Στα 14,5 δισ. ευρώ (0,07% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης) ανέρχεται το δημοσιονομικό κόστος των μέτρων που έχουν λάβει πολλά κράτη-μέλη προκειμένου να μετριάσουν τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις των υψηλών τιμών ενέργειας σε νοικοκυριά και σε επιχειρήσεις.
Από το σύνολο των μέτρων που έχουν ληφθεί μέχρι τώρα (έως 4 Μαΐου) , τα ¾ δεν είναι στοχευμένα (προβλέπουν μειώσεις σε ΕΦΚ ή άλλων έμμεσων φόρων στα καύσιμα) και μόλις το ¼ εστιάζει σε ενισχύσεις νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος ή επιδοτήσεις στον τομέα των μεταφορών.
Ειδικά για την Ελλάδα, σύμφωνα με πληροφορίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι τα περισσότερα μέτρα που έχουν ληφθεί είναι γενικά στοχευμένα. Στα θετικά προσμετράται το γεγονός ότι τα πιο δαπανηρά μέτρα χρησιμοποιούν εισοδηματικά κριτήρια, κάτι που χρηματοδοτείται και από το RRF όπως επίσης, ότι η Ελλάδα έχει λάβει κυρίως εισοδηματικά μέτρα.
Το μόνο μέτρο που επηρεάζει άμεσα τις τιμές είναι οι επιδοτήσεις στο ντίζελ, αν και όπως τονίζουν αρμόδιες πηγές, κάθε χώρα αποφασίζει μόνη της ποια μέτρα θα πάρει.
Όπως αναφέρεται σε ειδικό κεφάλαιο των εαρινών προβλέψεων της Κομισιόν, το ποσό των 14,5 δις. ευρώ βασίζεται στην υπόθεση ότι τα μέτρα θα λήξουν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έχει ορίσει κάθε χώρα-μέλος. Μάλιστα εκτιμά ότι εάν τα μέτρα που περιλαμβάνονται στην παρούσα πρόβλεψη παρατείνονταν έως το τέλος του 2026, το δημοσιονομικό τους κόστος θα αυξάνονταν στα 38,6 δισ. ευρώ (ή 0,2% του ΑΕΠ) για την Ε.Ε.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει την ανάγκη τα μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη να μην αυξάνουν τη συνολική ζήτηση ενέργειας και να παραμένουν ευθυγραμμισμένα με τη μακροπρόθεσμη ευρωπαϊκή στρατηγική για απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ευρώπης απέναντι σε μελλοντικά σοκ. Για να επιτευχθεί αυτό, τα μέτρα πολιτικής θα πρέπει να είναι:
- στοχευμένα,
- έγκαιρα,
- και προσωρινά,
διατηρώντας παράλληλα τα κίνητρα για μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης.
Αυτά τα χαρακτηριστικά, όπως τονίζεται, θα βοηθούσαν στον περιορισμό του δημοσιονομικού κόστους προστασίας των καταναλωτών, σε μια περίοδο όπου ο δημοσιονομικός χώρος παραμένει περιορισμένος. Μάλιστα, δεν παραλείπει να σημειώσει ότι τα περισσότερα από τα πρόσφατα μέτρα στήριξης δεν στοχεύουν ειδικά στα ευάλωτα νοικοκυριά ή στις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
«Για τα νοικοκυριά, ένα μέτρο θεωρείται στοχευμένο όταν εφαρμόζεται μόνο σε συγκεκριμένες ομάδες και όχι στην πλειονότητα του πληθυσμού, βάσει αξιολόγησης αναγκών. Για τις επιχειρήσεις, ένα μέτρο θεωρείται στοχευμένο όταν αφορά μόνο συγκεκριμένους ενεργοβόρους κλάδους» τονίζεται χαρακτηριστικά
Ωστόσο, τα τρία τέταρτα της στήριξης παρέχονται με μη στοχευμένο τρόπο, όπως μέσω μειώσεων στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης ή άλλων έμμεσων φόρων στα καύσιμα.
Το υπόλοιπο ένα τέταρτο φαίνεται να είναι στοχευμένο, καθώς αφορά σε:
- ενισχύσεις σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, ή
- επιδοτήσεις στον τομέα των μεταφορών.
Τα περισσότερα από τα μέτρα που υιοθετήθηκαν επιδιώκουν να μειώσουν άμεσα τις τιμές της ενέργειας.
Με βάση την έκθεση της Κομισιόν, τα δημοσιονομικά μέτρα που σχεδιάζονται για να περιορίσουν τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις των υψηλών τιμών ενέργειας μπορούν να ταξινομηθούν σε:
- «μέτρα τιμών», όταν στοχεύουν στην άμεση μείωση του οριακού κόστους κατανάλωσης ενέργειας,
- και «μέτρα εισοδήματος», όταν παρέχουν προσωρινή εισοδηματική στήριξη στα νοικοκυριά ή αποζημιώσεις στις επιχειρήσεις.
Περισσότερα από τα δύο τρίτα του εκτιμώμενου δημοσιονομικού κόστους αντιστοιχούν σε «μέτρα τιμών», όπως οι μειώσεις ειδικών φόρων κατανάλωσης και άλλων έμμεσων φόρων στα καύσιμα. Το υπόλοιπο ένα τρίτο αντιστοιχεί σε «μέτρα εισοδήματος».
Ομοιότητες με τα μέτρα του 2022
Μέχρι στιγμής τονίζει η Κομισιόν ότι το δημοσιονομικό κόστος των μέτρων που υιοθετήθηκαν το 2026 είναι χαμηλότερο σε σύγκριση με το 2022.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων που υιοθετήθηκαν το 2022 για τον περιορισμό των κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων των υψηλών τιμών ενέργειας ανερχόταν στο 1,2% του ΑΕΠ. Από αυτή τη στήριξη:
- το 64% δαπανήθηκε σε «μέτρα τιμών»,
- ενώ το υπόλοιπο 36% αφορούσε «μέτρα εισοδήματος».
Μόνο το ένα τέταρτο της στήριξης ήταν στοχευμένο σε ευάλωτες ομάδες, ενώ τα υπόλοιπα τρία τέταρτα διατέθηκαν με μη στοχευμένο τρόπο.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της - στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.