Στον ιδιωτικό τομέα στρέφεται το βάρος της ανοικοδόμησης της Ουκρανίας, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Citi Institute, “Rebuilding Ukraine”, η οποία τονίζει ότι δημόσια χρηματοδότηση από μόνη της δεν επαρκεί. Σε αντίθεση με το Σχέδιο Μάρσαλ, που εφαρμόστηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στηρίχθηκε σε δημόσιες επενδύσεις, η ανοικοδόμηση της Ουκρανίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, αναφέρει χαρακτηριστικά η έκθεση.
Σύμφωνα, μάλιστα με τις εκτιμήσεις των αναλυτών της Citi, οι άμεσες ξένες επενδύσεις (FDI) θα μπορούσαν να φτάσουν τα $87–145 δισ. δολάρια την επόμενη δεκαετία, καλύπτοντας έως και το 15%–25% του συνολικού κόστους ανάκαμψης της χώρας. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι και ο ρόλος των αναπτυξιακών τραπεζών, οι οποίες θα μπορούσαν να επενδύουν €4-5 δισ. τον χρόνο, κινητοποιώντας έτσι επιπλέον €20–50 δισ. ιδιωτικών επενδύσεων τα επόμενα 10 χρόνια – ποσό που θα μπορούσε να καλύψει περίπου το 10% των αναγκών ανοικοδόμησης.
Σημειώνεται ότι η Citi είναι η μόνη παγκόσμια τράπεζα με παρουσία στην Ουκρανία που προσφέρει ένα πλήρες φάσμα υπηρεσιών εταιρικής και επενδυτικής τραπεζικής στη χώρα.
Το κόστος της ανοικοδόμησης και οι τομείς με τη μεγαλύτερη ανάγκη για επενδύσεις
Το συνολικό κόστος ανοικοδόμησης της Ουκρανίας για την επόμενη δεκαετία εκτιμάται στα $588 δισ. ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο τριπλάσιο του ΑΕΠ της χώρας το 2025, ενώ σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, οι υλικές ζημιές, οι οικονομικές απώλειες και το κόστος αποκατάστασης αυξάνονται με κάθε νέα αποτίμηση. Αξίζει να αναφερθεί, μάλιστα, ότι τον τελευταίο χρόνο, οι ζημιές αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 10% και το συνολικό κόστος για την ανάκαμψη της χώρας κατά 12%, ενώ μόνο στην πόλη του Κιέβου οι ζημιές αυξήθηκαν κατά 49% μεταξύ 2024 και 2025.
Σύμφωνα με την έκθεση, σχεδόν όλοι οι τομείς της οικονομίας θα χρειαστούν ανοικοδόμηση, με πέντε βασικούς τομείς να συγκεντρώνουν πάνω από τα δύο τρίτα των συνολικών αναγκών: η στέγαση, ο τομέας της ενέργειας, οι μεταφορές, η βιομηχανία και το εμπόριο, και ο αγροτικός τομέας. Το κόστος ανοικοδόμησής τους φτάνει συνολικά σχεδόν τα $400 δισ. δολάρια, δηλαδή το 67% του συνολικού εκτιμώμενου ποσού ανοικοδόμησης.
Οι τρεις τομείς με τις μεγαλύτερες ανάγκες είναι:
- Ενέργεια: Οι επενδύσεις για την ανοικοδόμηση των υποδομών ενέργειας αναμένεται να ξεπεράσουν τα $90 δισ., καθώς το ενεργειακό σύστημα της χώρας έχει δεχθεί 5.796 επιθέσεις τα τελευταία 4 χρόνια σύμφωνα με τον Υπουργό Ενέργειας της χώρας Denys Shmyhal. Η ανοικοδόμηση του ενεργειακού συστήματος της χώρας αποτελεί, ωστόσο, και μία ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό του υπάρχοντος συγκεντρωτικού, σοβιετικής κληρονομιάς συστήματος.
- Μεταφορές: Η ανοικοδόμηση των υποδομών μεταφοράς, όπως του σιδηροδρομικού δικτύου, υπολογίζεται στα $96 δισ. Όπως σημειώνει η έκθεση, πρόκειται για μια ευκαιρία όχι μόνο εκσυγχρονισμού των υποδομών, αλλά και για τη βαθύτερη ένταξη της ουκρανικής οικονομίας στις ευρωπαϊκές αγορές.
- Στέγαση: Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, το 14% του οικιστικού αποθέματος της χώρας έχει υποστεί ζημιές ή έχει καταστραφεί πλήρως, κυρίως στο Κίεβο και στις περιοχές που επλήγησαν περισσότερο από τον πόλεμο, με το συνολικό κόστος ανοικοδόμησης να αναμένεται να φτάσει τα $90 δισ.
Όπως αναφέρει σε δήλωσή του ο CEO της Citibank Europe και Banking Head Ευρώπης, Nacho Gutiérrez-Orrantia: «Η ανάκαμψη της Ουκρανίας δεν περιορίζεται απλώς στην αποκατάσταση των κατεστραμμένων υποδομών όπως ήταν, αλλά και στον εκσυγχρονισμό τους και την ενσωμάτωσή τους στην ευρωπαϊκή οικονομία. Παράλληλα, ανοίγεται η δυνατότητα να αξιοποιηθεί σε παγκόσμιο επίπεδο το ουκρανικό οικοσύστημα καινοτομίας, το οποίο αναπτύχθηκε από τις ανάγκες που δημιούργησε ο ίδιος ο πόλεμος. Αυτό το σημείο σύγκλισης μεταξύ ανοικοδόμησης, ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και μετασχηματισμού συνιστά ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά εγχειρήματα του 21ου αιώνα. Ο ιδιωτικός τομέας – τόσο εγχώριος όσο και διεθνής – θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην πορεία της Ουκρανίας προς την έξοδο από τη σύγκρουση».
Ο ρόλος των ιδιωτικών επενδύσεων
Παρά τη συνεχή διεθνή στήριξη, εκτιμάται ότι η ανοικοδόμηση της Ουκρανίας δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά από δημόσιους πόρους. Στα τέσσερα χρόνια πολέμου, οι σύμμαχοι της Ουκρανίας έχουν διαθέσει περίπου $340 δισ. σε στρατιωτική και μη στρατιωτική βοήθεια. Για να καλυφθούν τα μελλοντικά κόστη μόνο από δημόσιες πηγές, θα απαιτούνταν αντίστοιχα επίπεδα χρηματοδότησης για ακόμη μία δεκαετία – κάτι που θεωρείται εξαιρετικά απίθανο, δεδομένων των πολιτικών και δημοσιονομικών περιορισμών στις ΗΠΑ και την ΕΕ.
Υπό ευνοϊκές συνθήκες μεταρρυθμίσεων και ενίσχυσης της εμπιστοσύνης των επενδυτών, οι άμεσες ξένες επενδύσεις θα μπορούσαν να ανέλθουν από $87 έως και $145 δισ. δολάρια, καλύπτοντας έως και το 25% των συνολικών αναγκών, αναφέρει η έκθεση.
Σύμφωνα με την έκθεση, τρεις βασικοί μοχλοί μπορούν να μετατρέψουν τις ανάγκες ανοικοδόμησης της Ουκρανίας σε ώριμα και επενδύσιμα έργα:
- Πρώτον, καθοριστικής σημασίας είναι η αξιόπιστη εφαρμογή των κανόνων και η δημιουργία ενός προβλέψιμου επιχειρηματικού περιβάλλοντος, ώστε να ενισχυθούν οι εγχώριες επενδύσεις και να προσελκυσθούν ξένα κεφάλαια. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, η Ουκρανία έχει σημειώσει πρόοδο προς αυτή την κατεύθυνση, εκσυγχρονίζοντας το νομικό και ρυθμιστικό πλαίσιο των επιχειρήσεων και εναρμονίζοντάς το με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
- Δεύτερον, απαιτείται διεύρυνση των πηγών χρηματοδότησης, με στοχευμένες λύσεις που περιορίζουν το επενδυτικό ρίσκο και συνδυάζουν δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια, ιδίως σε έργα που δεν είναι πλήρως εμπορικά βιώσιμα.
Τρίτον, η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη για στρατηγικές δημόσιες επενδύσεις και καλύτερη προετοιμασία των έργων, προκειμένου να δημιουργηθεί μια αξιόπιστη δεξαμενή επενδυτικών ευκαιριών. Σε αυτό το πλαίσιο, οι δημόσιες υπηρεσίες, τα κατάλληλα κίνητρα και τα προγράμματα στήριξης των επιχειρήσεων μπορούν να λειτουργήσουν καταλυτικά, ενισχύοντας τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην ανοικοδόμηση.