Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις θέτουν σε εφαρμογή ναυτικό αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών και των Στενών του Ορμούζ από τις 17:00 ώρα Ελλάδας, σύμφωνα με ανακοίνωση της CENTCOM, καθώς οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή κατέρρευσαν. Η απόφαση, που φέρεται να ελήφθη κατόπιν εντολής του Ντόναλντ Τραμπ, εντείνει την πίεση προς την Τεχεράνη και δημιουργεί ανησυχίες για νέα άνοδο των τιμών ενέργειας διεθνώς.
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις θα προχωρήσουν σε αποκλεισμό των λιμανιών του Ιράν από τις 10:00 ώρα Ουάσιγκτον (17:00 ώρα Ελλάδας), όπως ανακοίνωσε το μεικτό διοικητήριο που είναι αρμόδιο για την περιοχή της Μέσης Ανατολής (CENTCOM).
Σύμφωνα με την ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε μέσω X, «ο αποκλεισμός αυτός θα εφαρμοστεί αμερόληπτα εναντίον πλοίων όλων των εθνικοτήτων που εισέρχονται ή αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων όλων των λιμανιών στον Αραβικό Κόλπο και τον κόλπο του Ομάν».
Η ανακοίνωση της CENTCOM για τον αποκλεισμό
«Οι δυνάμεις της U.S. Central Command (CENTCOM) θα αρχίσουν να εφαρμόζουν αποκλεισμό σε όλη τη θαλάσσια κυκλοφορία που εισέρχεται ή εξέρχεται από ιρανικά λιμάνια από τις 10:00 ώρα ανατολικής ακτής ΗΠΑ (17:00 ώρα Ελλάδας) στις 13 Απριλίου, σύμφωνα με την προεδρική διακήρυξη.
Όπως επισημαίνεται, «ο αποκλεισμός θα εφαρμοστεί αμερόληπτα εναντίον πλοίων όλων των εθνικοτήτων που εισέρχονται ή αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων όλων των ιρανικών λιμανιών στον Αραβικό Κόλπο και στον κόλπο του Ομάν».
Η CENTCOM διευκρινίζει ότι οι αμερικανικές δυνάμεις δεν θα εμποδίζουν την ελευθερία ναυσιπλοΐας για πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ προς και από λιμάνια άλλων χωρών.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι θα δοθούν πρόσθετες οδηγίες προς την εμπορική ναυτιλία μέσω επίσημων ειδοποιήσεων πριν από την έναρξη του αποκλεισμού.
Οι ναυτιλλόμενοι καλούνται να παρακολουθούν τις σχετικές ανακοινώσεις (Notice to Mariners) και να επικοινωνούν με τις αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις μέσω του καναλιού επικοινωνίας 16 (bridge-to-bridge) όταν επιχειρούν στον κόλπο του Ομάν και στις προσβάσεις προς το Στενό του Ορμούζ».
Eντολή Τραμπ για το Στενό του Ορμούζ
Μετά το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στο Ισλαμαμπάντ, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι έδωσε εντολή στο Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ να ξεκινήσει τη διαδικασία αποκλεισμού πλοίων που επιχειρούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από το Στενό του Ορμούζ.
«Με άμεση ισχύ, το Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, το καλύτερο στον κόσμο, θα ξεκινήσει τη διαδικασία αποκλεισμού οποιουδήποτε και όλων των πλοίων που προσπαθούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από το Στενό του Ορμούζ», ανέφερε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social.
Η απόφαση έρχεται σε συνέχεια της κίνησης του Ιράν να περιορίσει τη διέλευση πετρελαιοφόρων από το στρατηγικής σημασίας πέρασμα.
O ρόλος του πετρελαίου και οι πιέσεις στις τιμές ενέργειας
Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ έχει προκαλέσει σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις σε χώρες που εξαρτώνται από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, οδηγώντας σε αυξήσεις τιμών διεθνώς, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, το στενό δεν έχει κλείσει πλήρως, καθώς το Ιράν επιτρέπει τη σταδιακή διέλευση ορισμένων δεξαμενόπλοιων, επιβάλλοντας τέλη που φθάνουν έως και τα 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο. Παράλληλα, επιτρέπει τη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Το Ιράν εξήγαγε κατά μέσο όρο 1,85 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως έως τον Μάρτιο, περίπου 100.000 βαρέλια περισσότερα ημερησίως σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο, σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων Kpler.
Η διακοπή της ροής πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ θα μπορούσε να στερήσει από την Τεχεράνη σημαντική πηγή χρηματοδότησης για την κυβέρνηση και τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις.
O κίνδυνος νέας αύξησης των τιμών
Παρά τη σημασία του μέτρου, η Ουάσιγκτον εμφανιζόταν μέχρι πρόσφατα επιφυλακτική ως προς την πλήρη διακοπή της διέλευσης πετρελαίου, καθώς ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική άνοδο των τιμών διεθνώς.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο για δεκαετίες, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ είχε περιορίσει τις εξαγωγές αργού μετά την αποχώρηση από την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν το 2018.
Ωστόσο, η άρση ορισμένων περιορισμών τον προηγούμενο μήνα απελευθέρωσε περίπου 140 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, ποσότητα που σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ επαρκεί για να καλύψει τη συνολική παγκόσμια ζήτηση για περίπου μιάμιση ημέρα.
Eνεργειακές ισορροπίες και γεωπολιτική πίεση
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα για να περιορίσει τις οικονομικές δυνατότητες της Τεχεράνης, ενώ παράλληλα προσπαθεί να συγκρατήσει τις τιμές ενέργειας.
Στο πλαίσιο αυτό, είχε συντονιστεί διεθνής απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, ενώ χαλάρωσαν και περιορισμοί που αφορούσαν εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια ρωσικού πετρελαίου.
Η απόφαση για ενίσχυση της πίεσης στο Ιράν ενδέχεται να οδηγήσει σε περαιτέρω αυξήσεις στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς η Ουάσιγκτον επιχειρεί να μεγιστοποιήσει την επιρροή της για τον τερματισμό του πολέμου.