Ανθεκτική οικονομία
υπό πολεμική σκιά
Η ελληνική οικονομία επιταχύνει στο τέλος του 2025 — αλλά ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αλλάζει τους υπολογισμούς για το 2026
Ρυθμός ΑΕΠ 2,4% στο τελευταίο τρίμηνο του 2025, διπλάσιος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το ΙΟΒΕ αναθεωρεί προς τα κάτω την πρόβλεψη για το 2026 στο 1,8%, με αδήριτο κίνδυνο υποχώρησης στο 1,4% αν η κρίση στη Μέση Ανατολή παρατείνεται.
Η ελληνική οικονομία κλείνει το 2025 με ισχυρή επιτάχυνση. Σύμφωνα με την τελευταία τριμηνιαία έκθεση του ΙΟΒΕ (Απρίλιος 2026), το πραγματικό ΑΕΠ στο Δ΄ τρίμηνο αυξήθηκε 2,4% σε ετήσια βάση — έναντι 2,1% στο Γ΄ τρίμηνο και πολύ υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (1,2%). Σε εποχικά διορθωμένα στοιχεία, το ΑΕΠ ανέβηκε 0,8% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο.
Κινητήρες της ανάπτυξης ήταν η ιδιωτική κατανάλωση (+2,5% ετησίως) και, κυρίως, οι πάγιες επενδύσεις (+14,0% ετησίως), υποδηλώνοντας ότι το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αρχίζει να αφήνει αποτυπώματα στην πραγματική οικονομία. Ταυτόχρονα, οι εξαγωγές αγαθών ανέβηκαν 7,1%, αντισταθμίζοντας τη μικρή πτώση στις εξαγωγές υπηρεσιών (-1,1%).
Ωστόσο, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή που ξέσπασε τον Μάρτιο 2026 υπονομεύει τις αρχικές εκτιμήσεις. Το ΙΟΒΕ αναθεωρεί προς τα κάτω την πρόβλεψη για το 2026 σε 1,8% στο βασικό σενάριο. Αν η σύρραξη εντατικοποιηθεί, το δυσμενές σενάριο εκτιμά ρυθμό μόλις 1,4%. Μόνο σε θετικό σενάριο — σταθεροποίηση ενέργειας και εκτροπή τουριστικών ροών προς Ελλάδα — ξεπερνά η ανάπτυξη το 2%.
| Δείκτης | 2024 (πραγμ.) | 2025 (πραγμ.) | 2026 βασικό | 2026 δυσμενές |
|---|---|---|---|---|
| ΑΕΠ | 2,1% | 2,2% | 1,8% | 1,4% |
| Ιδιωτική κατανάλωση | 2,3% | 1,9% | 1,7% | 1,4% |
| Δημόσια κατανάλωση | -2,5% | 0,4% | 0,9% | 0,9% |
| Ακαθάριστες πάγιες επενδύσεις | 4,1% | 8,4% | 10,2% | 10,2% |
| Εξαγωγές | 1,0% | 1,7% | 2,6% | 1,5% |
| Εισαγωγές | 3,8% | -1,1% | 3,9% | 3,4% |
| Πληθωρισμός ΕνΔΤΚ | 3,0% | 2,9% | 3,5% | 4,5% |
| Ανεργία (% εργατικού δυναμικού) | 10,1% | 8,9% | 8,5% | 8,8% |
Δυσμενές: ΑΕΠ 1,4% — επέκταση πολέμου, έντονα ενεργειακά σοκ, υψηλός πληθωρισμός.
Θετικό: ΑΕΠ >2% — σταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή με ταυτόχρονη στροφή τουριστικών ροών προς Ελλάδα.
Από τους δασμούς Τραμπ στο κλείσιμο του Ορμούζ: η αλυσίδα κλονισμών που φτάνει στην Ελλάδα
Ο ΟΟΣΑ αναθεωρεί κάτω την παγκόσμια ανάπτυξη σε 2,9% για το 2026. Η ΕΚΤ περιμένει επιβράδυνση στο 0,9% για την Ευρωζώνη. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί νέα ανοδικά κύματα πληθωρισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η παγκόσμια οικονομία ανέπτυσσε ρυθμό 3,3% το 2025, αλλά εισέρχεται στο 2026 υπό το βάρος δύο παράλληλων κλονισμών: της αβεβαιότητας από τον εμπορικό προστατευτισμό των ΗΠΑ και της νέας σύρραξης στη Μέση Ανατολή. Ο ΟΟΣΑ (Μάρτιος 2026) προβλέπει ανάπτυξη 2,9% για το 2026 — μια επιβράδυνση που αντανακλά τη διάβρωση του εμπορίου και την ενεργειακή αναταραχή.
Η Ευρωζώνη αναπτύχθηκε 1,4% συνολικά το 2025, αλλά η ΕΚΤ αναθεωρεί ήδη την πρόβλεψη για το 2026 στο 0,9% — στο πλαίσιο του δυσμενούς σεναρίου. Μεταξύ των μεγάλων οικονομιών, η Ισπανία παραμένει η δυναμικότερη (+0,8% τριμηνιαία στο Δ΄ τρίμηνο 2025), ενώ η Γερμανία παραπαίει με +0,3%. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη ενισχύεται σε 2,6% για το 2026 — ½ ποσοστιαία μονάδα πάνω από το 2025.
Η ΕΚΤ διατήρησε αμετάβλητο το βασικό επιτόκιο αναχρηματοδότησης στο 2,15% (κατάθεσης 2,0%), σε στάση αναμονής: ανοδικοί κίνδυνοι για τον πληθωρισμό από την ενέργεια, καθοδικοί για την ανάπτυξη από τον πόλεμο. Στις ΗΠΑ, η Fed διατηρεί το επιτόκιο στο 3,50–3,75%, μετά από τρεις μειώσεις 75 μ.β. σωρευτικά από τον Σεπτέμβριο ως τον Δεκέμβριο 2025.
| Οικονομία | 2025 (πραγμ.) | 2026 πρόβλεψη | Αναθεώρηση | 2027 πρόβλεψη |
|---|---|---|---|---|
| Παγκόσμια | 3,3% | 2,9% | 0,0 μ.β. | 3,0% |
| ΗΠΑ | 2,1% | 2,0% | +0,3 μ.β. | 1,7% |
| Ευρωζώνη | 1,4% | 0,8% | -0,4 μ.β. | 1,2% |
| Γερμανία | 0,4% | 0,8% | -0,2 μ.β. | 1,5% |
| Γαλλία | 0,9% | 0,8% | -0,2 μ.β. | 1,0% |
| Ιταλία | 0,5% | 0,4% | -0,2 μ.β. | 0,6% |
| Ηνωμένο Βασίλειο | 1,3% | 0,7% | -0,5 μ.β. | 1,3% |
| Κίνα | 5,0% | 4,4% | 0,0 μ.β. | 4,3% |
| Ινδία | 7,6% | 6,1% | -0,1 μ.β. | 6,4% |
Λιανεμπόριο ανακάμπτει, κατασκευές χάνουν ατμό — μικτή εικόνα στην ελληνική παραγωγική βάση
Από το εκρηκτικό +18,3% των κατασκευών το 2024 στο μέτριο +2,1% του 2025. Το λιανεμπόριο αντιστρέφει την πτώση. Ο τουρισμός εξακολουθεί να αυξάνεται, αλλά με πολύ μικρότερη ταχύτητα.
Η εικόνα των κλάδων το 2025 είναι χαρακτηριστικά ανισομερής. Ο δείκτης βιομηχανικής παραγωγής αυξήθηκε 2,3% για το σύνολο του έτους — σαφώς πιο συγκρατημένα από το +5,4% του 2024, αλλά με ήπια ανοδική τάση να συνεχίζεται στο πρώτο δίμηνο του 2026.
Οι κατασκευές, ο κλάδος με τη μεγαλύτερη δυναμική στο 2024 (+18,3%), έπεσαν δραστικά σε ρυθμό +2,1% το 2025. Αντίθετα, το λιανικό εμπόριο ανέστρεψε την πτωτική τάση του 2024 (-1,6%) και κατέγραψε ανάκαμψη +2,2% όγκου — με θετικές προσδοκίες να διατηρούνται στις αρχές του 2026. Ο τουρισμός αύξησε τον κύκλο εργασιών καταλυμάτων +4,5% (από +11,8% το 2024), ενώ η εστίαση ανέβηκε +3,1%.
Στο εξωτερικό ισοζύγιο, οι εξαγωγές προϊόντων μειώθηκαν -3,0% σε ονομαστικούς όρους το 2025 (κυρίως λόγω χαμηλότερων τιμών πετρελαιοειδών), αλλά αυξήθηκαν 1,9% αποκλείοντας πετρελαιοειδή και πλοία. Οι εισαγωγές ακολούθησαν πτωτική πορεία -4,3%. Συνολικά, το εμπορικό έλλειμμα υποχώρησε κατά €2,2 δισ., στα €33,4 δισ. το 2025.
Σε επίπεδο Ισοζυγίου Πληρωμών, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε σε €14,1 δισ. (5,7% ΑΕΠ) το 2025, από €16,9 δισ. (7,2% ΑΕΠ) το 2024. Σημαντική παρατήρηση: το έλλειμμα αγαθών και υπηρεσιών χωρίς καύσιμα και πλοία διευρύνθηκε ελαφρά, αποκαλύπτοντας τη δομική εξάρτηση από εισαγωγές.
Ανεργία στο χαμηλότερο επίπεδο μιας δεκαετίας, αλλά ο πληθωρισμός επανέρχεται με μεγαλύτερη δύναμη
Το ποσοστό ανεργίας κατέβηκε στο 8,3% — στο Δ΄ τρίμηνο 2025. Ωστόσο ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε στο 3,0% στο Α΄ τρίμηνο 2026, με κίνδυνο να φτάσει 4,5% στο δυσμενές σενάριο.
Η αγορά εργασίας καταγράφει ακόμη μια σαφή πρόοδο. Το ποσοστό ανεργίας υποχώρησε στο 8,3% το Δ΄ τρίμηνο 2025, από 9,5% την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Πίσω από αυτό το στοιχείο: 54.200 λιγότεροι άνεργοι και 73.700 περισσότεροι εργαζόμενοι. Κλάδοι που ηγήθηκαν: εμπόριο (+57.200 θέσεις), επαγγελματικές δραστηριότητες (+32.100), τέχνες-διασκέδαση (+21.200).
Το μισθολογικό κόστος εκτοξεύτηκε +7,9% ετησίως στο Δ΄ τρίμηνο 2025 — δεδομένο που συνδέεται άμεσα με τις πληθωριστικές πιέσεις στις υπηρεσίες. Για το 2026, το ΙΟΒΕ εκτιμά ανεργία 8,5% (βασικό) ή 8,8% (δυσμενές), υπό την πίεση των γεωπολιτικών κινδύνων.
Ο πληθωρισμός στο Α΄ τρίμηνο 2026 ανήλθε σε 3,0% (ΔΤΚ) και 3,1% (ΕνΔΤΚ) — υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Τον Μάρτιο, μετά την αναζωπύρωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή, καταγράφηκε έντονη πίεση σε ενεργειακά αγαθά και μεταφορικές υπηρεσίες. Για το σύνολο του 2026, το ΙΟΒΕ προβλέπει πληθωρισμό 3,5% (βασικό) ή 4,5% (δυσμενές).
Πλεόνασμα 3,7% ΑΕΠ το 2025, χρέος σε πτωτική τροχιά — αλλά το σύστημα δοκιμάζεται από ακριβό χρήμα
Η Ελλάδα ξεπέρασε δραστικά τον δημοσιονομικό στόχο για το 2025. Οι τράπεζες παρουσιάζουν ιστορικά χαμηλά κόκκινα δάνεια, αλλά αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις από την αύξηση του κόστους χρηματοδότησης.
Η δημοσιονομική επίδοση παραμένει εντυπωσιακή. Στο πρώτο δίμηνο του 2026 (Ιανουάριος-Φεβρουάριος) καταγράφηκε ταμειακό πλεόνασμα €898 εκατ. (0,3% ΑΕΠ), έναντι στόχου για οριακό έλλειμμα. Το ταμειακό πρωτογενές πλεόνασμα ανήλθε σε €2.990 εκατ. (1,1% ΑΕΠ), υπερβαίνοντας κατά €1 δισ. τον αρχικό στόχο. Για το σύνολο του 2025, το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται στο 3,7% του ΑΕΠ, με το χρέος να κατεβαίνει στο 145,9% — και στόχο για περαιτέρω μείωση στο 138,2% το 2026.
Στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, το 2025 χαρακτηρίστηκε από υψηλή κεφαλαιακή επάρκεια, ιστορικά χαμηλά Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια και ισχυρή κερδοφορία. Ωστόσο, το 2026 φέρνει νέες προκλήσεις: αναμενόμενη αύξηση κόστους χρηματοδότησης, αδύναμη ζήτηση στεγαστικών δανείων και συγκριτικά υψηλή έκθεση σε κρατικά ομόλογα.
| Δείκτης | 2024 | 2025 | Στόχος 2026 |
|---|---|---|---|
| Πρωτογενές αποτέλεσμα (% ΑΕΠ) | — | 3,7% | 2,8% |
| Χρέος γενικής κυβέρνησης (% ΑΕΠ) | — | 145,9% | 138,2% |
| Ταμ. πλεόνασμα Ιαν-Φεβ (εκατ. €) | 709 | 898 | — |
| Ταμ. πρωτογενές πλεόνασμα Ιαν-Φεβ (εκατ. €) | — | 2.990 | Στόχος: 1.957 |

