Την πρόταση των Ηνωμένων Πολιτειών για τον τερματισμό της πολεμικής σύγκρουσης που διαρκεί σχεδόν δέκα εβδομάδες, εξετάζει πλέον το Ιράν, σύμφωνα με πρόσωπο που έχει γνώση των διαβουλεύσεων, την ώρα που η Κίνα εντείνει τις διπλωματικές πιέσεις για αποκλιμάκωση και οριστικό τέλος στις εχθροπραξίες.
Το μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης που κατέθεσε η Ουάσιγκτον προβλέπει, εφόσον γίνει αποδεκτό από την Τεχεράνη, τη σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια πηγή, δεν έχει υπάρξει ακόμη οριστική συμφωνία, ενώ οι λεπτομερείς διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αναμένεται να ακολουθήσουν σε μεταγενέστερο στάδιο.
Το Axios είχε μεταδώσει νωρίτερα ότι το σχέδιο περιλαμβάνει και πρόνοιες για πιθανή άρση κυρώσεων εις βάρος της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το Ιράν αναμένεται να αποστείλει την απάντησή του μέσω του Πακιστάν, το οποίο λειτουργεί ως διαμεσολαβητής, μέσα στις επόμενες δύο ημέρες. Στο μεταξύ, κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Πεκίνο, ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας, Ουάνγκ Γι, κάλεσε τον Ιρανό ομόλογό του, Αμπάς Αραγτσί, να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις, προειδοποιώντας ότι «η επανέναρξη των εχθροπραξιών δεν είναι σκόπιμη».
Οι πληροφορίες περί πιθανής προόδου στις συνομιλίες προκάλεσαν ισχυρές αναταράξεις στις αγορές ενέργειας. Το πετρέλαιο Brent κατέγραψε πτώση άνω του 10%, υποχωρώντας κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από τα τέλη Απριλίου, ενώ τα κρατικά ομόλογα διεθνώς ενίσχυσαν τα κέρδη τους, καθώς οι επενδυτές εμφανίζονται πιο αισιόδοξοι για πιθανή διευθέτηση της κρίσης.
Πιέσεις στον Τραμπ
Οι εξελίξεις έρχονται την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ δέχεται αυξανόμενες πιέσεις για τον τερματισμό του πολέμου που ξεκίνησε από κοινού με το Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει διακόψει μία από τις σημαντικότερες οδούς μεταφοράς ενέργειας παγκοσμίως, οδηγώντας τις τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ πάνω από τα 4,50 δολάρια το γαλόνι για πρώτη φορά από τον Ιούλιο του 2022, εξέλιξη που αυξάνει την πολιτική πίεση προς το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε την Τρίτη την προσωρινή αναστολή της στρατιωτικής επιχείρησης που είχε ως στόχο τη συνοδεία εγκλωβισμένων πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, μόλις μία ημέρα μετά την έναρξή της, προκειμένου –όπως είπε– να διαπιστωθεί «αν η συμφωνία μπορεί να οριστικοποιηθεί και να υπογραφεί». Ο ίδιος έκανε λόγο για «σημαντική πρόοδο» στις συνομιλίες με το Ιράν, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Το αμερικανικό σχέδιο για τα Στενά του Ορμούζ, το οποίο ο Τραμπ αποκάλεσε «Project Freedom», είχε οδηγήσει σε συγκρούσεις με το Ιράν και σε εκτοξεύσεις πυραύλων προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Παρά τις εξελίξεις αυτές, η Ουάσιγκτον επέμεινε ότι η σχεδόν μηνιαία εκεχειρία παραμένει σε ισχύ, ενώ το Πεκίνο, με σπάνια δημόσια παρέμβασή του για τη σύγκρουση, προειδοποίησε για τον κίνδυνο επιστροφής στις εχθροπραξίες.
Ας περιμένουμε πρώτα, λένε στο Ισραήλ
Ο υπουργός Ενέργειας του Ισραήλ, Έλι Κοέν, δήλωσε ότι ίσως είναι προτιμότερο να τηρηθεί στάσης αναμονής για την κατάληξη των συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν. «Γνωρίζουμε τους Ιρανούς. Λένε ένα πράγμα και εννοούν κάτι άλλο», ανέφερε σε συνέντευξή του στον ραδιοφωνικό σταθμό του ισραηλινού στρατού.
Ο Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι η απόφαση για την αναστολή του «Project Freedom» ελήφθη έπειτα από αίτημα του Πακιστάν, το οποίο μεσολαβεί στις επαφές Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, καθώς και άλλων χωρών. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός πλοίων που κατευθύνονται προς ή από ιρανικά λιμάνια «παραμένει πλήρως σε ισχύ».
Παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις του Τραμπ περί σημαντικής προόδου στις συνομιλίες, μέχρι στιγμής δεν έχει προκύψει κάποια ουσιαστική συμφωνία. Την Τρίτη, ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, χαρακτήρισε μη ρεαλιστική τη στάση των ΗΠΑ, δηλώνοντας ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται «να υποκύψει τελικά στις μονομερείς απαιτήσεις τους».
Οι διαφωνίες παραμένουν
Παραμένουν, πάντως, σοβαρές διαφωνίες σε κρίσιμα ζητήματα, όπως ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν επίσης τον τερματισμό του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν.
Η Ουάσιγκτον έχει καταστήσει σαφές ότι επιδιώκει να αποφευχθεί νέα ανάφλεξη, όπως εκείνη που σημειώθηκε κατά τη σύντομη εφαρμογή του «Project Freedom». Πριν από τις δηλώσεις Τραμπ, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ανέφερε από τον Λευκό Οίκο ότι οι επιθετικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν έχουν ολοκληρωθεί.