Με την αισιόδοξη άποψη όσων βλέπουν την τεχνητή νοημοσύνη ως ένα μεγάλο άλμα της κοινωνίας προς τα εμπρός και όχι την αντίθετη εκείνων που εκφράζουν φόβους ότι η υιοθέτηση της νέας τεχνολογίας θα αποτελέσει ένα είδος… «Αποκάλυψης», απόλυτης καταστροφής, μαζική ανεργίας στην αγορά εργασίας, συντάσσεται «με μερικές επιφυλάξεις», ο CEO της Goldman Sachs, Ντέιβιντ Σόλομον.
Αυτό γράφει ο ίδιος σε άρθρο του, με τίτλο «Η “Αποκάλυψη” της AI στην εργασία είναι υπερβολική, δεν χωράει αμφιβολία ότι τεχνητή νοημοσύνη θα αναστατώσει την αγορά εργασίας. Θα είναι μια μετάβαση, που θα αναδιαμορφώσει την καθημερινότητα, συνεπάγεται νέες προκλήσεις, ειδικά καθώς η τεχνητή νοημοσύνη διαχωρίζει την εργασία από την παραγωγικότητα σε μεγέθη που δεν έχουμε ξαναδεί, τονίζει.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των οικονομολόγων της Goldman Sachs, σημειώνει ο Σόλομον, κατά την επόμενη δεκαετία, η ΑΙ θα αυτοματοποιήσει το 25% των σημερινών ωρών εργασίας
Ομως, εμφανίζεται βέβαιος, ότι οι ΗΠΑ θα αντιμετωπίσουν με επιτυχία τις προκλήσεις: «έχουν μακρά ιστορία στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας ως απάντηση στην αναστάτωση, από τον ηλεκτρισμό της δεκαετίας του 1900 έως την ψηφιακή επανάσταση της δεκαετίας του 1990· δεν βλέπω κανέναν λόγο να πιστεύω ότι αυτή η δυναμική θα σταματήσει τώρα», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Τι προβλέπουν οι αναλυτές της Goldman Sachs
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των οικονομολόγων της Goldman Sachs, σημειώνει ο Σόλομον, κατά την επόμενη δεκαετία, η ΑΙ θα αυτοματοποιήσει το 25% των σημερινών ωρών εργασίας. Ενώ είναι δύσκολο να προβλεφθεί πώς θα επηρεαστούν οι άνθρωποι σε πρακτικά επαγγέλματα όπως η προετοιμασία φαγητού, οι κατασκευές ή οι υπηρεσίες, οι εργαζόμενοι σε θέσεις γραφείου (λευκού κολάρου), μεταξύ των οποίων λογιστές, τραπεζίτες και δικηγόροι, πιθανότατα θα δουν πολλές από τις εργασίες τους να αυτοματοποιούνται. Σύμφωνα με μια μελέτη του Στάνφορντ, στα επαγγέλματα που είναι πιο επιρρεπή σε μεγαλύτερη αυτοματοποίηση, όπως η μηχανική λογισμικού ή η εξυπηρέτηση πελατών, η απασχόληση σε εισαγωγικό επίπεδο (entry-level) έχει ήδη μειωθεί κατά 16% σε σχέση με τους ρόλους που είναι λιγότερο εκτεθειμένοι.
Αλλά εξετάζοντας τους λιγότερο σχετικούς με την αυτοματοποίηση κλάδους, η εικόνα αλλάζει: οι οικονομολόγοι της τράπεζας εκτιμούν ότι η αυξανόμενη ζήτηση για data centers έχει δημιουργήσει περισσότερες από 200.000 θέσεις εργασίας στις κατασκευές από το 2022. Ενώ η τεχνητή νοημοσύνη εξαλείφει θέσεις εργασίας σε ορισμένους τομείς, μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της απασχόλησης σε άλλους. Η Goldman Sachs μπορεί να χρειάζεται λιγότερους ανθρώπους στην υποβολή ρυθμιστικών αναφορών ή στην ένταξη πελατών (client onboarding), απελευθερώνοντάς μας για να προσλάβουμε περισσότερους τραπεζίτες, χρηματιστές και διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων που αλληλεπιδρούν συνεχώς με τους πελάτες, επισημαίνει.
Το ανθρώπινο κόστος…
Φυσικά, τονίζει ο έμπειρος τραπεζίτης, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε το ανθρώπινο κόστος μιας τέτοιας αναστάτωσης. Οπως εξηγεί, η Βιομηχανική Επανάσταση ανέβασε το βιοτικό επίπεδο μόνο αφού η κοινωνία υπέφερε από τις κακουχίες της εξαντλητικής εργασίας σε εργοστάσια και ορυχεία και τις άθλιες παραγκουπόλεις που συνοδεύουν τη ραγδαία αστικοποίηση.
Τις τελευταίες δεκαετίες, η απασχόληση στη μεταποίηση έχει μειωθεί σημαντικά λόγω της αυτοματοποίησης και της παγκόσμιας ανάθεσης σε εξωτερικούς συνεργάτες. Αυτό προκάλεσε τεράστιες δυσκολίες σε πολλές οικογένειες και κοινότητες σε όλη την Αμερική, όπως στο Γκάρι της Ιντιάνα και στο Γκρίνβιλ της Νότιας Καρολίνας.
…και η βελτίωση της ποιτότητας ζωής
Αλλά, υπογραμμίζει, παρά όλες αυτές τις προκλήσεις, «πέφτω συνεχώς πάνω σε αυτή την πραγματικότητα: το βιοτικό επίπεδο για τη συντριπτική πλειοψηφία των Αμερικανών είναι σημαντικά υψηλότερο από ό,τι στο παρελθόν. Όταν γεννήθηκα το 1962, ο μέσος Αμερικανός ενήλικας δεν είχε κλιματισμό, αλλά καθώς οι τιμές των κλιματιστικών έπεσαν, σχεδόν όλοι μας αποκτήσαμε δροσιά. Στη δεκαετία του 1950, μόνο λίγες μεγάλες εταιρείες, όπως η IBM, διέθεταν υπολογιστές· τώρα περίπου το 90% των Αμερικανών ενηλίκων κυκλοφορεί με έναν υπερυπολογιστή στο χέρι του. Το 1.900, το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση ήταν τα 32 έτη· σήμερα, είναι πάνω από 70».
Μάλιστα, σύμφωνα με τον ίδιο, ίσως το πιο σημαντικό είναι ότι η αύξηση των θέσεων εργασίας έχει ξεπεράσει την πληθυσμιακή αύξηση. Από το 1962, η απασχόληση του μη στρατιωτικού πληθυσμού στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει αυξηθεί κατά περίπου 145%, ενώ ο μη στρατιωτικός πληθυσμός ηλικίας 16 ετών και άνω έχει αυξηθεί κατά περίπου 128%. Σε αυτό το διάστημα, αναδύθηκαν νέοι τομείς να αναδύονται, ενώ ταυτόχρονα άλλοι παρήκμασαν.
Ενώ η απασχόληση στη μεταποίηση μειώθηκε από 15,5 εκατομμύρια σε 12,5 εκατομμύρια κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οδηγούμενη από σχεδόν δύο εκατομμύρια χαμένες θέσεις εργασίας στην κλωστοϋφαντουργία και στην ένδυση, ο κλάδος της υγειονομικής περίθαλψης απασχολεί τώρα περισσότερους από 18 εκατομμύρια εργαζόμενους. Η οικονομία των ΗΠΑ παραμένει η πιο καινοτόμος, δυναμική και επιχειρηματική στον κόσμο, γράφει.
Η οικονομία των ΗΠΑ ανθεκτικότερη από ποτέ
Με φόντο πάντα τον κίνδυνο να ανατραπούν και τα πιο αξιόπιστα ιστορικά πρότυπα, ο Ντέιβιντ Σόλομον διακρίνει ρεις λόγους για τους οποίους ο ίδιος αναμένει ότι «η οικονομία των ΗΠΑ θα παραμείνει εξίσου ανθεκτική και δυναμική όσο ποτέ».
Για την ακρίβεια αναφέρει: Πρώτον, εάν η εκτίμηση της Goldman Sachs αποδειχθεί σωστή, η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα εξαλείψει το 25% των θέσεων εργασίας. Αυτό που είναι πιο πιθανό είναι ότι οι άνθρωποι θα βρουν πιο παραγωγικούς τρόπους να ξοδεύουν τον χρόνο τους. «Όταν ήμουν πρωτοετής αναλυτής σε τράπεζα, κάτι τόσο απλό όσο η δημιουργία ενός γραφήματος για την απόδοση μιας μετοχής απαιτούσε έξι ώρες αναζήτησης τιμών σε παλαιότερα τεύχη της Wall Street Journal σε μικροφίλμ (microfiche). Σήμερα, ένας πρωτοετής αναλυτής μπορεί να το κάνει σε δευτερόλεπτα, και τα τελευταία χρόνια έχουμε απασχολήσει περισσότερους ανθρώπους από ποτέ. Με πιο εξελιγμένα εργαλεία, η πολυπλοκότητα της εργασίας μας επεκτείνεται φυσικά. Αισθάνεται κανείς από εμάς ότι έχει λιγότερα πράγματα να κάνει αυτές τις μέρες, παρά την ευκολία του Excel, του - ή του Zoom;», γράφει ενδεικτικά.
Δεύτερον, μόνο και μόνο επειδή μια θέση εργασίας μπορεί να αντικατασταθεί, δεν σημαίνει ότι θα αντικατασταθεί. Η τηλεόραση δεν εξάλειψε τη ζήτηση για ζωντανή ψυχαγωγία, ούτε το διαδίκτυο έβγαλε εκτός αγοράς τους κτηματομεσίτες ή τους εκπαιδευτές φυσικής κατάστασης. Αντίθετα, αυτές οι τεχνολογίες ανέδειξαν και ενίσχυσαν την αξία αυτών των επαγγελμάτων. Η τεχνολογική αλλαγή και η πολιτισμική αλλαγή δεν κινούνται παράλληλα. Εξάλλου, ακόμα και μετά από δεκαετίες χρήσης των ATM, της ψηφιακής τραπεζικής και των συγχωνεύσεων τραπεζών, η απασχόληση στην εμπορική τραπεζική βρίσκεται σήμερα περίπου στο ίδιο επίπεδο με εκείνο στα μέσα της δεκαετίας του 1990, επισημαίνει.
Τρίτον, η αμερικανική αγορά εργασίας είναι ζωντανή, τονίζει, παραθέτοντας στοιχεία σύμφωνα με τα οποία ενώ η καθαρή δημιουργία θέσεων εργασίας είναι το πολύ λίγα εκατομμύρια ετησίως, ο ακαθάριστος αριθμός είναι πολύ υψηλότερος· οι αμερικανικές εταιρείες καταστρέφουν και δημιουργούν μεταξύ 25 και 35 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας ετησίως. Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς ότι ο ρυθμός αυτός θα επιταχυνθεί καθώς η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει ακόμα μεγαλύτερη καινοτομία, και ήδη βλέπουμε την οικονομία να προσαρμόζεται. Οι εταιρείες, προσθέτει, αναζητούν τώρα ανθρώπους για να διαχειριστούν τη λεγόμενη «πρακτορική» τεχνητή νοημοσύνη (agentic A.I.) και να την ενσωματώσουν σε μια ευρεία ποικιλία τομέων, από την εφαρμογή και τις ροές εργασίας έως τη συμμόρφωση και την επικύρωση. Όλα αυτά απαιτούν ανθρώπινη κρίση, καταλήγει.
Συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα
Ο Ντέβιντ Σόλομον, προειδοποιεί ότι εάν η τεχνητή νοημοσύνη πράγματι καταστρέψει θέσεις εργασίας -και μάλιστα με ενδεχομένως μεγαλύτερη ταχύτητα από ό,τι έχουμε δει- τότε η κυβερνητική πολιτική πρέπει να ανταποκριθεί, χρηματοδοτώντας μεγάλης κλίμακας reskilling ή ενθαρρύνοντας μια τεχνητή νοημοσύνη που υποστηρίζει τους εργαζομένους αντί να τους αντικαθιστά.
Αυτό πρέπει να είναι μια κοινή προσπάθεια μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, υπογραμμίζει, εξηγώντας ότι ο δημόσιος τομέας θα πρέπει να δημιουργήσει κίνητρα και να παρέχει πόρους όπου είναι απαραίτητο, συμπεριλαμβανομένων των μεγαλύτερων επενδύσεων σε επαγγελματικές σχολές και κοινοτικά κολλέγια· ο ιδιωτικός τομέας θα πρέπει να βοηθήσει τους εργαζομένους να αναβαθμίσουν τις δεξιότητές τους και να επαναπροσδιορίσουν την εκπαίδευση στον χώρο εργασίας.
Το ιστορικό μοτίβο είναι σαφές, καταλήγει ο CEO της Goldman Sachs: Η οικονομία των ΗΠΑ μπορεί και θα προσαρμοστεί στις μεγάλες προόδους της τεχνολογίας. Αυτό που είναι επίσης σαφές είναι ότι οι ζοφερές προβλέψεις, ακόμη και από τα πιο λαμπρά μυαλά, συχνά πέφτουν έξω. Το 1930, ο Τζον Μέιναρντ Κέινς προέβλεψε περίφημα ότι, μέχρι το 2030, οι άνθρωποι θα εργάζονταν μόνο 15 ώρες την εβδομάδα. Αν και το όραμά του για ένα μέλλον γεμάτο ελεύθερο χρόνο παραμένει ανεκπλήρωτο, αποτελεί μια καλή υπενθύμιση ότι οι φόβοι για μια αποκάλυψη των θέσεων εργασίας μπορεί κάλλιστα να παραβλέπουν τη δυνατότητα της τεχνητής νοημοσύνης να πυροδοτήσει μια οικονομική και παραγωγική αναγέννηση.