Ο Ιρανός επιχειρηματίας Μπαμπάκ Ζαντζανί, ο οποίος τελεί υπό αμερικανικές κυρώσεις και είναι γνωστός για την ικανότητά του να παρακάμπτει διεθνείς περιορισμούς, φέρεται να συνδέεται με δίκτυο χρηματοοικονομικών συναλλαγών σε κρυπτονομίσματα που χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και την παράκαμψη των δυτικών κυρώσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες της Wall Street Journal, που βασίζονται σε εσωτερικά έγγραφα συμμόρφωσης του ανταλλακτηρίου crypto της Binance, αναλύσεις blockchain και στοιχεία από διωκτικές αρχές, μέσω ενός και μόνο λογαριασμού πραγματοποιήθηκαν συναλλαγές ύψους περίπου 850 εκατομμυρίων δολαρίων σε κρυπτονομίσματα τα τελευταία δύο χρόνια.
Οι αναφορές υποστηρίζουν ότι ο συγκεκριμένος λογαριασμός ήταν ενεργός για τουλάχιστον 15 μήνες και χρησιμοποιήθηκε τόσο για καταθέσεις όσο και για αναλήψεις.
Σχεδόν τα μισά χρήματα φέρεται να κατευθύνθηκαν στον στρατό
Κατά την έρευνα των Αρχών για πιθανή σύνδεση του λογαριασμού με χρηματοδότηση τρομοκρατικών δραστηριοτήτων, διαπιστώθηκε ότι περίπου τα μισά από τα συνολικά κεφάλαια – περίπου 425 εκατομμύρια δολάρια – συνδέονταν με στρατιωτικές δραστηριότητες του Ιράν.
Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, το δίκτυο του Ζαντζανί περιλάμβανε λογαριασμούς που ανήκαν στην αδελφή του, στη σύντροφό του και σε διευθυντικό στέλεχος εταιρείας του, ενώ η πρόσβαση στους λογαριασμούς γινόταν μέσω κοινών συσκευών.
Οι συναλλαγές φέρεται να συνδέονται με την εταιρεία κρυπτονομισμάτων Zedcex, μέσω της οποίας τα έσοδα από πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου μεταφέρονταν μέσω τραπεζών στην Τουρκία σε λογαριασμούς της θυγατρικής της, στο Ντουμπάι.
Στη συνέχεια, τα κεφάλαια μεταφέρονταν σε άλλα ανταλλακτήρια, όπως το ιρανικό Nobitex, όπου μετατρέπονταν σε ριάλ.
Παρά τις προειδοποιήσεις που είχαν καταγραφεί από εσωτερικούς ελεγκτές για πιθανές παραβιάσεις, η Binance φέρεται να επέτρεψε την ολοκλήρωση των συναλλαγών. Μεταξύ των ενδείξεων που είχαν επισημανθεί ήταν οι συνδέσεις με το Ιράν και η πρόσβαση στους λογαριασμούς από την Τεχεράνη. Σύμφωνα με τις αναφορές, ο βασικός λογαριασμός παραμένει ακόμη ενεργός.
Νέα έρευνα για τη Binance
Η Binance βρίσκεται ήδη υπό έρευνα σχετικά με την επεξεργασία ιρανικών χρηματοοικονομικών συναλλαγών, παρά τις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει για αυστηρότερους ελέγχους συμμόρφωσης.
Αξιωματούχοι ξένων Αρχών επιβολής του νόμου δήλωσαν ότι συνέχισαν να παρακολουθούν τις ροές χρημάτων φέτος που αφορούσαν λογαριασμούς της εταιρείας και οντότητες συνδεδεμένες με το Ιράν που σχετίζονται με το καθεστώς, εντοπίζοντας συναλλαγές ακόμη και αυτόν τον μήνα.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν μετέφερε μέσω λογαριασμών στη Binance περίπου 107 εκατομμύρια δολάρια το 2025, ενώ οι άμεσες συναλλαγές μεταξύ ιρανικών φορέων και του ανταλλακτηρίου ανήλθαν σε περίπου 260 εκατομμύρια δολάρια την περίοδο 2024-2025.
Ο ιδρυτής της Binance, Τσανγκπένγκ Ζαο, αμνηστεύθηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ τον Οκτώβριο. Είχε ομολογήσει την ενοχή του το 2023 και εξέτισε ποινή φυλάκισης τεσσάρων μηνών για παραβίαση των κανόνων κατά του ξεπλύματος χρήματος.
Η Binance υπήρξε επίσης κρίσιμος υποστηρικτής της κρυπτονομισματικής επιχείρησης της οικογένειας Τραμπ της «World Liberty Financial», η οποία έχει αποφέρει στον Αμερικανό πρόεδρο και τον περίγυρό του τουλάχιστον 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια από το 2024.
Ποιος είναι ο Μπαμπάκ Ζαντζανί
Ο Ζαντζανί έγινε γνωστός διεθνώς ως ένας από τους σημαντικότερους διαμεσολαβητές στις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου κατά τη διάρκεια των διεθνών κυρώσεων.
Το 2013 οι Ηνωμένες Πολιτείες του επέβαλαν κυρώσεις, κατηγορώντας τον ότι χρησιμοποίησε τράπεζα της Μαλαισίας για τη μεταφορά δισεκατομμυρίων δολαρίων για λογαριασμό του ιρανικού καθεστώτος.
Οι κυρώσεις ανεστάλησαν μετά τη συμφωνία για τα πυρηνικά το 2016, αλλά επανήλθαν το 2026 λόγω της φερόμενης εμπλοκής του στη χρηματοδότηση των Φρουρών της Επανάστασης μέσω ανταλλακτηρίων κρυπτονομισμάτων και άλλων δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τη Zedcex.
Ο Ζαντζανί καταδικάστηκε σε θάνατο στο Ιράν το 2016 για υπεξαίρεση, ωστόσο η ποινή ανατράπηκε το 2024. Παράλληλα, βρίσκεται σε δικαστική διαμάχη με την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν σχετικά με ανεξόφλητα δάνεια.
Τον περασμένο Δεκέμβριο δημοσίευσε διευθύνσεις ψηφιακών πορτοφολιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αποκαλύπτοντας άθελά του στοιχεία ενός ευρύτερου μηχανισμού παράκαμψης κυρώσεων που βασιζόταν στο ανταλλακτήριο Nobitex.
Ο ίδιος αυτοχαρακτηρίζεται «επιχειρησιακός παράγοντας κατά των κυρώσεων» και «οικονομικός στρατιώτης της Μπασίτζ», υποστηρίζοντας δημόσια τη χρήση της τεχνολογίας blockchain για την παράκαμψη των δυτικών χρηματοπιστωτικών συστημάτων.
Εκπρόσωπός του απορρίπτει τις κατηγορίες περί ξεπλύματος χρήματος και παραβίασης κυρώσεων.
Η στροφή του Ιράν στα κρυπτονομίσματα
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το Ιράν διαθέτει ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία αξίας περίπου 7,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία χρησιμοποιεί ως εργαλείο αντιμετώπισης των διεθνών κυρώσεων.
Οι Φρουροί της Επανάστασης φέρονται να διακινούν σχεδόν 3 δισεκατομμύρια δολάρια μέσω ψηφιακών καναλιών, μεταξύ άλλων και για πληρωμές που σχετίζονται με εξαγωγές πετρελαίου και τη διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ.
Παράλληλα, το Ιράν έχει λανσάρει το νέο σύστημα ναυτασφάλισης «Hormuz Safe», το οποίο υποστηρίζεται από Bitcoin και έχει σχεδιαστεί για την κάλυψη πλοίων που διέρχονται από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.
Το Ιράν επέτρεψε επίσημα την εξόρυξη Bitcoin συνδεδεμένη με το κράτος από το 2019. Η στρατηγική βασίστηκε στην πρόσβαση σε επιδοτούμενη ηλεκτρική ενέργεια, επιτρέποντας στην δραστηριότητα εξόρυξης να δημιουργεί ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία εκτός των παραδοσιακών χρηματοοικονομικών καναλιών.
Κατά τη διάρκεια περιόδων αιχμής μεταξύ 2019 και 2022, η ιρανική δραστηριότητα εξόρυξης αντιπροσώπευε ένα αξιοσημείωτο μερίδιο της παγκόσμιας παραγωγής. Η εταιρεία ανάλυσης blockchain, Elliptic, εκτίμησε το 2021 ότι οι ιρανοί εξορύκτες Bitcoin παρήγαγαν περίπου 1 δισεκατομμύριο δολάρια ετησίως και αντιπροσώπευαν περίπου το 4% έως 7% του παγκόσμιου ρυθμού εξόρυξης (hash rate).
Μέχρι σήμερα, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης έχει δεσμεύσει κρυπτονομίσματα αξίας σχεδόν 500 εκατομμυρίων δολαρίων που συνδέονται με το Ιράν, ενώ οι αμερικανικές Αρχές έχουν προειδοποιήσει επανειλημμένα για τη χρήση ψηφιακών νομισμάτων από τους Φρουρούς της Επανάστασης, συμπεριλαμβανομένου του stablecoin USDZ που έχει αναπτυχθεί από ιρανικούς φορείς.