Από μια μηχανή σύγκρισης τιμών που έστηναν φίλοι γράφοντας κώδικα σε γκαράζ, σε ένα marketplace €650 εκατ. με logistics, fintech και regional βλέψεις.
«Πριν από έξι χρόνια, η CVC -το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό fund ιδιωτικών επενδύσεων- μάς εμπιστεύτηκε να μεταμορφώσουμε το Skroutz, από μια μηχανή σύγκρισης τιμών, σε ένα πλήρως ανεπτυγμένο marketplace. Ήταν ένα εγχείρημα που πολλοί θεωρούσαν αδύνατο, καθώς δεν είχε επιτευχθεί ποτέ ξανά ανά τον κόσμο.
Σήμερα, το Skroutz είναι το κορυφαίο marketplace σε Ελλάδα και Κύπρο. Πέρα από την υλοποίηση εκείνου του αρχικού πλάνου, δημιουργήσαμε ένα εκτεταμένο δίκτυο lockers, επεκταθήκαμε σε Ρουμανία και Βουλγαρία και φτάσαμε τους 250 χιλιάδες συνδρομητές loyalty. Ο βραχίονας last-mile διαχειρίζεται πλέον το 70% των συνολικών μας παραδόσεων, ενώ η δική μας αποθήκη εκτελεί ήδη το 14% των παραγγελιών μας με παράδοση την επόμενη ημέρα.
Σήμερα, η Blackstone -ο μεγαλύτερος διαχειριστής εναλλακτικών επενδύσεων παγκοσμίως- ενώνεται μαζί μας στο επόμενο κεφάλαιο της πορείας μας. Εμπιστεύεται ξανά το όραμά μας να γίνουμε ο απόλυτος προορισμός αγορών για τους καταναλωτές και το πιο αποδοτικό κανάλι για τους πωλητές. Η ποιότητα της εταιρείας μας και των ανθρώπων μας ξεχώρισε κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, δίνοντας στη Blackstone την πεποίθηση να προχωρήσει ακόμη και σε ένα απαιτητικό παγκόσμιο περιβάλλον, όπου πραγματοποιούνται ελάχιστες συναλλαγές.
Δεν μπορώ να ευχαριστήσω αρκετά την ομάδα μας για την απίστευτη δουλειά της όλα αυτά τα χρόνια. Μαζί χτίσαμε μια εταιρεία που στέκεται ισάξια δίπλα σε εκείνες των πιο ώριμων τεχνολογικών οικοσυστημάτων του κόσμου.Έπειτα από 21 χρόνια, νιώθω πιο εμπνευσμένος από ποτέ να συνεχίσω, να ξεπερνάμε τα όρια μαζί με αυτή την εκπληκτική ομάδα ανθρώπων, διαμορφώνοντας το μέλλον του ηλεκτρονικού εμπορίου».
Με το παραπάνω μήνυμα ο Γιώργος Χατζηγεωργίου, συνιδρυτής και CEO του Skroutz, ανακοίνωσε χθες ένα από τα πιο ηχηρά επιχειρηματικά deals του εγχώριου τεχνολογικού οικοσυστήματος, το οποίο εμπλέκει μια ελληνική garage company που σχεδόν όλοι έχουν χρησιμοποιήσει με την Blackstone, εταιρεία που διαχειρίζεται κεφάλαια άνω του 1 τρισ…
Η garage company που ξεκίνησε από ένα διαμέρισμα στη Νέα Ιωνία
Και πράγματι το Skroutz, αποτελεί εγχώριο δείγμα garage company, αν σκεφτεί κανείς το πώς ξεκίνησε και πού έχει φτάσει σήμερα, 21 χρόνια μετά. «Η ιστορία μας ξεκίνησε από το γραφείο του Γιώργου (σ.σ Χατζηγεωργίου) σε ένα διαμέρισμα στη Νέα Ιωνία και μετά από λίγο, όταν και συστάθηκε η εταιρεία πήγαμε πραγματικά σε ένα γκαράζ», έχουν δηλώσει οι συνιδρυτές της σε παλαιότερη συνέντευξη τους.
Στην ίδια συνέντευξη ο κ. Χατζηγεωργίου περιέγραφε ότι ήταν πάντα «geek». Μετά την αποφοίτησή του, σε μια περίοδο όπου η ενέργεια και η διάθεση για δημιουργία είναι στο φουλ, ξεκίνησε να πειραματίζεται με μια ιδέα που προέκυψε όταν έψαχνε να αγοράσει υπολογιστή. «Τότε ένας φίλος μου ανέφερε ότι είχε καμια πενηνταριά bookmarks με σχετικά sites και τιμές. Από καθαρή περιέργεια αποφάσισα να δοκιμάσω να φτιάξω κάτι πάνω σε αυτό» είχε αναφέρει, επισημαίνοντας ότι το εγχείρημα ξεκίνησε περισσότερο σαν αστείο και λιγότερο ως δομημένο επιχειρηματικό πλάνο. Στην πορεία βέβαια ξελίχθηκε σε κάτι πολύ πιο σοβαρό…
Κατά την πρώτη εκείνη απόπειρα «ο Γιώργος ήταν μέσα και έγραφε κώδικα για το Skroutz και η υπόλοιπη παρέα ήταν έξω κι έπαιζε trivial» συμπλήρωνε ο Γιώργος Αυγουστίδης. Ωστόσο το εγχείρημα πέτυχε και κάπως έτσι δημιουργήθηκε η πρώτη πλατφόρμα σύγκρισης τιμών για τα ελληνικά δεδομένα.
«Για περίπου δυόμισι χρόνια δουλεύαμε αρκετές ώρες για τη Skroutz, αλλά διατηρούσαμε και τις άλλες μας δουλειές, χρηματοδοτώντας με τον τρόπο αυτό το εγχείρημα. Το 2005, άλλωστε, δεν υπήρχαν funds, venture capital και άλλα επενδυτικά σχήματα… Αngel investor ήταν ο θείος σου και μάλιστα χωρίς να είναι συνηθισμένος να κάνει τέτοια πράγματα» έχουν επισημάνει σε άλλη συνέντευξη τους οι ιδρυτές.
Κάπου εκεί η αρχική ομάδα που περιλαμβάνει και τον Βασίλη Δήμο νοικιάζει ένα μικρό χώρο, ένα υπογειάκι και αμέσως μετά ένα ισόγειο – μια κλειστή πλωτή για την ακρίβεια – στην Αγία Παρασκευή μετατρέποντας τη στα πρώτα «headquarters» της εταιρείας. Οι τουαλέτες ήταν εξωτερικές, οι ώρες εργασίας εντατικές, οι καφέδες στοίβα, και τα delivery έδιναν κι έπαιρναν, όπως έχουν ανακαλέσει οι συνιδρυτές της επιχείρησης. Ακολούθησαν άλλα γραφεία στα υπόγεια της Dionic μέχρι και το 2013 όπου αναπτύσσονται τα επίσημα γραφεία στη Ν. Ιωνία. Σημειωτέoν ότι η εισηγμένη τότε στο Χ.Α. Dionic εισήλθε το 2006 στο μετοχικό κεφάλαιο της Skroutz εξαγοράζοντας το 50%, ένα ποσοστό που πήραν πίσω οι ιδρυτές της εταιρείας το 2018.
Το λάθος timing και η στροφή σε marketplace
Εκείνη την περίοδο και έχοντας κερδίσει τη μάχη στην ελληνική αγορά ως πλατφόρμα σύγκρισης τιμών, η Skroutz κάνει την πρώτη απόπειρα επέκτασης εκτός συνόρων, εγχείρημα που δεν στέφεται με ιδιαίτερη επιτυχία. Συγκεκριμένα επεκτείνεται ως παλτφόρμα σύγκρισης τιμών (alve.com) στην Τουρκία, σε μια περίοδο που η χώρα βιώνει διάφορες ταραχές, μια εξ αυτών το πραξικόπημα. Η τουρκική απόβαση αποτυγχάνει ωστόσο στην Ελλάδα η πλατφόρμα θριαμβεύει. Ακολουθεί η Αγγλία, κατά την περίοδο του Brexit… Το λάθος timing στις αποφάσεις επέκτασης στο εσωτερικό καταντά εσωτερικό αστείο μεταξύ των συνιδρυτών. Την ίδια στιγμή όπως αποδεικνύεται και άκρως διδακτικό για την συνέχεια. «Καθώς αργήσαμε να φύγουμε από την Τουρκία όταν κάναμε το Skroutz Food το 2019, αποφασίσαμε να το κλείσουμε γρήγορα, μετά από ένα χρόνο».
Το στοίχημα βέβαια στην εγχώρια αγορά συνεχίζει να πετυχαίνει και η εταιρεία μεγαλώνει. Το 2016 μάλιστα αποφασίζει να δημιουργήσει το περίφημο «καλάθι της Skroutz», αρχής γενομένης από τα φαρμακεία. Κίνηση που βάζει τις βάσεις για να εξελιχθεί από πλατφόρμα σύγκρισης τιμών σε marketplace. Η σκέψη πίσω από αυτή την απόφαση ήταν να μην χάνεται ο πελάτης, καταλήγοντας στο τέλος της διαδρομής σε άλλο ηλεκτρονικό κατάστημα. Ώθηση βέβαια έδωσαν και τα παράπονα των χρηστών, αποδέκτης των οποίων ήταν κάποιες φορές η πλατφόρμα του Skroutz, χωρίς όμως να φέρει ευθύνη. Και κάπως έτσι λαμβάνεται η απόφαση να επενδύσουν στη διαφοροποίηση του ηλεκτρονικού εμπορίου και τις υποδομές του.
Επόμενος μεγάλος σταθμός όπως ανέφερε και ο κ. Χατζηγεωργίου στο μήνυμά του για την εξαγορά, αποτελεί η είσοδος της CVC κατόπιν την οποίας ξεκινά ενεργά ο μετασχησμός και ο εμπλουτισμός της Skroutz με την υπηρεσία πληρωμών (EveryPay) και το Skroutz Last Mile. Το CVC αποκτά το 2020 το 45% της εταιρείας με τις υπογραφές να πέφτουν εν μέσω lockdown. Εκείνη την περίοδο η εταιρεία αποτιμάται περίπου €250 εκατ. και εμφανίζει κύκλο εργασιών της τάξης των €30 εκατ.
Εν προκειμένω βέβαια το timing αποδεικνύεται ιδανικό καθώς ο εγκλεισμός οδηγεί σε έκρηξη των ηλεκτρονικών πωλήσεων. Έκρηξη τέτοια που οι στόχοι του 2023 πιάστηκαν μέσα σε μια χρονιά -το 2020- με τι παραγγελίες να εκτοξεύονται από τις 400 προ lockdown σε 4.000 την ημέρα του lockdown. Προσφέροντας την δυνατότητα ηλεκτρονικών πωλήσεων ακόμα σε καταστήματα που δεν είχαν online παρουσία , τα 4.000 συνεργαζόμενα καταστήματα της πλατφόρμας γίνονται 12.000…
Με αυτό το μοντέλο και κάνοντας πιο στοχευμένες κινήσεις πια, η Skroutz συνέχισε να διογκώνεται εγχώρια ενώ επεκτείνεται και στο εξωτερικό. Παρότι το στήσιμο ενός marketplace έχει ρυθμιστικές αγκυλώσεις και απαιτεί προεργασία και κόπο, η σωστή επιλογή αγορών αλλά και το διαφορετικό μοντέλο του marketplace, αυτή τη φορά αποδίδει, τόσο στην περίπτωση της Κύπρου όσο και σε αυτή της Ρουμανίας.
Tο σίγουρο είναι ότι μέσα σε μια εξαετία η επένδυση της CVC οδήγησε σε εξαιρετικά υψηλή ανάπτυξη – +400% – στον κύκλο εργασιών της Skroutz, ο οποίος πλέον ανέρχεται σε €150 εκατ. Παράλληλα βέβαια μετουσιώθηκε και σε ισχυρή υπεραξία, αν σκεφτεί κανείς ότι η αποτίμηση της εταιρείας πλέον έχει εκτιναχθεί σε €650 εκατ. αυξανόμενη κατά +160%.
Το νέο κεφάλαιο της Skroutz
Και κάπου εδώ ανοίγει το νέο κεφάλαιο της Skroutz με την είσοδο της Blackstone, ενός εκ των μεγαλύτερων διαχειριστών εναλλακτικών κεφαλαίων παγκοσμίως, με αποδεδειγμένο ιστορικό επενδύσεων σε ψηφιακές πλατφόρμες και marketplaces όπως η Adevinta και η Property Finder.
Η συμφωνία για την εξαγορά του πλειοψηφικού πακέτου από τη CVC ουσιαστικά σηματοδοτεί το πέρασμα της Skroutz, από τη φάση της ταχύτατης εγχώριας ανάπτυξης, στη φάση της περιφερειακής επέκτασης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Χωρίς βέβαια να αποκλείνονται και άλλα μονοπάτια ανάπτυξης, αν σκεφτεί κανείς ότι η εταιρεία έχει ήδη εξασφαλίσει μέσω θυγατρικών της άδεια ηλεκτρονικού χρήματος.
Στη νέα αυτή σελίδα της οι ιδρυτές, όπως ανέφερε η χθεσινή ανακοίνωση, έχουν διαθέσει μέρος του ποσοστού τους ώστε η Blacstone να καταστεί μέτοχος πλειοψηφίας, ωστόσο θα παραμείνουν ενεργοί στη διοίκηση της εταιρείας, με τον Γιώργο Χατζηγεωργίου να συνεχίζει ως CEO. Στο μέλλον βέβαια κάποιο εξ αυτών δεν αποκλείεται να αποχωρήσουν.
Το σίγουρο είναι ότι η Blackstone από την πλευρά της ποντάρει τόσο στη χαμηλή ακόμη διείσδυση του ηλεκτρονικού εμπορίου στην ευρύτερη περιοχή αλλά και στο γεγονός ότι η Skroutz έχει εξελιχθεί πλέον σε κάτι πολύ μεγαλύτερο: ένα ολοκληρωμένο marketplace με logistics, fintech υπηρεσίες, retail media και ιδιόκτητες υποδομές last mile.
Να θυμίσουμε ότι με βάση τις οικονομικές καταστάσεις του 2024, ο όμιλος Skroutz εμφάνισε κύκλο εργασιών €131,1 εκατ., EBIT €8 εκατ. και καθαρά κέρδη €5,1 εκατ., ενώ οι λειτουργικές ταμειακές ροές διαμορφώθηκαν στα €24,5 εκατ. Τα ταμειακά διαθέσιμα ανήλθαν στα €45,2 εκατ., με τις συνολικές δανειακές υποχρεώσεις να διαμορφώνονται περίπου στα €38,7 εκατ., αφήνοντας ουσιαστικά την εταιρεία σε καθαρή ταμειακή θέση.
Και ίσως κάπου εκεί να εξηγείται και το ενδιαφέρον της Blackstone. Γιατί, πέρα από το ισχυρό brand και το ηγετικό αποτύπωμα στην ελληνική αγορά, η Skroutz εμφανίζει πλέον χαρακτηριστικά που παραπέμπουν περισσότερο σε ώριμη τεχνολογική πλατφόρμα παρά σε κλασικό retailer ή ecommerce παίκτη. Είναι ενδεικτικό ότι η αποτίμηση της συναλλαγής συνεπάγεται πολλαπλασιαστή EV/Sales περίπου 4,8x επί των εσόδων του 2024, επίπεδο αισθητά υψηλότερο από τον μέσο όρο των παραδοσιακών retailers στην Ευρώπη. Αντίστοιχα, με εκτιμώμενο EBITDA κοντά στα €15 εκατ., η αποτίμηση μεταφράζεται σε περίπου 40x–42x EV/EBITDA, επίπεδα που συναντώνται συνήθως σε εταιρείες υψηλής ανάπτυξης με έντονα χαρακτηριστικά platform economics και ισχυρό network effect.