Το χάσμα των 115 δισ.: γιατί 4,8 εκατομμύρια οφειλέτες χρειάζονταν διέξοδο

Στο τέλος του 2025, σχεδόν ένας στους δύο ενήλικες είχε ληξιπρόθεσμο χρέος προς το κράτος. Από τα 115 δισ. ευρώ που οφείλονταν, μόλις 3% βρισκόταν σε ενεργή ρύθμιση. Το έλλειμμα ρευστότητας μετατράπηκε σε διαρθρωτικό πρόβλημα.

Η ανάγκη μιας έκτακτης ρύθμισης δεν προέκυψε από πολιτική επιθυμία, αλλά από τα ίδια τα στοιχεία. Στο τέλος του 2025, σχεδόν 4,8 εκατομμύρια οφειλέτες —φυσικά και νομικά πρόσωπα— είχαν συσσωρεύσει ληξιπρόθεσμα χρέη ύψους 115 δισ. ευρώ προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία. Από αυτά, μόλις 3,44 δισ. ευρώ, ή περίπου το 3%, βρίσκονταν σε κάποια μορφή ενεργής ρύθμισης.

Με άλλα λόγια, ούτε καν ένα στα τριάντα ευρώ ληξιπρόθεσμων οφειλών εξυπηρετούνταν συστηματικά. Το υπόλοιπο 97% παρέμενε «παγωμένο»: χρέος που δεν εισπράττεται από το κράτος, αλλά εξακολουθεί να επιβαρύνει τον οφειλέτη με τόκους, προσαυξήσεις και μέτρα αναγκαστικής είσπραξης. Το πλαίσιο των 72 δόσεων στοχεύει ακριβώς σε αυτή τη μάζα των «αδρανών» οφειλών —κυρίως όσων γεννήθηκαν πριν το 2024, στη διάρκεια της μεγάλης ενεργειακής κρίσης.

Η πλατφόρμα, οι μήνες και το δίλημμα της δόσης

Σε έναν μήνα από τώρα, ο οφειλέτης θα μπαίνει στο myAADE, θα επιλέγει ο ίδιος τη διάρκεια σε μήνες και θα βλέπει ζωντανά το ποσό της δόσης. Όσο επιμηκύνεται η αποπληρωμή, τόσο μικραίνει η μηνιαία επιβάρυνση — και η πτώση είναι θεαματική.

Η πλατφόρμα θα ανοίξει στο β΄ δεκαπενθήμερο του Ιουνίου, αφού πρώτα ψηφιστεί το νομοσχέδιο που έθεσε σε δημόσια διαβούλευση ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης. Στο myAADE, στην ενότητα «Ο Λογαριασμός μου > Ρυθμίσεις Οφειλών», θα εμφανιστεί ειδική επιλογή· αντίστοιχη ηλεκτρονική εφαρμογή θα ανοίξει και για τις οφειλές προς ΚΕΑΟ / e-ΕΦΚΑ. Η ένταξη θα είναι δυνατή μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου.

Το κρισιμότερο σημείο της διαδικασίας είναι ότι η πλατφόρμα δεν προσφέρει μια έτοιμη λύση. Αντίθετα, επιτρέπει στον χρήστη να «παίζει» με τη διάρκεια της αποπληρωμής και υπολογίζει σε πραγματικό χρόνο τη δόση που προκύπτει. Τη στιγμή της αίτησης, ο οφειλέτης βλέπει αναλυτικό δοσολόγιο και πρέπει να καταβάλει την πρώτη δόση εντός τριών ημερών.

Στην πράξη, ο οφειλέτης καλείται να ζυγίσει ένα κλασικό δίλημμα: μικρότερη μηνιαία δόση με περισσότερους μήνες, ή μεγαλύτερη δόση με μικρότερη συνολική επιβάρυνση τόκων. Η επίδραση της διάρκειας στη δόση είναι δραματική. Για μια βασική οφειλή 10.000 ευρώ, το καθαρό κεφάλαιο αντιστοιχεί σε δόση 833 ευρώ τον μήνα με την πάγια 12μηνη ρύθμιση —αλλά πέφτει στα μόλις 139 ευρώ αν κατανεμηθεί σε 72 δόσεις.

Η μείωση της τάξεως του 80% στη μηνιαία δόση είναι ο πυρήνας της ανακούφισης: 200 έως 500 ευρώ λιγότερα κάθε μήνα μπορούν να καταστήσουν διαχειρίσιμη μια οφειλή που μέχρι σήμερα ήταν αδύνατο να εξυπηρετηθεί.

Τι διαγράφεται και τι μένει: το κόστος της επιμήκυνσης

Η μεγάλη ανακούφιση έρχεται από τη διαγραφή τόκων και προσαυξήσεων καθυστέρησης. Το επιτόκιο και το αρχικό κεφάλαιο, όμως, παραμένουν — και όσο περισσότερους μήνες ζητά κανείς, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το τελικό κόστος.

Η ρύθμιση δεν είναι «κούρεμα». Διαγράφονται οι τόκοι και οι προσαυξήσεις καθυστέρησης που είχαν συσσωρευτεί, αλλά δεν μειώνονται ούτε το επιτόκιο ούτε το αρχικό κεφάλαιο. Επιπλέον, οι δόσεις δεν είναι άτοκες: οι φορολογικές οφειλές βαρύνονται με επιτόκιο 5,84% ετησίως, ενώ αντίστοιχη επιβάρυνση προβλέπεται για οφειλές προς Τελωνεία και ασφαλιστικά ταμεία.

Αυτό σημαίνει ότι η επιμήκυνση έχει τίμημα. Σε οφειλή 10.000 ευρώ με 72 δόσεις, η μηνιαία καταβολή διαμορφώνεται στα 165 ευρώ, αλλά το συνολικό ποσό πληρωμής αγγίζει τα 11.900 ευρώ —σχεδόν 1.900 ευρώ τόκοι. Σε οφειλή 30.000 ευρώ, η δόση βγαίνει στα 495 ευρώ και το συνολικό κόστος φτάνει περίπου τα 35.600 ευρώ. Όποιος αποπληρώσει νωρίτερα γλιτώνει τους αναλογούντες τόκους, χωρίς «πέναλτι» πρόωρης εξόφλησης.

Το πάτωμα των 30 ευρώ και ποιοι μένουν εκτός

Δεν παίρνουν όλοι 72 δόσεις. Μια ελάχιστη μηνιαία καταβολή 30 ευρώ ανά φορέα περιορίζει αυτόματα τη διάρκεια για τις μικρές οφειλές — και μια σειρά προϋποθέσεων αποκλείει συγκεκριμένες κατηγορίες οφειλετών.

Για να μην γίνεται κατάχρηση, το πλαίσιο ορίζει ελάχιστη δόση 30 ευρώ τον μήνα προς ΑΑΔΕ ή ΚΕΑΟ. Η συνέπεια είναι αριθμητική: μικρές οφειλές κάτω από 2.160 ευρώ δεν φτάνουν τις 72 δόσεις. Ένα χρέος 1.200 ευρώ ρυθμίζεται σε έως 40 δόσεις, ενώ μόνο από τα 2.160 ευρώ και πάνω «κλειδώνει» η πλήρης εξαετία.

Κρίσιμο επίσης: το όριο ισχύει ανά φορέα. Έτσι, ένας οφειλέτης με 1.500 ευρώ στην ΑΑΔΕ και επιπλέον 900 ευρώ στο ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ λαμβάνει 50 δόσεις για την εφορία και 30 για τα ασφαλιστικά ταμεία —δύο χωριστά δοσολόγια.

Πέρα από τη χαμηλότερη δόση: τι κερδίζεις και πώς τη χάνεις

Η μεγαλύτερη αξία της ρύθμισης δεν είναι μόνο η μικρότερη δόση, αλλά η επανεκκίνηση: φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, άρση μέτρων, παύση ποινικών διαδικασιών. Η «δεύτερη ευκαιρία» όμως χάνεται γρήγορα αν παραβιαστούν οι όροι.

Πέρα από την αριθμητική, το ουσιαστικό όφελος είναι η επανεκκίνηση. «Ζωντανεύουν» ρυθμίσεις που είχαν χαθεί, και νοικοκυριά ή μικρές επιχειρήσεις που είχαν βρεθεί στο περιθώριο λόγω χρεών αποκτούν ξανά πρόσβαση σε φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα. Ταυτόχρονα, αίρονται τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και παύουν οι ποινικές διαδικασίες, όσο η ρύθμιση τηρείται.

Η ανακούφιση όμως δεν είναι άνευ όρων. Παρά την υπαγωγή στη ρύθμιση, το Δημόσιο διατηρεί τη δυνατότητα να εγγράφει υποθήκες, να προχωρεί σε συμψηφισμούς —που αφαιρούνται από το σύνολο των απαιτήσεων— ή, υπό όρους, να μη χορηγεί ενημερότητα για μεταβίβαση ακινήτου αν η οφειλή δεν είναι διασφαλισμένη.

Συνολικά, οι 72 δόσεις προσφέρουν μια ρεαλιστική γέφυρα προς τη φερεγγυότητα για εκατομμύρια οφειλέτες που είχαν εγκλωβιστεί σε χρέη της ενεργειακής κρίσης. Η ίδια η δομή της —χαμηλή δόση, αλλά με τόκο και αυστηρούς όρους τήρησης— καθιστά την επιλογή της διάρκειας όχι ζήτημα ευκολίας, αλλά απόφαση που πρέπει να ζυγιστεί προσεκτικά: τόσο χαμηλή δόση όσο χρειάζεται για να είναι βιώσιμη, και όχι χαμηλότερη απ’ όσο συμφέρει.