Η αγοραστική δύναμη αρχίζει να συρρικνώνεται ξανά.
Η αμερικανική οικονομία εισέρχεται πλέον σε μια πιο σύνθετη και δυνητικά πιο επικίνδυνη φάση του ανοδικού κύκλου. Σε μια φάση όπου, αφενός, η ανάπτυξη εξακολουθεί να στηρίζεται (μάλλον αποκλειστικά) από την τεχνητή νοημοσύνη, τις επενδύσεις υποδομών και την άνοδο των αγορών, αφετέρου, αρχίζουν να εμφανίζονται ρωγμές στο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και στη δυναμική της κατανάλωσης.
Η τελευταία μέτρηση του πληθωρισμού στις ΗΠΑ λειτούργησε ως ένα πρώτο σοβαρό καμπανάκι. Ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε κατά 3,8%, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2023, ενώ ο δομικός πληθωρισμός διαμορφώθηκε υψηλότερα των εκτιμήσεων, επιβεβαιώνοντας ότι οι πιέσεις δεν περιορίζονται πλέον μόνο στην ενέργεια ή στα τρόφιμα.
Το ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η άνοδος των τιμών αρχίζει να διαχέεται σε όλο το φάσμα της οικονομίας, από τις αερομεταφορές και τα ενοίκια έως τα είδη ένδυσης και τις υπηρεσίες. Αυτό δημιουργεί μια ιδιαίτερα αρνητική μεταβολή για την πραγματική οικονομία.
Για πρώτη φορά εδώ και περίπου τρία χρόνια, οι πραγματικοί μισθοί στις ΗΠΑ επιστρέφουν σε αρνητικό έδαφος, καθώς οι αυξήσεις αποδοχών δεν επαρκούν πλέον για να καλύψουν τον πληθωρισμό.
Με απλά λόγια, η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων αρχίζει να συρρικνώνεται ξανά. Ακόμα κι αν ο πληθωρισμός δεν είναι ακόμα «εντυπωσιακά» επικίνδυνος, η συνδυασμένη μετάφραση αυτού με τη συρρίκνωση των πραγματικών μισθών δημιουργεί προβλήματα. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί η αμερικανική οικονομία παραμένει βαθιά εξαρτημένη από την κατανάλωση.
Οίκοθεν νοείται ότι όταν τα πραγματικά εισοδήματα πιέζονται, η καταναλωτική δαπάνη αργά ή γρήγορα επηρεάζεται. Μέχρι στιγμής, η επίδραση αυτή καλύπτεται εν μέρει από δύο παράγοντες: τις φορολογικές επιστροφές και κυρίως το λεγόμενο wealth effect, δηλαδή την επίδραση που έχει η άνοδος των χρηματιστηρίων στον πλούτο και στην ψυχολογία των υψηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων.
Πράγματι, η συνεχιζόμενη έκρηξη επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη εξακολουθεί να στηρίζει σημαντικό μέρος της αμερικανικής οικονομίας. Οι hyperscalers συνεχίζουν να δαπανούν τεράστια ποσά για data centers, ημιαγωγούς, ενεργειακές υποδομές και δικτυακές επενδύσεις, δημιουργώντας ένα νέο επενδυτικό supercycle. Αυτό εξηγεί γιατί οι μετοχές τεχνολογίας και ιδιαίτερα οι ημιαγωγοί έχουν καταγράψει ιστορικό ράλι τους τελευταίους μήνες.
Ωστόσο, πίσω από αυτή τη χρηματιστηριακή ευφορία, η εικόνα των νοικοκυριών χαμηλότερου εισοδήματος γίνεται σταδιακά πιο δύσκολη.
Οι καθυστερήσεις σε δάνεια αυτοκινήτων και πιστωτικές κάρτες αυξάνονται αισθητά, ενώ τα υψηλά επιτόκια επιβαρύνουν ολοένα περισσότερο την καθημερινή χρηματοδότηση των καταναλωτών. Η οικονομία αρχίζει έτσι να αποκτά όλο και περισσότερο χαρακτηριστικά “K-shaped economy”, όπου τα ανώτερα εισοδηματικά στρώματα συνεχίζουν να ευνοούνται από τις αγορές και τα περιουσιακά στοιχεία, ενώ τα χαμηλότερα στρώματα πιέζονται από τον πληθωρισμό και το αυξημένο κόστος ζωής.
Παρά τα παραπάνω, η εικόνα δεν παραπέμπει ακόμη απαραίτητα σε άμεση ύφεση. Η αμερικανική οικονομία συνεχίζει να διαθέτει ισχυρούς πυλώνες στήριξης μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, των εταιρικών επενδύσεων και των κεφαλαιαγορών.
Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι τι θα συμβεί αν επιβραδυνθεί η δυναμική της AI επενδυτικής έκρηξης ή αν οι αγορές αρχίσουν να διορθώνουν ουσιαστικά.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, η οικονομία θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα πολύ πιο δύσκολο περιβάλλον, καθώς οι αδυναμίες της πραγματικής κατανάλωσης και της αγοραστικής δύναμης θα πάψουν να κρύβονται πίσω από την άνοδο των χρηματιστηρίων και τη ρευστότητα της τεχνολογικής φρενίτιδας.