Για δεκαετίες, η Σουηδία ήταν το σύμβολο του κράτους-πρόνοιας με υψηλούς ανταποδοτικούς φόρους, που παρείχαν απόλυτη κάλυψη στους πολίτες μέσα από κρατικά νοσοκομεία, σχολεία και δομές φροντίδας. Πλέον, χωρίς τυμπανοκρουσίες, η σκανδιναβική χώρα των 11 εκατομμυρίων κατοίκων έχει εναγκαλιστεί τον καπιταλισμό, συρρικνώνοντας δραστικά το μέγεθος του κράτους.
Ένα στα τρία δημόσια λύκεια τελεί υπό ιδιωτική διαχείριση
Σήμερα, σχεδόν οι μισές κλινικές πρωτοβάθμιας περίθαλψης είναι ιδιωτικές, πολλές από αυτές υπό την ιδιοκτησία εταιρειών ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων (private-equity). Ένα στα τρία δημόσια λύκεια τελεί υπό ιδιωτική διαχείριση, ισχυρή άνοδος από το 20%, το 2011. Οι εταιρείες διαχείρισης σχολείων είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο.
Η εμπειρία της Σουηδίας προσφέρει μαθήματα, καλά και κακά .
Η καπιταλιστική μεταμόρφωση, σύμφωνα με τους οικονομολόγους, πυροδότησε έκρηξη της επιχειρηματικότητας και της οικονομικής ανάπτυξης.
Οι δημόσιες κοινωνικές δαπάνες έχουν μειωθεί στο 24% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ), ποσοστό παρόμοιο με αυτό των ΗΠΑ.
Η οικονομία της Σουηδίας εκτιμάται ότι θα αναπτύσσεται με ρυθμό περίπου 2% ετησίως έως το 2030, σχεδόν με την ίδια ταχύτητα με τις Ηνωμένες Πολιτείες και με διπλάσιο ρυθμό ανάπτυξης από αυτόν της Γαλλίας και της Γερμανίας.
«Η Σουηδία είναι μια πραγματική χώρα ευκαιριών», δήλωσε η Ελίζαμπεθ Σβάντεσον, υπουργός Οικονομικών της χώρας. Ενώ πολλές ευρωπαϊκές χώρες αυξάνουν τους φόρους, η Σβάντεσον τους μείωσε για τρία συνεχή έτη. Ο ανώτατος συντελεστής φόρου εισοδήματος έχει υποχωρήσει κοντά στο 50%, από σχεδόν 90% που ήταν τη δεκαετία του 1980.
Συνυπολογίζοντας το συνολικό φορολογικό βάρος, «είναι πιο ελκυστικά εδώ… απ’ ό,τι στις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Κόνι Γιόνσον, ο δισεκατομμυριούχος ιδρυτής της EQT.
«Ξεπεράστηκαν τα όρια»
Ωστόσο, οι πολέμιοι των αλλαγών διατείνονται πως η συρρίκνωση του κράτους ξεπέρασε κάθε όριο. Οι κοινωνικές ανισότητες διογκώνονται πλέον με ταχείς ρυθμούς σε μια χώρα που ανέκαθεν ταυτιζόταν με την ισότητα.
Η βία των συμμοριών έχει εκτοξευθεί σε δεκάδες προάστια με μεγάλο αριθμό μεταναστών, δημιουργώντας περιοχές όπου τα τοπικά εγκληματικά δίκτυα αμφισβητούν την κρατική εξουσία.
Παράλληλα, «μετακινούμαστε από μια κοινωνία του τύπου “ένας για όλους και όλοι για έναν”, σε μια κοινωνία όπου “ο καθένας είναι μόνος του”», δήλωσε ο συγγραφέας Αντρέας Τσερβένκα.
Η φτώχεια
Η Σουηδία εξελίχθηκε, μέσα σε 100 χρόνια από μία από τις φτωχότερες στην τρίτη πλουσιότερη χώρα της Ευρώπης.
Στα μέσα του 1800 η Σουηδία ήταν πράγματι μια από τις φτωχότερες αγροτικές χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Η ένδεια ήταν τόσο έντονη, ώστε περίπου 1,5 εκατομμύριο Σουηδοί (το 20% του πληθυσμού) μετανάστευσαν, κυρίως προς τις ΗΠΑ, αναζητώντας μια καλύτερη ζωή.
Κατά την περίοδο 1870–1970, η χώρα σημείωσε έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης παγκοσμίως, ερχόμενη δεύτερη μετά την Ιαπωνία.
Έτσι, μέχρι το 1970 είχε εξελιχθεί σε ένα από τα πλουσιότερα έθνη του κόσμου, καταλαμβάνοντας την 3η ή 4η θέση παγκοσμίως σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ.
Η πλούσια οικονομία της οικοδομήθηκε πριν από τη γιγάντωση του κοινωνικού κράτους.
Μέχρι το 1960, οι δημόσιες δαπάνες και η φορολογία στη Σουηδία βρίσκονταν σε επίπεδα παρόμοια με εκείνα των ΗΠΑ (περίπου στο 30% του ΑΕΠ), προτού εκτοξευθούν κατά τις επόμενες δεκαετίες.
Ωστόσο, ξεκινώντας από τη δεκαετία του 1960, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα αύξησε απότομα τους φόρους και τις κρατικές δαπάνες, φτάνοντάς τες στο 70% του ΑΕΠ έως τη δεκαετία του 1990.
Αυτή η εξέλιξη οδήγησε σε τραπεζική κρίση και στάσιμα εισοδήματα, γεγονός που ανάγκασε την κυβέρνηση να θεσπίσει σαρωτικές μεταρρυθμίσεις, όπως οι περικοπές επιδομάτων και η κατάργηση των φόρων πλούτου και κληρονομιάς.
Το αποτέλεσμα: Πλούσιοι επιχειρηματίες που είχαν εγκαταλείψει τη Σουηδία λόγω των υψηλών φόρων επιστρέφουν, δήλωσε ο Γιάκομπ Βάλενμπεργκ , μέλος της σουηδικής βιομηχανικής δυναστείας που κατέχει μεγάλα μερίδια στην Ericsson , τη Saab και άλλες μεγάλες εταιρείες.
Όταν ο Βάλενμπεργκ μεγάλωνε στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, οι Σουηδοί δεν ήταν πολύ πλούσιοι, είπε. Η χώρα, σημείωσε, είχε ως γνωστόν μόνο ένα αυτοκίνητο Rolls-Royce.
Σήμερα, οι διεθνείς δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Σουηδοί είναι πολύ πιο ανοιχτοί στον πλούτο από τους Γάλλους, τους Γερμανούς, τους Ισπανούς ή τους Ιταλούς, και πιο θετικοί απέναντι στην οικονομία της αγοράς από οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα εκτός από την Πολωνία. Ο αριθμός των Rolls-Royce στη Σουηδία ξεπερνά πλέον τις 800, και όταν η αυτοκινητοβιομηχανία αποφάσισε να ανοίξει το πρώτο της εκθεσιακό χώρο στη Σκανδιναβία το 2016, επέλεξε τη Στοκχόλμη.
Νικητές και ηττημένοι
Ο μετασχηματισμός έχει νικητές, όπως τη μεσαία τάξη, αλλά και ηττημένους, όπως τους ενοικιαστές εκτός πόλεων και τις κοινότητες μεταναστών. Οι επενδύσεις σε δημόσιες υποδομές παρέμειναν χαμηλές, οδηγώντας σε προβλήματα στο σιδηροδρομικό δίκτυο.
«Αφαίρεσαν πόρους από τομείς που υποτίθεται ότι προστάτευαν την κοινωνία», δήλωσε ο Γιόνσον, «αλλά για τον δυναμισμό της οικονομίας αυτό ήταν καλό».
Ο οικονομολόγος Στέφαν Φέλστερ σημειώνει ότι τα εισοδήματα έχουν διπλασιαστεί από τη δεκαετία του ’90. Ωστόσο, ο Λαρς Κάλμφορς, σύμβουλος του Υπουργείου Οικονομικών, παραδέχεται: «Ήταν σωστό να κινηθούμε προς την ιδιωτικοποίηση, αλλά μάλλον το παρακάναμε».
Η Όσα Πλέσνερ καταλήγει: «Το σύστημα λειτουργεί καλά για ορισμένους ανθρώπους, αλλά αποτελεί μια πραγματική ρήξη με τον σουηδικό οικουμενισμό».
–
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της - στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.