Του Στέφανου Νικολαΐδη
Σε μια φαινομενικά δευτερεύουσα, αλλά ουσιαστικά κρίσιμη παρέμβαση με έντονο διπλωματικό και νομικό αποτύπωμα, η Αθήνα απάντησε άμεσα στη χρήση του όρου «Τουρκικά Στενά» από την τουρκική πλευρά, κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τη θαλάσσια ασφάλεια.
Η αναφορά του Τούρκου μόνιμου αντιπροσώπου Αχμέντ Γιλντίζ σε «Τουρκικά Στενά», στο πλαίσιο της παρουσίασης του ρόλου της Άγκυρας στη ναυσιπλοΐα, ενεργοποίησε άμεσα την ελληνική διπλωματική αντίδραση, με τον αναπληρωτή μόνιμο αντιπρόσωπο της Ελλάδας Ιωάννη Σταματέκο να αποκαθιστά τη θεσμικά κατοχυρωμένη ορολογία.
Όπως υπογράμμισε, η Σύμβαση του Μοντρέ αποτελεί το μοναδικό διεθνές νομικό πλαίσιο που ρυθμίζει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά των Δαρδανελίων, στη Θάλασσα του Μαρμαρά και στον Βόσπορο, διασφαλίζοντας την ελευθερία διέλευσης. Στο πλαίσιο αυτό, επισήμανε ότι η χρήση του όρου «Τουρκικά Στενά» δεν συνάδει με τη Σύμβαση, η οποία ρητά κάνει λόγο απλώς για «Στενά».
Η ελληνική παρέμβαση δεν είχε χαρακτήρα αντιπαράθεσης, αλλά εντάχθηκε σε μια πάγια στρατηγική θεσμικής αποδόμησης κάθε απόπειρας μεταβολής της ορολογίας που διέπει διεθνώς κατοχυρωμένα καθεστώτα.
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι «με βάση τη Σύμβαση του Μοντρέ είναι απολύτως σαφής η ονοματοδοσία», υπογραμμίζοντας ότι η όποια προσπάθεια της Τουρκίας να εισάγει διαφορετικούς όρους «δεν παράγει διεθνές αποτέλεσμα ούτε μπορεί να επιβληθεί ως πραγματικότητα».
Στην πράξη, όπως εξηγούν οι ίδιες πηγές, οι δυνατότητες παρέμβασης της Άγκυρας στο καθεστώς των Στενών είναι περιορισμένες και αφορούν κυρίως διαδικαστικά ζητήματα, όπως η προτεραιότητα διέλευσης πλοίων. «Η Τουρκία μπορεί να δώσει προτεραιότητα σε ορισμένα πλοία έναντι άλλων, δεν μπορεί όμως να μεταβάλει το καθεστώς», σημειώνουν χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η επισήμανση από αναλυτές ότι η τουρκική πρακτική στη Μαύρη Θάλασσα έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια μέσα από μια ισορροπία με τη Ρωσία, με στόχο – όπως μεταφέρουν – τη διατήρηση ελέγχου της περιοχής από τις παράκτιες δυνάμεις. Η αντίληψη αυτή, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, εξηγεί εν μέρει και την επιμονή της Άγκυρας σε όρους που προσδίδουν εθνικό πρόσημο σε ένα καθεστώς διεθνοποιημένο.
Στο ελληνικό ΥΠΕΞ το περιστατικό δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο. Αντιθέτως, εντάσσεται σε μια ευρύτερη πρακτική «αναθεωρητικής ορολογίας», με χαρακτηριστικό παράδειγμα την υπόθεση του όρου Turkaegean, που είχε προκαλέσει αντιδράσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Όπως σημειώνουν διπλωματικές πηγές, «μπορεί κανείς να επιχειρεί να αλλοιώσει την ιστορία ή τη γεωγραφία σε επίπεδο ρητορικής, δεν μπορεί όμως να τις αλλάξει σε επίπεδο διεθνούς δικαίου».
Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική στάση παραμένει σταθερή: άμεση αντίδραση σε κάθε απόπειρα απόκλισης από το θεσμικό πλαίσιο, χωρίς κλιμάκωση των τόνων, αλλά με συνεχή επίκληση των διεθνών συμβάσεων και των κανόνων που διέπουν τη διεθνή τάξη.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το sofokleous10.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.