Η μεγάλη απόκλιση
Ελλάδας & Ευρώπης
Δύο Ευρώπες, μία απόκλιση: η Ελλάδα κρατάει το κλίμα ενώ η ηπειρωτική Ευρώπη υποχωρεί
Τον Απρίλιο του 2026, ο δείκτης οικονομικού κλίματος στην Ευρωζώνη υποχώρησε στις 93,0 μονάδες — το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων μηνών. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα διατηρείται στις 105,7 μονάδες, με διαφορά 12,7 μονάδων από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Πώς εξηγείται αυτό το παράδοξο;
Τα νέα στοιχεία της έρευνας ΙΟΒΕ – DG ECFIN για τον Απρίλιο 2026 σκιαγραφούν μια εικόνα έντονης διαφοροποίησης. Στην Ευρωζώνη, ο δείκτης οικονομικού κλίματος εξασθένισε στις 93,0 μονάδες από 96,2 τον Μάρτιο, ενώ στην ΕΕ-27 υποχώρησε στις 93,5 μονάδες από 96,4. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μηνιαία πτώση των τελευταίων τριμήνων, με την Γερμανία (-3,9), τη Γαλλία (-3,0) και την Ιταλία (-2,8) να καταγράφουν τις πιο έντονες υποχωρήσεις.
Στην Ελλάδα, αντίθετα, η κάμψη ήταν ήπια: από 106,8 σε 105,7 μονάδες, διατηρώντας τη χώρα σταθερά πάνω από τον ιστορικό της μέσο όρο της περιόδου 2001–2025 (99,6). Η διαφορά των 12,7 μονάδων έναντι της Ευρωζώνης είναι από τις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια.
| Μήνας | Ελλάδα | ΕΕ-27 | Ευρωζώνη | Διαφορά Ελλ. vs Ευρ. |
|---|---|---|---|---|
| Ιαν. 2025 | 108,0 | 95,9 | 95,5 | +12,5 |
| Απρ. 2025 | 106,9 | 94,7 | 94,3 | +12,6 |
| Ιούλ. 2025 | 108,6 | 95,9 | 96,0 | +12,6 |
| Οκτ. 2025 | 107,2 | 97,2 | 97,3 | +9,9 |
| Δεκ. 2025 | 106,9 | 97,3 | 97,2 | +9,7 |
| Ιαν. 2026 | 105,1 | 99,0 | 98,9 | +6,2 |
| Φεβ. 2026 | 107,6 | 97,9 | 97,8 | +9,8 |
| Μάρ. 2026 | 106,8 | 96,4 | 96,2 | +10,6 |
| Απρ. 2026 | 105,7 | 93,5 | 93,0 | +12,7 |
Η εξήγηση αυτής της απόκλισης βρίσκεται σε δύο επίπεδα. Πρώτον, η ευρωπαϊκή πτώση οφείλεται κυρίως στην επιδείνωση των προσδοκιών στις Υπηρεσίες (-3,4) και στο Λιανικό Εμπόριο (-1,7), σε συνδυασμό με την κατάρρευση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης (-4,0 μονάδες σε ένα μήνα). Δεύτερον, η ελληνική ανθεκτικότητα στηρίζεται στις Κατασκευές, τις Υπηρεσίες και ένα γενικότερο momentum των επιχειρήσεων, παρά τη μικρή κάμψη της Βιομηχανίας.
Ωστόσο, το ΙΟΒΕ προειδοποιεί ότι το γενικό περιβάλλον είναι ευμετάβλητο: νέες πληθωριστικές πιέσεις έχουν ήδη εμφανιστεί, η αβεβαιότητα στα στενά του Ορμούζ επηρεάζει την αγορά πετρελαίου, ενώ η εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα είναι κρίσιμη για τους τουριστικούς κλάδους και κατ’ επέκταση για το ΑΕΠ της χώρας.
Κατασκευές απογειώνονται, υπηρεσίες ανακάμπτουν: η νέα γεωγραφία της επιχειρηματικής αισιοδοξίας
Ο δείκτης Κατασκευών εκτοξεύεται στις 187,7 μονάδες — υψηλότερο επίπεδο μετά τις 176 τον Ιούνιο 2025. Οι Υπηρεσίες ανακάμπτουν δυναμικά (+9,2 μονάδες). Η Βιομηχανία κρατάει υψηλά επίπεδα παρά τη μικρή κάμψη. Το Λιανικό Εμπόριο παραμένει αμήχανο.
Στις Κατασκευές, ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών διαμορφώθηκε στις 187,7 μονάδες από 175,5 τον Μάρτιο — άνοδος +12,2 μονάδων σε έναν μήνα. Καταλύτης ήταν τα Ιδιωτικά Έργα, όπου ο επιμέρους δείκτης εκτινάχθηκε στις 204,2 μονάδες (από 193,4), με τις προβλέψεις για το πρόγραμμα εργασιών να ενισχύονται κατακόρυφα στις +72 μονάδες (από +41).
Στις Υπηρεσίες, ο δείκτης ανέκαμψε σημαντικά στις 112,8 μονάδες (από 103,6), με αισιόδοξες εκτιμήσεις σε όλους τους επιμέρους παράγοντες. Πρωταγωνιστής ο κλάδος των Διαφόρων Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων (112,5 από 104,6), ενώ ανοδικά κινήθηκαν και οι Χερσαίες Μεταφορές (100,2 από 91,9). Αντιθέτως, οριακή υποχώρηση κατέγραψαν τα Ξενοδοχεία – Εστιατόρια – Τουριστικά Πρακτορεία (104,3 από 107,8) και έντονη η Πληροφορική (100,7 από 111,5).
Στη Βιομηχανία, ο δείκτης υποχώρησε ήπια στις 109,2 μονάδες (από 110,3), παραμένοντας ωστόσο σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Εντυπωσιακή είναι η εκτίναξη των Κεφαλαιουχικών αγαθών (125,8 από 117,1), που υποδηλώνει επενδυτική δυναμική, σε αντίθεση με τα Ενδιάμεσα αγαθά (105,1 από 109,9).
Τέλος, στο Λιανικό Εμπόριο, ο δείκτης βελτιώθηκε οριακά στις 105,6 μονάδες. Οι κλαδικές διαφοροποιήσεις είναι όμως δραματικές: τα Πολυκαταστήματα κατρακύλησαν στις 109,0 (από 123,9), τα Υφάσματα – Ένδυση – Υπόδηση κινούνται έντονα πτωτικά στις 65,7 (από 73,8), ενώ τα Οχήματα – Ανταλλακτικά εκτοξεύτηκαν στις 111,9 (από 98,2).
| Τομέας / Κλάδος | Φεβ. 2026 | Μάρ. 2026 | Απρ. 2026 | Μηνιαία μεταβολή |
|---|---|---|---|---|
| Βιομηχανία | 110,7 | 110,3 | 109,2 | −1,1 |
| · Καταναλωτικά αγαθά | — | 110,0 | 109,6 | −0,4 |
| · Κεφαλαιουχικά αγαθά | — | 117,1 | 125,8 | +8,7 |
| · Ενδιάμεσα αγαθά | — | 109,9 | 105,1 | −4,8 |
| Κατασκευές | 189,1 | 175,5 | 187,7 | +12,2 |
| · Ιδιωτικά Έργα | — | 193,4 | 204,2 | +10,8 |
| · Δημόσια Έργα | — | 136,7 | 138,2 | +1,5 |
| Λιανικό Εμπόριο | 110,7 | 104,9 | 105,6 | +0,7 |
| · Τρόφιμα – Ποτά – Καπνός | — | 119,0 | 117,3 | −1,7 |
| · Υφάσματα – Ένδυση – Υπόδηση | — | 73,8 | 65,7 | −8,1 |
| · Οχήματα – Ανταλλακτικά | — | 98,2 | 111,9 | +13,7 |
| · Πολυκαταστήματα | — | 123,9 | 109,0 | −14,9 |
| Υπηρεσίες | 122,4 | 103,6 | 112,8 | +9,2 |
| · Ξενοδοχεία – Εστιατόρια | — | 107,8 | 104,3 | −3,5 |
| · Πληροφορική & Λογισμικό | — | 111,5 | 100,7 | −10,8 |
| · Διάφορες Επιχ. Δραστηριότητες | — | 104,6 | 112,5 | +7,9 |
| · Χερσαίες Μεταφορές | — | 91,9 | 100,2 | +8,3 |
Η αντίφαση των Κατασκευών
Παρόλο που οι Ιδιωτικές Κατασκευές καταγράφουν ιστορικά υψηλά (204,2 μονάδες), τα Δημόσια Έργα υστερούν σημαντικά (138,2 μονάδες). Στις πρώτες, το 55% των επιχειρήσεων αναφέρει έλλειψη εργατικού δυναμικού ως κύριο εμπόδιο, ενώ στα Δημόσια Έργα το βασικό εμπόδιο είναι η έλλειψη χρηματοδότησης (25%) — μια ένδειξη ότι η απορρόφηση δημοσίων κονδυλίων εξακολουθεί να αποτελεί τροχοπέδη.Οι πιο απαισιόδοξοι καταναλωτές της Ευρώπης: γιατί τα ελληνικά νοικοκυριά μένουν σε άμυνα
Στις -54,7 μονάδες ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης στην Ελλάδα — ο χαμηλότερος σε όλη την ΕΕ-27, με διαφορά 19,6 μονάδων από τον δεύτερο (Ρουμανία). Πτώση και στην πρόθεση αποταμίευσης στις -74,9 μονάδες, ενώ το 75% αναμένει επιτάχυνση των τιμών.
Η αντίφαση γίνεται οξύτερη όταν στραφούμε στους καταναλωτές. Παρά την ανθεκτικότητα του επιχειρηματικού κλίματος, οι Έλληνες καταναλωτές παραμένουν οι πιο απαισιόδοξοι σε ολόκληρη την ΕΕ-27, με διαφορά. Ο σχετικός δείκτης διαμορφώθηκε στις -54,7 μονάδες τον Απρίλιο, από -52,5 τον Μάρτιο. Στη δεύτερη χειρότερη θέση η Ρουμανία με -35,1 μονάδες — διαφορά 19,6 μονάδων. Ως μέτρο σύγκρισης, η Μάλτα είναι η μόνη χώρα της ΕΕ με θετικό δείκτη (+2,0).
Τι ακριβώς ανησυχεί τα ελληνικά νοικοκυριά; Όλοι οι επιμέρους δείκτες δείχνουν επιδείνωση. Οι αρνητικές εκτιμήσεις για την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους τελευταίους 12 μήνες ενισχύθηκαν στις -55,1 (από -50,0), με το 71% των νοικοκυριών να εκτιμά επιδείνωση. Οι αντίστοιχες προβλέψεις για το επόμενο 12μηνο διαμορφώθηκαν στις -54,6, ενώ η εικόνα για τη γενική οικονομική κατάσταση της χώρας έπεσε στις -59,2 μονάδες, με 75% των ερωτηθέντων να προβλέπει επιδείνωση.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πρόθεση για αποταμίευση, που υποχώρησε έντονα στις -74,9 μονάδες (από -67,7). Όταν στην ΕΕ ο σχετικός δείκτης είναι θετικός (+8,1) και στην Ευρωζώνη +8,3, η ελληνική ένδειξη αντικατοπτρίζει τη γενικευμένη οικονομική στενότητα: το 88% των νοικοκυριών δεν θεωρεί πιθανή την αποταμίευση στους επόμενους 12 μήνες.
Παράλληλα, οι πληθωριστικές προσδοκίες ενισχύονται: ο δείκτης πρόβλεψης για την εξέλιξη των τιμών διαμορφώθηκε στις +54,5 μονάδες, με 75% των νοικοκυριών να αναμένει άνοδο τιμών με τον ίδιο ή ταχύτερο ρυθμό. Στο μέτωπο της τρέχουσας οικονομικής κατάστασης, το 63% των καταναλωτών δηλώνει ότι «μόλις τα βγάζει πέρα», ενώ το 12% αντλεί από τις αποταμιεύσεις του (από 11% τον Μάρτιο). Το 8% δηλώνει ότι έχει χρεωθεί.
| Επιμέρους δείκτης | Ελλάδα | ΕΕ-27 | Ευρωζώνη | Χάσμα Ελλ. – ΕΕ |
|---|---|---|---|---|
| Συνολικός δείκτης | −54,7 | −19,4 | −20,6 | −35,3 |
| Οικον. κατάσταση νοικοκυριού (12μ. πίσω) | −55,1 | −12,3 | −12,6 | −42,8 |
| Οικον. κατάσταση νοικοκυριού (12μ. μπροστά) | −54,6 | −9,2 | −9,8 | −45,4 |
| Οικον. κατάσταση χώρας (12μ. μπροστά) | −59,2 | −40,4 | −43,1 | −18,8 |
| Πρόθεση μειζόνων αγορών | −49,8 | −15,6 | −16,9 | −34,2 |
| Πρόθεση αποταμίευσης | −74,9 | +8,1 | +8,3 | −83,0 |
| Προβλέψεις τιμών (12μ.) | +54,5 | +47,3 | +49,1 | +7,2 |
| Πρόβλεψη ανεργίας (12μ.) | +19,3 | +30,7 | +30,8 | −11,4 |
Στέγη: το «παγωμένο» μέτωπο
Στα τριμηνιαία πρόσθετα ερωτήματα, η πρόθεση για αγορά ή κατασκευή κατοικίας διαμορφώθηκε στις -89,8 μονάδες (από -93,0). Μόλις το 2,7% των ελληνικών νοικοκυριών δηλώνει ότι ίσως προβεί σε αγορά ή κατασκευή κατοικίας τον επόμενο χρόνο, έναντι αντίστοιχων δεικτών -74,9 στην ΕΕ και -75,8 στην Ευρωζώνη. Σημαντική υποχώρηση κατέγραψε επίσης η πρόθεση για ανανέωση/βελτίωση κατοικίας στις -85,2 μονάδες (από -77,9): μόλις το 4,6% των νοικοκυριών —από 10,3% το προηγούμενο τρίμηνο— θεωρεί πιθανή τέτοια δαπάνη μέσα στο επόμενο έτος.Πώς συγκεντρώνεται όλη αυτή η εικόνα; Από τη μία, ο επιχειρηματικός κόσμος —και ιδίως οι κλάδοι των Κατασκευών και των Υπηρεσιών— συνεχίζουν να επιδεικνύουν ανθεκτικότητα και δυναμική. Από την άλλη, τα νοικοκυριά απορροφούν την πληθωριστική πίεση, βλέπουν να εξανεμίζονται οι αποταμιεύσεις τους και προετοιμάζονται για μια ακόμα δύσκολη περίοδο. Η πραγματική δοκιμασία θα έρθει το επόμενο τρίμηνο: αν τα τουριστικά έσοδα επηρεαστούν από τη γεωπολιτική αστάθεια, αυτή η εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα σε δύο ταχύτητες θα δοκιμαστεί σοβαρά.