωτοφανούς αναταραχής. Κανείς δεν θέλει να επαναλάβει εκείνη τη σύμπτωση θεσμικής υποχρέωσης και πολιτικής αστάθειας.
Η μέγγενη του Ταμείου Ανάκαμψης
Ο δεύτερος κρίσιμος παράγοντας είναι οικονομικός. Η προθεσμία για την υποβολή του τελευταίου αιτήματος πληρωμής από το Ταμείο Ανάκαμψης είναι η 30ή Σεπτεμβρίου 2026, ενώ όλες οι πληρωμές πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 — μετά, δεν προβλέπονται εκταμιεύσεις. Η Ελλάδα οφείλει να ολοκληρώσει όλα τα ορόσημα του σχεδίου «Ελλάδα 2.0» έως τις 31 Αυγούστου 2026.
Τα μεγέθη είναι εντυπωσιακά. Η κυβέρνηση καλείται να εισπράξει τα τελευταία 13,7 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή σχεδόν το 40% του συνολικού πακέτου των 36 δισ. ευρώ, μέσα σε αυτό το χρονικό πλαίσιο. Παρά την υψηλή απορρόφηση (59% των συνολικών ποσών), η χώρα έχει εκπληρώσει μόλις το 35% των οροσήμων και στόχων, με την Κομισιόν να ζητά «αυξημένες προσπάθειες».
Αυτό σημαίνει ότι κάθε ημέρα πολιτικής αβεβαιότητας μέσα στο 2026 κοστίζει — κυριολεκτικά — δισεκατομμύρια. Μια εκλογική περίοδος τον Ιούνιο θα δημιουργούσε αναπόφευκτα τριβές στον ρυθμό υλοποίησης, αλλά αν τα ορόσημα κλειδώσουν εγκαίρως, θα εξασφάλιζε ταυτόχρονα ότι η νέα κυβέρνηση θα αναλάμβανε χωρίς το βαρίδι εκκρεμών πληρωμών. Αντίθετα, εκλογές τον Οκτώβριο — αφού κατατεθεί το τελευταίο αίτημα πληρωμής τον Σεπτέμβριο — θα αφήνουν τη διαδικασία να ολοκληρωθεί ομαλά πριν ανοίξει η εκλογική αυλαία.
Δύο σενάρια, μία λογική
Η αριθμητική οδηγεί σε δύο πιθανά παράθυρα.
Σενάριο Α: Ιούνιος 2026 — ο τέλειος αιφνιδιασμός. Πρόκειται για την πιο τολμηρή επιλογή. Ο Μητσοτάκης θα έπιανε στον ύπνο τους πάντες: τα κόμματα Τσίπρα και Καρυστιανού αποκτούν μόλις αυτές τις μέρες καταστατικό, γραφεία και προσωπικό, ο Τσίπρας προσδιορίζει την επίσημη ίδρυση του νέου φορέα σε εκδήλωση τον Σεπτέμβριο, ενώ ο Σαμαράς διατηρεί ανοιχτό ένα ενδεχόμενο που απασχολεί τη δεξιά πολυκατοικία. Εκλογές πριν θερίσουν αυτά τα εγχειρήματα θα σήμαιναν ότι η αντιπολίτευση κατεβαίνει κατακερματισμένη και ανέτοιμη. Μια τέτοια πρωτοβουλία θα προκαλούσε αμηχανία στην κατακερματισμένη αντιπολίτευση και θα αιφνιδίαζε τον Τσίπρα, τον Σαμαρά και την Καρυστιανού.
Παράλληλα, η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή, με τις συνεπαγόμενες πιέσεις σε ενέργεια και πληθωρισμό, λειτουργεί αμφίδρομα: αφενός τροφοδοτεί τη δυσαρέσκεια για την ακρίβεια, αφετέρου ενισχύει το δίλημμα σταθερότητας — ένα δίλημμα που ιστορικά ευνοεί τον εκάστοτε πρωθυπουργό.
Η κύρια αναστολή στο σενάριο του Ιουνίου είναι ακριβώς το Ταμείο Ανάκαμψης. Εκλογές εν μέσω αγώνα δρόμου για ορόσημα και πληρωμές αποτελούν ρίσκο. Η προθεσμία ολοκλήρωσης έργων τοποθετείται στις 31 Αυγούστου 2026, ώστε η καταληκτική αίτηση εκταμίευσης να υποβληθεί τον Σεπτέμβριο. Αν, ωστόσο, τις επόμενες εβδομάδες δούμε εντατική κατάθεση σχεδίων και ζήλο στην υλοποίηση, τότε σημαίνει ότι το Μαξίμου «κλειδώνει» τα ορόσημα πριν ανοίξει τον εκλογικό κύκλο. Τα σημάδια θα είναι ορατά.
Σενάριο Β: Οκτώβριος 2026 — το φυσιολογικό. Σύμφωνα με το σενάριο αυτό, η κυβέρνηση περνά το καλοκαίρι, ο πρωθυπουργός ανεβαίνει στη ΔΕΘ, κάνει εξαγγελίες και ακολούθως προκηρύσσονται εκλογές Οκτώβριο ή Νοέμβριο. Οι υποστηρικτές αυτού του πλάνου υποστηρίζουν ότι δεν πρόκειται ουσιαστικά για πρόωρες εκλογές, αφού απέχουν λίγους μήνες από τη «κανονική» ημερομηνία, ενώ παράλληλα υπάρχει χρόνος για δεύτερες ή τρίτες κάλπες αν χρειαστούν.
Αυτό ακριβώς είναι και το κρίσιμο πλεονέκτημα: με εκλογές τον Οκτώβριο, ακόμα και αν ακολουθήσουν μία ή δύο επαναληπτικές αναμετρήσεις, η χώρα θα έχει σχηματίσει κυβέρνηση πολύ πριν την 1η Ιουλίου 2027. Αντίθετα, εκλογές Μάρτιο ή Απρίλιο 2027 δεν αφήνουν κανένα τέτοιο περιθώριο.
Το πολιτικό τοπίο κρατά το κλειδί
Η εξίσωση δεν είναι μόνο θεσμική. Τα δύο νέα κόμματα Τσίπρα και Καρυστιανού αναμένεται να αναδιαμορφώσουν σημαντικά το πολιτικό σκηνικό, με το κόμμα Καρυστιανού να κινείται δημοσκοπικά στο 15-20% βάσει δυνητικής ψήφου. Βάσει έρευνας της Pulse, το 30% όσων βλέπουν θετικά το εγχείρημα Καρυστιανού βλέπουν συγχρόνως θετικά και τον Τσίπρα, γεγονός που σημαίνει άμεσο ανταγωνισμό μεταξύ τους.
Κάθε μήνας που περνά, αυτά τα εγχειρήματα ωριμάζουν. Κάθε μήνας που περνά, η δεξαμενή αναποφάσιστων που θα μπορούσε να στραφεί προς τη ΝΔ συρρικνώνεται. Η αριθμητική της αυτοδυναμίας γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Για έναν πρωθυπουργό που θέτει ως στόχο την αυτοδυναμία, ο χρόνος δεν είναι σύμμαχος — είναι αντίπαλος.
Το τελικό ερώτημα
Το ενδεχόμενο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες λαμβάνεται ήδη σοβαρά υπόψη στον πολιτικό σχεδιασμό διετίας του Μεγάρου Μαξίμου. Υπουργοί, βουλευτές και κομματικά στελέχη φέρονται να τάσσονται υπέρ της ταχύτατης διεξαγωγής εκλογών, ακόμα και τον Μάιο ή Ιούνιο.
Ο πρωθυπουργός μπορεί να συνεχίζει να μιλά για το 2027. Αλλά η ευρωπαϊκή προεδρία, το Ταμείο Ανάκαμψης και ο κατακερματισμός της αντιπολίτευσης σχηματίζουν μια εξίσωση με μία μόνο λογική λύση: κάλπες πριν κλείσει το 2026.
Αν τις επόμενες εβδομάδες δούμε πυρετώδη δραστηριότητα γύρω από τα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης, τότε ο Ιούνιος ζεσταίνεται. Αλλιώς — ραντεβού τον Σεπτέμβρη, που έγραφαν παλιά και τα χειμερινά σινεμά.
Ι.Α.Φ