Δεν κινδυνεύει από πυραύλους και drones, δεν έχει σχέση με τα Στενά του Ορμούζ ούτε ευρύτερα με τη Μέση Ανατολή. Κι όμως, στη Γουιάνα, μια χώρα με λιγότερο από ένα εκατομμύριο κατοίκους στη βορειοανατολική άκρη της Νότιας Αμερικής, ο πόλεμος στο Ιράν μεταφράζεται σε χρήμα.
Από το 2019, όταν ξεκινά η παραγωγή από τα υπεράκτια κοιτάσματα, η οικονομία της πενταπλασιάζεται – η ταχύτερη ανάπτυξη στον κόσμο. Και τώρα, με τις τιμές του πετρελαίου να κινούνται κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, ακόμη και μετά την εκεχειρία, τα κέρδη εκτοξεύονται.
Η αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς γεωπολιτική κρίση. Είναι ευκαιρία.
Τα δισεκατομμύρια που ρέουν
Τα έσοδα τρέχουν με ρυθμούς που δύσκολα συναντώνται σε οικονομία αυτού του μεγέθους. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, φτάνουν τα 623 εκατ. δολάρια την εβδομάδα – σημαντικά αυξημένα σε σχέση με πριν από τον πόλεμο.
Το τεράστιο κοίτασμα Stabroek, που εκμεταλλεύεται κοινοπραξία με επικεφαλής την ExxonMobil, αναμένεται να παράγει έως 940.000 βαρέλια ημερησίως.
Αν οι τιμές παραμείνουν σε αυτά τα επίπεδα, τα συνολικά έσοδα για το 2026 μπορεί να αγγίξουν τα 33 δισ. δολάρια – έως και 75% υψηλότερα από τις αρχικές προβλέψεις.
Και υπάρχει και «μπόνους πολέμου»: η Ευρώπη, που αναζητά απεγνωσμένα ενέργεια, πληρώνει premium που φτάνει τα 10 δολάρια ανά βαρέλι.
LIVE: Το σχέδιο Τραμπ για «στραγγαλισμό» του Ιράν και η μεγάλη ανατροπή με τα Εμιράτα
Η γεωπολιτική που άνοιξε δρόμους
Η συγκυρία ευνοεί τη χώρα και πολιτικά. Η επανεκλογή του προέδρου Irfaan Ali καθησυχάζει τις αγορές, ενώ η σύλληψη του Nicolás Maduro αποδυναμώνει τις διεκδικήσεις της Βενεζουέλας σε εδάφη της Γουιάνας.
Αυτό επιτρέπει την επανεκκίνηση ερευνών σε περιοχές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν «απαγορευμένες».
Την ίδια στιγμή, οι ενεργειακοί κολοσσοί επιταχύνουν. Νέα πλωτά συστήματα παραγωγής (FPSO) έρχονται νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα, με στόχο τη ραγδαία αύξηση της παραγωγής.
Ο πλούτος που μπορεί να γίνει παγίδα
Η άλλη όψη της επιτυχίας είναι πιο σκοτεινή. Η οικονομία γίνεται όλο και πιο εξαρτημένη από το πετρέλαιο. Ήδη, το 2025, τα έσοδα από ορυκτά καύσιμα καλύπτουν περίπου το μισό του κρατικού προϋπολογισμού, ενώ η παραγωγή πετρελαίου αντιστοιχεί στα τρία τέταρτα του ΑΕΠ.
Οι τιμές τροφίμων και κατοικίας έχουν αυξηθεί κατά 75% από το 2021. Ο πετρελαϊκός τομέας απορροφά το εργατικό δυναμικό. Και η πλημμυρίδα χρημάτων δημιουργεί κινδύνους σπατάλης και πελατειακών πρακτικών. Το φάντασμα της «κατάρας των πόρων» επιστρέφει.
Το μεγάλο στοίχημα
Η κυβέρνηση επενδύει σε υποδομές – δρόμους, γέφυρες, ενεργειακά έργα – και προσπαθεί να συγκρατήσει τον πληθωρισμό. Όμως η πίεση αυξάνεται.
Καθώς τα έσοδα διογκώνονται, μεγαλώνει και ο πειρασμός για ανεξέλεγκτες δαπάνες. Το ερώτημα δεν είναι αν η Γουιάνα θα πλουτίσει. Είναι αν θα καταφέρει να μην πληρώσει το τίμημα. Γιατί στην ιστορία των εμπορευμάτω, το πετρέλαιο δεν φέρνει μόνο πλούτο. Φέρνει και κρίσεις.
– - Economist