Σε μια συγκυρία έντονης γεωπολιτικής αστάθειας στον Περσικό Κόλπο, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ανακοίνωσε μέσω κοινωνικών δικτύων ότι η διέλευση εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ είναι «πλήρως ανοικτή» για το υπόλοιπο διάστημα της εκεχειρίας στον Λίβανο, μέσω προκαθορισμένης διαδρομής που έχει ήδη γνωστοποιηθεί από τις ιρανικές αρχές.
Ωστόσο, σύμφωνα με την EOS Risk Group, η συγκεκριμένη ανακοίνωση δεν συνοδεύεται από σαφείς οδηγίες συντονισμού, γεγονός που εντείνει την αβεβαιότητα για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας σε μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες παγκοσμίως. Η εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου έχει διάρκεια 10 ημερών και λήγει στις 26 Απριλίου, ενώ η αντίστοιχη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν εκπνέει στις 22 Απριλίου. Παρά την αναφορά σε «συντονισμένη διαδρομή», εκτιμάται ότι πρόκειται για το σύστημα θαλάσσιας κυκλοφορίας (TSS) μέσω των νήσων Λαράκ και Κεσμ, χωρίς ωστόσο να έχουν δημοσιοποιηθεί περαιτέρω τεχνικές λεπτομέρειες.
Η απουσία οργανωμένου μηχανισμού ελέγχου της κυκλοφορίας, που να διασφαλίζει την προτεραιοποίηση και την αποσυμφόρηση της ναυσιπλοΐας, δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την ασφαλή διέλευση πλοίων.
Η ανάλυση της EOS Risk Group υπογραμμίζει ότι δεν συνιστάται η άμεση επανέναρξη διελεύσεων με βάση μία και μόνο ανακοίνωση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πιθανότητα ύπαρξης ναρκών στην περιοχή, καθώς δύο αμερικανικά ναρκαλιευτικά κατευθύνονται ήδη προς τον Περσικό Κόλπο. Ακόμη και αν η ιρανική αναφορά σε «περιοχή κινδύνου ναρκών» αποδειχθεί μπλόφα, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η απειλή παραμένει «ουσιαστική», με πραγματική πιθανότητα περιστατικού.
Παράλληλα, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) έχει αναλάβει de facto τον έλεγχο της «συντονισμένης διαδρομής», ωστόσο η επιχειρησιακή του ικανότητα φέρεται να έχει αποδυναμωθεί σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένων χειρισμών ή ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον διατηρεί τον αποκλεισμό πλοίων που σχετίζονται με το Ιράν, γεγονός που ενδέχεται να εντείνει την οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη. Η εξέλιξη αυτή αυξάνει την πιθανότητα επιθετικής αντίδρασης, η οποία μπορεί να κυμανθεί από παρενοχλήσεις και κατασχέσεις εμπορικών πλοίων έως και άμεσες επιθέσεις.
Παραμένει επίσης ασαφές κατά πόσο οι ΗΠΑ θα αποδεχθούν τον ιρανικό έλεγχο της ναυσιπλοΐας μέσω της συγκεκριμένης διαδρομής, με αναλυτές να μην αποκλείουν νέα επεισόδια αντιπαράθεσης εντός των επόμενων ημερών.
Συστάσεις προς τη ναυτιλιακή κοινότητα
Η EOS Risk Group εκτιμά ότι το βασικό επίπεδο κινδύνου για πλοία στον Περσικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν παραμένει «ουσιαστικό», με πιθανότητα να αυξηθεί σε «υψηλό» ή ακόμη και «ακραίο» χωρίς προειδοποίηση.
Στο πλαίσιο αυτό, συνιστάται:
– Να αποφευχθεί οποιαδήποτε διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ έως ότου υπάρξει σαφής και επίσημος μηχανισμός συντονισμού
– Να διατηρείται απόσταση τουλάχιστον 30 ναυτικών μιλίων από πολεμικά πλοία των ΗΠΑ
– Να συνεχιστεί η εγγραφή πλοίων στους οργανισμούς UKMTO και NAVCENT NCAGS για συνεχή ενημέρωση
Όπως επισημαίνεται, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με το επόμενο 24ωρο έως 48ωρο να θεωρείται κρίσιμο για την κατεύθυνση που θα λάβουν οι εξελίξεις στην περιοχή.