Σε μια φάση που θυμίζει Ψυχρό Πόλεμο, με οικονομικές κυρώσεις, ναυτικούς αποκλεισμούς και διαρκείς συζητήσεις για… πιθανές διαπραγματεύσεις, φαίνεται πως έχει εισέλθει η σύγκρουση μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών, με τον Τραμπ να επισημαίνει πως η Τεχεράνη βρίσκεται σε «κατάσταση κατάρρευσης».
Το αδιέξοδο που έχουν φτάσει οι δύο πλευρές δεν φαίνεται να έχει άμεση διέξοδο, γεγονός που προμηνύει υψηλές τιμές ενέργειας για μήνες, ενώ το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης παραμένει ανοιχτό ανά πάσα στιγμή.
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία ότι οι ΗΠΑ κινδυνεύουν να εγκλωβιστούν σε μια «παγωμένη σύγκρουση», χωρίς πολεμικές επιχειρήσεις αλλά και χωρίς συμφωνία. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Ουάσιγκτον θα αναγκαστεί να διατηρήσει στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή της Μέσης Ανατολής για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά και ο αμερικανικός αποκλεισμός σε ισχύ.
Με τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου να πλησιάζουν, η κατάσταση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα επιζήμια πολιτικά και οικονομικά για τον Ντόναλντ Τραμπ.
Το δίλημμα του Αμερικανού προέδρου: Στρατιωτική δράση ή πίεση μέσω κυρώσεων
Σύμφωνα με συμβούλους του, ο Τραμπ εμφανίζεται διχασμένος ανάμεσα σε νέες στρατιωτικές επιθέσεις και στη συνέχιση της στρατηγικής «μέγιστης πίεσης» μέσω κυρώσεων, με στόχο να εξαναγκάσει το Ιράν σε διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα.
«Το μόνο που καταλαβαίνουν είναι οι βόμβες», φέρεται να είπε πρόσφατα σε σύμβουλό του, σύμφωνα με το Axios, με τους ίδιους κύκλους να τον περιγράφουν ως «απογοητευμένο αλλά ρεαλιστή», που δεν επιθυμεί τη χρήση βίας, χωρίς όμως να κάνει πίσω.
Πιέσεις για σκληρότερη γραμμή
Μέρος των συμβούλων του προτείνει τη διατήρηση του αποκλεισμού στο Ορμούζ και την ενίσχυση των οικονομικών κυρώσεων πριν εξεταστεί μια νέα στρατιωτική επιλογή. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο τόνισε ότι «η πίεση στο Ιράν είναι ήδη τεράστια, αλλά μπορεί να αυξηθεί ακόμη περισσότερο».
Παράλληλα, ο Τραμπ δέχεται εισηγήσεις από πιο «σκληρές» φωνές εκτός κυβέρνησης, όπως ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, που τον καλούν να προχωρήσει σε στρατιωτική δράση για να σπάσει το αδιέξοδο. «Κύριε Πρόεδρε, μείνετε σταθερός στις θέσεις σας για το καλό της χώρας και του κόσμου. Το πρόβλημα είναι το ιρανικό καθεστώς και η συμπεριφορά του, όχι εσείς», έγραψε τη Δευτέρα ο Γκράχαμ στο X, καλώντας τον Τραμπ να απορρίψει την τελευταία πρόταση του Ιράν.
Η πρόταση του Ιράν και η αμερικανική επιφυλακτικότητα
Το Ιράν πρότεινε την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια, χωρίς όμως να υπάρξει άμεση συμφωνία. Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι ο Τραμπ δεν δείχνει διατεθειμένος να αποδεχθεί την πρόταση, καθώς μεταθέτει το κρίσιμο ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ υπογράμμισε ότι οι «κόκκινες γραμμές» των ΗΠΑ παραμένουν σαφείς.
Παράλληλα, σε ανάρτησή του στο Truth Social το μεσημέρι της Τρίτης, στην πρώτη τοποθέτηση μετά την εξέταση της ιρανικής πρότασης, έγραψε πως το Ιράν ζήτησε από τις ΗΠΑ το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, καθώς βρίσκεται σε «κατάσταση κατάρρευσης». «Το Ιράν μόλις μας ενημέρωσε ότι βρίσκεται σε «κατάσταση κατάρρευσης». «Θέλουν να «ανοίξουμε τα Στενά του Ορμούζ» το συντομότερο δυνατό, καθώς προσπαθούν να ξεκαθαρίσουν την κατάσταση στην ηγεσία τους (πράγμα που πιστεύω ότι θα καταφέρουν!). Σας ευχαριστώ για το ενδιαφέρον που δείξατε για το θέμα αυτό!» είπε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Ενεργειακές επιπτώσεις και στρατιωτική πίεση
Η κρίση κλιμακώθηκε όταν το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ και επέβαλε τέλη διέλευσης σε δεξαμενόπλοια, προκαλώντας την αντίδραση των ΗΠΑ με ναυτικό αποκλεισμό. Το αμερικανικό ναυτικό αναγκάζει ιρανικά πλοία να επιστρέφουν στα λιμάνια τους, ενώ έχει κατασχέσει και φορτία πετρελαίου.
Ο Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι ο αποκλεισμός δεν θα αρθεί αν δεν υπάρξει συμφωνία που θα αντιμετωπίζει τις ανησυχίες για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Η συνεχιζόμενη ένταση εντείνει τις πιέσεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, με τις τιμές να παραμένουν υψηλές και τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης να παραμένει υπαρκτός. Ήδη, την Τρίτη σημειώθηκε μια πολύ σημαντική εξέλιξη, απόρροια της κατάστασης που έχει δημιουργηθεί στην αγορά ενέργειας, με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να ανακοινώνουν την αποχώρησή τους από τον ΟΠΕΚ και τον ΟΠΕΚ+.
UPD: 1 ΣΧΟΛΙΟ