Η συμφωνία Ελλάδας, Ηνωμένων Πολιτειών και Νότιας Κορέας γύρω από το «Project Trident» ή «Σχέδιο Τρίαινα» δεν είναι απλώς μια ακόμη επένδυση στα Ναυπηγεία Ελευσίνας. Είναι μια κίνηση με βαθύ γεωπολιτικό, αμυντικό και βιομηχανικό αποτύπωμα, η οποία επιχειρεί να επαναφέρει την Ελλάδα στον χάρτη της βαριάς ναυπηγικής παραγωγής και, κυρίως, της αμυντικής βιομηχανίας.
Η συμφωνία παρουσιάστηκε κατά την τελετή υπογραφής της στρατηγικής συμμαχίας μεταξύ της ελληνικής ONEX και της νοτιοκορεατικής Hanwha Ocean στην πρεσβευτική κατοικία των ΗΠΑ στην Αθήνα, με τη στήριξη της Ουάσιγκτον. Στο κέντρο του σχεδίου βρίσκεται επενδυτικό πρόγραμμα συνολικού ύψους 1,35 δισ. ευρώ, με στόχο τη δημιουργία ενός νέου ναυπηγικού, βιομηχανικού και αμυντικού οικοσυστήματος στην Ελευσίνα.
Το σχέδιο των 1,35 δισ. ευρώ
Το «Project Trident» προβλέπει τρεις μεγάλες φάσεις ανάπτυξης. Η πρώτη, ύψους 150 εκατ. ευρώ, αφορά την ενίσχυση των δυνατοτήτων συντήρησης και επισκευής πλοίων μέσω νέων εγκαταστάσεων και δεξαμενών μεγάλης κλίμακας. Η δεύτερη, ύψους 200 εκατ. ευρώ, αφορά την αναβάθμιση λιμενικών υποδομών και εγκαταστάσεων logistics. Η τρίτη και μεγαλύτερη, ύψους 1 δισ. ευρώ, προβλέπει προηγμένο βιομηχανικό εξοπλισμό, αυτοματοποιημένες γραμμές παραγωγής και εξειδικευμένες υποδομές που θα μπορούν να υποστηρίξουν ακόμη και προγράμματα ναυπήγησης και υποστήριξης υποβρυχίων.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις που παρουσιάστηκαν, το εγχείρημα μπορεί να δημιουργήσει έως 10.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, ενώ η συμβολή του στην ελληνική οικονομία εκτιμάται ότι μπορεί να προσεγγίσει το 0,8% του ΑΕΠ σε ετήσια βάση. Παράλληλα, ο σχεδιασμός προβλέπει εγχώρια προστιθέμενη αξία έως 70% στα προγράμματα που θα αναπτυχθούν. Αυτά τα νούμερα είναι μεγάλα, αλλά πρέπει να διαβαστούν ως στόχοι και εκτιμήσεις, όχι ως ήδη πραγματοποιημένο αποτέλεσμα. Το κρίσιμο είναι αν το σχέδιο θα περάσει από τις υπογραφές στην παραγωγή.
Η δήλωση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ
Η πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, έδωσε στη συμφωνία καθαρά στρατηγικό χαρακτήρα. Τη χαρακτήρισε πρωτοβουλία που υπερβαίνει τα όρια μιας απλής επιχειρηματικής συνεργασίας και τη συνέδεσε με την κοινή δέσμευση Ελλάδας, ΗΠΑ και Νότιας Κορέας για την ασφάλεια και την ευημερία της ευρύτερης περιοχής.
Η ίδια υπογράμμισε ότι η τριμερής συνεργασία μπορεί να αναδείξει την Ελλάδα σε περιφερειακό βιομηχανικό κέντρο ναυτικής άμυνας, με ρόλο στην υποστήριξη του Πολεμικού Ναυτικού, του 6ου Στόλου των ΗΠΑ, των δυνάμεων του ΝΑΤΟ και συμμαχικών χωρών στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα. Τόνισε επίσης ότι το πρόγραμμα θα συνδυάσει αμερικανικές και κορεατικές τεχνολογίες με την τεχνογνωσία της ελληνικής βιομηχανίας, δημιουργώντας νέες δυνατότητες ναυπήγησης, συντήρησης και τεχνικής υποστήριξης ναυτικών μονάδων.
Σε πιο άμεση διατύπωση, όπως καταγράφηκε από την «Πτήση», η κ. Γκιλφόιλ φέρεται να είπε ότι η υπογραφή της στρατηγικής συμμαχίας «δεν αποτελεί απλώς μια επιχειρηματική συνεργασία», αλλά «δέσμευση για την ασφάλεια και την κοινή ευημερία στη Μεσόγειο και πέρα από αυτήν».
Η τοποθέτηση του Χάρη Θεοχάρη
Από ελληνικής πλευράς, ο υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης Θεοχάρης χαρακτήρισε τη συμφωνία ιστορικής σημασίας για την Ελλάδα και τη διεθνή αμυντική συνεργασία. Η βασική του θέση ήταν ότι η Ελευσίνα αποκτά πλέον κομβικό ρόλο στον νέο αμυντικό χάρτη της περιοχής.
Ο κ. Θεοχάρης σημείωσε ότι η σύμπραξη φέρνει κοντά τρία κρίσιμα στοιχεία: την αμερικανική αμυντική τεχνολογία, την κορεατική ναυπηγική τεχνογνωσία και τις δυνατότητες της ελληνικής βιομηχανίας. Κατά την τοποθέτησή του, αυτό το τρίγωνο δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ισχυρού κέντρου ναυπηγικής και αμυντικής υποστήριξης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η πολιτική σημασία της δήλωσης Θεοχάρη βρίσκεται στο ότι παρουσιάζει τη συμφωνία όχι ως μεμονωμένη επενδυτική πρωτοβουλία, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου διεθνών συμμαχιών. Με απλά λόγια, η Ελλάδα επιχειρεί να μετακινηθεί από τη θέση του τελικού αγοραστή αμυντικών συστημάτων στη θέση του συμμετέχοντος στην παραγωγή, την υποστήριξη και την τεχνολογική αλυσίδα.
Ο Πάνος Ξενοκώστας και το στοίχημα της ελληνικής παραγωγής
Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ONEX, Πάνος Ξενοκώστας, παρουσίασε τη συμφωνία ως σημείο καμπής για την ελληνική ναυπηγική βιομηχανία. Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, υποστήριξε ότι η συνεργασία με τη Hanwha και η στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών δημιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε η Ελλάδα να εξελιχθεί σε κεντρικό ναυπηγικό και βιομηχανικό κόμβο για τη Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ο ίδιος παρουσίασε το επενδυτικό πρόγραμμα των 1,35 δισ. ευρώ ως σχέδιο πλήρους μετατροπής του ναυπηγικού κέντρου της ONEX σε κάθετα ολοκληρωμένη εγκατάσταση κατασκευής, συντήρησης και υποστήριξης ναυτικών μονάδων. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον στόχο για εγχώρια προστιθέμενη αξία 70% και στην εκτίμηση για 10.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας μέσα στα επόμενα πέντε έως επτά χρόνια.
Η πιο ουσιαστική φράση του, όμως, είναι η πολιτικοβιομηχανική: η Ελλάδα μπορεί να περάσει από τον ρόλο του αγοραστή αμυντικών συστημάτων στον ρόλο του παραγωγού και υποστηρικτή προηγμένων ναυτικών και αμυντικών δυνατοτήτων. Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα της συμφωνίας. Όχι απλώς να επισκευάζονται πλοία στην Ελευσίνα, αλλά να δημιουργηθεί αλυσίδα παραγωγής, τεχνογνωσίας, υποστήριξης και εξαγωγικής δυνατότητας.
Σε παλαιότερη ανακοίνωση για τη στρατηγική συνεργασία ONEX–Hanwha, ο κ. Ξενοκώστας είχε μιλήσει ακόμη πιο έντονα για μια Ελλάδα που δεν καταναλώνει απλώς τεχνολογία, αλλά την παράγει και την εξάγει, συνδέοντας την προοπτική αυτή με την κατασκευή πολεμικών πλοίων και υποβρυχίων με ελληνική συμμετοχή άνω του 70%.
Η κορεατική πλευρά και το «χρυσό τρίγωνο»
Ο πρέσβης της Δημοκρατίας της Κορέας στην Ελλάδα, Ju-seong Lim, χαρακτήρισε τη συμφωνία σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της συνεργασίας Νότιας Κορέας, Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών στους τομείς της ναυπηγικής βιομηχανίας, της άμυνας και της τεχνολογίας. Η δική του παρέμβαση έβαλε στο επίκεντρο τη στρατηγική θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη ενός σύγχρονου ναυπηγικού και αμυντικού οικοσυστήματος με επίκεντρο την Ελευσίνα. Παράλληλα, τόνισε ότι η πρωτοβουλία ανοίγει νέες προοπτικές για επενδύσεις, μεταφορά τεχνογνωσίας και βιομηχανική συνεργασία μεταξύ των τριών χωρών.
Η «Πτήση» κατέγραψε και μια πιο χαρακτηριστική φράση του Νοτιοκορεάτη πρέσβη, ο οποίος αποκάλεσε την τριμερή συνεργασία «Χρυσό Τρίγωνο», συνδέοντάς τη με τους ιστορικούς δεσμούς των τριών χωρών από τον Πόλεμο της Κορέας και εκφράζοντας την ελπίδα να ακουστούν σύντομα «οι ήχοι ναυπήγησης» από την Ελευσίνα.
Η Hanwha Ocean και η μεταφορά τεχνογνωσίας
Από την πλευρά της Hanwha Ocean, ο Sean Seongwoo Park, Senior Vice President του τομέα Naval Ship International Business, επισήμανε τη σημασία της συνεργασίας Νότιας Κορέας, Ελλάδας και ΗΠΑ για την ανάπτυξη της ναυπηγικής και αμυντικής βιομηχανίας. Μίλησε για πρωτοβουλία που μπορεί να δημιουργήσει νέες προοπτικές βιομηχανικής ανάπτυξης και τεχνολογικής συνεργασίας.
Ο Park ανέφερε ότι η Hanwha διαθέτει σημαντική εμπειρία στους τομείς της ναυπηγικής και της άμυνας και ότι η συνεργασία με την ONEX μπορεί να συμβάλει στον εκσυγχρονισμό της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας και στην ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων υποστήριξης ναυτικών προγραμμάτων. Σημείωσε επίσης ότι η πρωτοβουλία ενισχύει τους δεσμούς Κορέας, Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών και δημιουργεί προϋποθέσεις για νέες επενδύσεις και μεταφορά τεχνογνωσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με την «Πτήση», ο ίδιος δήλωσε ότι για τη Hanwha Ocean η Ελλάδα είναι «στρατηγική πύλη» και «ιστορική γέφυρα» προς την Ευρώπη, ενώ τόνισε την εμπιστοσύνη της εταιρείας στην ONEX ως μακροπρόθεσμο εταίρο και την προσήλωση της Hanwha στην από κοινού σχεδίαση, την τοπική κατασκευή και τη μεταφορά τεχνολογίας.
Γιατί η συμφωνία έχει σημασία για την άμυνα
Το σχέδιο δεν αφορά μόνο εμπορικά πλοία ή απλές ναυπηγοεπισκευαστικές εργασίες. Το βασικό σημείο είναι ότι η Ελευσίνα φιλοδοξεί να γίνει κέντρο υποστήριξης για το Πολεμικό Ναυτικό, τον 6ο Στόλο των ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και φιλικές χώρες στη Μεσόγειο, τη Μαύρη Θάλασσα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Αυτό ανεβάζει το επίπεδο της συμφωνίας από βιομηχανικό σε στρατηγικό.
Αν η Ελλάδα αποκτήσει πραγματική δυνατότητα κατασκευής, συντήρησης και υποστήριξης προηγμένων ναυτικών μονάδων, τότε μειώνει την εξάρτησή της από ξένες γραμμές παραγωγής, αποκτά τεχνική τεχνογνωσία, δημιουργεί εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και μπορεί να διεκδικήσει ρόλο σε διεθνείς αλυσίδες αμυντικής παραγωγής.
Η μεγάλη εικόνα είναι ξεκάθαρη: οι ΗΠΑ χρειάζονται συμμάχους με ναυπηγικές δυνατότητες, η Νότια Κορέα θέλει ευρωπαϊκό πάτημα για την αμυντική και ναυπηγική της βιομηχανία, και η Ελλάδα αναζητά τρόπο να ξαναχτίσει βαριά βιομηχανική βάση. Η Ελευσίνα, αν το σχέδιο προχωρήσει, μπορεί να βρεθεί στο κέντρο αυτής της σύγκλισης.
Το δύσκολο κομμάτι αρχίζει τώρα
Η συμφωνία είναι μεγάλη. Τα νούμερα είναι εντυπωσιακά. Οι δηλώσεις είναι βαριές. Αλλά η πραγματική δοκιμασία αρχίζει μετά τις υπογραφές. Η Ελλάδα έχει δει πολλές φορές σχέδια να παρουσιάζονται ως «ιστορικά» και στη συνέχεια να κολλάνε σε γραφειοκρατία, χρηματοδοτήσεις, αδειοδοτήσεις, πολιτικές αλλαγές ή επιχειρηματικές καθυστερήσεις.
Το «Σχέδιο Τρίαινα» θα κριθεί από τέσσερα πράγματα: αν θα μπουν πράγματι τα κεφάλαια, αν θα δημιουργηθούν οι εγκαταστάσεις, αν θα υπάρξουν πραγματικές παραγγελίες και αν η ελληνική συμμετοχή θα είναι ουσιαστική και όχι διακοσμητική.
Αν αυτά συμβούν, τότε η συμφωνία ONEX–Hanwha με την αμερικανική στήριξη μπορεί να αποδειχθεί ένα από τα σημαντικότερα βήματα αναγέννησης της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας. Αν όχι, θα μείνει άλλη μία εντυπωσιακή ανακοίνωση. Αυτή τη φορά, όμως, το διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο: αφορά την άμυνα, τη βιομηχανία, την εργασία, την τεχνογνωσία και τη θέση της Ελλάδας στον νέο γεωοικονομικό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.