Ανάπτυξη +1,8%, αναθεωρημένη προς τα κάτω, προβλέπει σύμφωνα με το βασικό σενάριο το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) για το 2026, στη νέα του έκθεση για την ελληνική οικονομία.
Στο εναλλακτικό σενάριο, το ΙΟΒΕ εκτιμά σημαντική επιβράδυνση της μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας στο +1,4% για το 2026. Η εν λόγω πιθανή εξέλιξη θα προέλθει πρωτίστως από την ηπιότερη επιτάχυνση της συνολικής κατανάλωσης (κάμψη της ιδιωτικής κατανάλωσης στο +1,4%), ωστόσο, χωρίς επίδραση στη δημόσια κατανάλωση (διατήρηση της πρόβλεψης για μεγέθυνση +0,9%), και τις πάγιες επενδύσεις (+10,2%). Μία ενδεχόμενη επιδείνωση του διεθνούς γεωπολιτικού κλίματος θα επιβαρύνει το ήδη αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο μίας μικρής ανοικτής οικονομίας όπως η Ελλάδα, υπονομεύοντας τον ρυθμό αύξησης τόσο των εξαγωγών (+1,5%) όσο και των εισαγωγών της (+3,4%) της.
Πέρα από τα δύο αναλυτικά σενάρια, σε ένα θετικό σενάριο, το ΙΟΒΕ εκτιμά μεγέθυνση της ελληνικής οικονομίας το 2026, με ρυθμό ελαφρά υψηλότερο από 2%, εφόσον οι τιμές ενέργειας ακολουθήσουν μεν το βασικό σενάριο, αλλά σε συνδυασμό με στροφή επιπλέον τουριστών προς την Ελλάδα.
Το ποσοστό ανεργίας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ, αναμένεται να διαμορφωθεί το 2026 στην περιοχή του 8,5% (βασικό σενάριο) και 8,8% (εναλλακτικό σενάριο).
Οι εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό
Σχετικά με την εξέλιξη του πληθωρισμού, το ΙΟΒΕ στο βασικό σενάριο εκτιμά ότι οι τιμές θα κινηθούν σε εντονότερα ανοδική τροχιά, με ρυθμό πληθωρισμού στην περιοχή του 3,5% το 2026, κυρίως λόγω της ενίσχυσης της τιμής των ενεργειακών αγαθών εν μέσω πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, η αβεβαιότητα γύρω από την εξέλιξη των τιμών το τρέχον έτος είναι ιδιαίτερα έντονη, κυρίως σε συνάρτηση με την εξέλιξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Σε περίπτωση που η ανακοινωθείσα εκεχειρία αποβεί βραχύβια, και οι πολεμικές συγκρούσεις συνεχιστούν με περαιτέρω αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ και επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, ο ΕνΔΤΚ στο εναλλακτικό/δυσμενές αυτό σενάριο αναμένεται να αυξηθεί με ρυθμό στην περιοχή του 4,5%.
Στο τραπεζικό σύστημα, για το σύνολο του 2025 καταγράφηκαν υψηλή κεφαλαιακή επάρκεια, ρευστότητα και κερδοφορία, καθώς και ιστορικά χαμηλό ποσοστό Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων. Στις αρχές του 2026, συνεχίστηκε υψηλή πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις, μικρή πιστωτική επέκταση προς τα νοικοκυριά, ενώ σε σχετικά χαμηλά επίπεδα διατηρήθηκε το κόστος δημόσιου και ιδιωτικού δανεισμού. Οι ιδιωτικές καταθέσεις καταγράφουν ήπια αυξητική πορεία, ενώ το περιθώριο επιτοκίου μειώθηκε, αλλά παραμένει σε υψηλά επίπεδα.
Μεταξύ των προκλήσεων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια παραμένει αδύναμη, η αναμενόμενη αύξηση του κόστους χρηματοδότησης θα δράσει περιοριστικά για τους δανειζόμενους, η έκθεση των τραπεζών σε κρατικά ομόλογα καταγράφεται υψηλότερη συγκριτικά με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, το ποσοστό των κόκκινων δανείων εκτός τραπεζικών ισολογισμών παραμένει υψηλό, όπως και το μερίδιο αναβαλλόμενης φορολογίας στα ίδια κεφάλαια των τραπεζών.
Κατά την παρουσίαση της Έκθεσης, ο πρόεδρος του Δ.Σ. του ΙΟΒΕ, Γιάννης Ρέτσος, αφού καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους, επισήμανε πόσο ευμετάβλητη είναι η διεθνής συγκυρία εν απουσία παγκόσμιων σταθερών, ενώ οι επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή είναι ήδη σημαντικές.
Σε σχέση με τον εισερχόμενο τουρισμό στη χώρα μας, ανέφερε ότι διαφαίνεται μια απαιτητική χρονιά, στην οποία η επίδοση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το μέγεθος της επιβάρυνσης στα εισοδήματα των Ευρωπαίων, καθώς και από το πόσο οι κίνδυνοι θα επηρεάσουν την απόφαση των Αμερικανών πολιτών να επισκεφθούν την Ευρώπη.
Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, καθηγητής Νίκος Βέττας, επισήμανε τις προκλήσεις του οικονομικού σχεδιασμού σε εξαιρετικά ρευστό περιβάλλον και, μεταξύ άλλων, ανέδειξε τα εξής:
- Η οξεία και επικίνδυνη κρίση στο Ιράν και την ευρύτερη Μέση Ανατολή έχει μακροχρόνιες συνέπειες. Τέσσερα ενδεικτικά κανάλια αφορούν τον πληθωρισμό, τον τουρισμό, τις ροές κεφαλαίων και ανθρώπων, καθώς και τις προκλήσεις πολιτικής και ενδυνάμωσης θεσμών για την Ε.Ε.
- Οι τιμές ενέργειας αναμένονται αυξημένες μεσοπρόθεσμα. Ακόμη και σε σενάριο περιορισμού της κρίσης, οι τιμές ενέργειας θα παραμείνουν υψηλότερες από τα προηγούμενα επίπεδα για μήνες. Αυτό συνεπάγεται ενίσχυση του πληθωρισμού και επιβράδυνση της μεγέθυνσης, με σημαντικό τον ρόλο των ευρωπαϊκών πολιτικών αντίδρασης. Παράταση της κρίσης σημαίνει και μεγαλύτερη άνοδο του πληθωρισμού στην Ελλάδα.
- Το ενδεχόμενο ισχυρών ανακατατάξεων στις τουριστικές ροές. Η κρίση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει άμεσα τον εισερχόμενο τουρισμό. Παρά τις πιέσεις από το αυξημένο κόστος μετακίνησης και τη μείωση εισοδημάτων, δεν είναι απίθανη η μετατόπιση επισκεπτών προς την Ελλάδα, όπως έχει καταγραφεί και σε προηγούμενες περιόδους αστάθειας στην περιοχή.
- Την κατεύθυνση κεφαλαίων σε ασφαλείς προορισμούς. Η αύξηση της αβεβαιότητας και του κόστους χρήματος περιορίζει τις επενδύσεις και αυξάνει το κόστος εξυπηρέτησης χρέους. Ταυτόχρονα, ενισχύεται η τάση κατεύθυνσης κεφαλαίων προς οικονομίες με σταθερότητα και αξιοπιστία πολιτικής.
- Τις οικονομικές και πολιτικές προκλήσεις στην Ε.Ε. Η νέα κρίση δοκιμάζει την ικανότητα της Ε.Ε. να ισορροπήσει μεταξύ άμυνας, κοινωνικής συνοχής και ανταγωνιστικότητας. Η κατεύθυνση των ευρωπαϊκών πόρων και πολιτικών παραμένει καθοριστική για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, ωστόσο, η ευρωπαϊκή ομπρέλα προστασίας δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη στα επόμενα χρόνια. Στο πλαίσιο αυτό δεν αποκλείονται παγκόσμιες ανακατατάξεις ισχύος, συμπεριλαμβάνοντας την Κίνα και την Ευρώπη σε μια νέα εξίσωση.
- Το «σήμα» ανάγκης ενδυνάμωσης της οικονομίας με ταχύτερους ρυθμούς. Παρά τη θετική πορεία των τελευταίων ετών, διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας παραμένουν η υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές, το επενδυτικό κενό και η αργή σύγκλιση εισοδημάτων με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι τρέχουσες εξελίξεις αναδεικνύουν την ανάγκη επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων και ενίσχυσης της παραγωγικής βάσης.