Στη δημιουργία έξι χερσαίων διαδρομών για τη μεταφορά εμπορευμάτων προς το Ιράν προχώρησε το Πακιστάν, επιχειρώντας να παρακάμψει τις σοβαρές δυσλειτουργίες που έχει προκαλέσει ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών και η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η απόφαση τέθηκε σε άμεση ισχύ με διάταγμα του υπουργείου Εμπορίου στις 25 Απριλίου, το οποίο επιτρέπει τη διέλευση εμπορευμάτων τρίτων χωρών μέσω πακιστανικού εδάφους και τη μεταφορά τους οδικώς στο Ιράν. Η εξέλιξη συμπίπτει χρονικά με την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, στο Ισλαμαμπάντ, όπου είχε συνομιλίες με τον πρωθυπουργό Σαχμπάζ Σαρίφ και τον αρχηγό του στρατού Ασίμ Μουνίρ, στο πλαίσιο προσπαθειών διαμεσολάβησης για τον τερματισμό της σύγκρουσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν.
Ο ομοσπονδιακός υπουργός Εμπορίου Τζαμ Καμάλ Χαν χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «σημαντικό βήμα για την ενίσχυση του περιφερειακού εμπορίου και την ανάδειξη του Πακιστάν σε βασικό εμπορικό κόμβο».
Διαδρομές και κόστος μεταφοράς
Οι έξι διαδρομές συνδέουν τα βασικά λιμάνια του Πακιστάν – Καράτσι, Πορτ Κασίμ και Γκουαντάρ – με τα συνοριακά περάσματα Gabd και Taftan προς το Ιράν, μέσω της επαρχίας Μπαλουχιστάν. Η συντομότερη διαδρομή, από το Γκουαντάρ προς το Gabd, μειώνει τον χρόνο μεταφοράς σε μόλις δύο έως τρεις ώρες, έναντι 16 έως 18 ωρών από το Καράτσι.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αξιωματούχων, η νέα αυτή διαδρομή μπορεί να μειώσει το κόστος μεταφοράς έως και 55%, καθιστώντας την ιδιαίτερα ελκυστική για εμπορικές επιχειρήσεις.
Αμερικανικός αποκλεισμός
Η ενεργοποίηση του διαδρόμου έρχεται ως άμεση απάντηση στο αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί μετά τον ναυτικό αποκλεισμό που επέβαλαν οι Ηνωμένες Πολιτείες στα ιρανικά λιμάνια, περιορίζοντας δραστικά την πρόσβαση της Τεχεράνης στη θάλασσα. Περισσότερα από 3.000 κοντέινερ παραμένουν εγκλωβισμένα στο λιμάνι του Καράτσι, καθώς τα πλοία αδυνατούν να παραλάβουν φορτία.
Παράλληλα, το κόστος ασφάλισης πλοίων λόγω πολεμικού κινδύνου έχει εκτοξευθεί από περίπου 0,12% της αξίας του πλοίου πριν από τη σύγκρουση σε περίπου 5%, καθιστώντας τις θαλάσσιες μεταφορές οικονομικά ασύμφορες.
Μεταβολή ισορροπιών και ρόλος του Αφγανιστάν
Η νέα πρωτοβουλία σηματοδοτεί και μια σημαντική γεωπολιτική μετατόπιση, καθώς μειώνει την εξάρτηση του Πακιστάν από το Αφγανιστάν, με το οποίο οι σχέσεις έχουν επιδεινωθεί μετά από συγκρούσεις τους τελευταίους μήνες.
Τα συνοριακά περάσματα Τορκχάμ και Τσαμάν έχουν πάψει να λειτουργούν αξιόπιστα για το εμπόριο, περιορίζοντας την πρόσβαση του Πακιστάν στις αγορές της Κεντρικής Ασίας. Αναλυτές εκτιμούν ότι ο νέος διάδρομος επιτρέπει στο Ισλαμαμπάντ να παρακάμψει πλήρως το Αφγανιστάν στις δυτικές εμπορικές διαδρομές.