Αναλυτική παρουσίαση και των επτά Μερών του σχεδίου νόμου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση
Ένα ευρύ, πολυθεματικό σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση από τον υπουργό Κυριάκο Πιερρακάκη, με τη διαβούλευση να ολοκληρώνεται στις 15 Ιουνίου 2026. Το νομοσχέδιο, που εκτείνεται σε 114 άρθρα και επτά Μέρη, λειτουργεί ως «όχημα» για ένα πλέγμα αλληλένδετων παρεμβάσεων: από τη στεγαστική πολιτική και τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους, μέχρι τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού καθεστώτος του Δημοσίου και τον εκσυγχρονισμό της εποπτείας των τυχερών παιγνίων. Συνοδεύεται από Συμπληρωματικό Κρατικό Προϋπολογισμό για το οικονομικό έτος 2026, στοιχείο που αποτυπώνει το δημοσιονομικό του βάρος.
Παρακάτω ακολουθεί αναλυτική παρουσίαση όλων των Μερών.
Μέρος Α΄: Ενισχύσεις, στέγαση και ρύθμιση οφειλών
Το πρώτο και ογκωδέστερο Μέρος συγκεντρώνει τα μέτρα άμεσης στήριξης του εισοδήματος, τις παρεμβάσεις στην αγορά κατοικίας και τις ρυθμίσεις για τα χρέη προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία.
Επιστροφή ενοικίου με διευρυμένα όρια
Διευρύνονται αισθητά τα εισοδηματικά κριτήρια για την επιδότηση με τη μορφή επιστροφής ποσού ενοικίου. Το όριο ανεβαίνει από τις 20.000 στις 25.000 ευρώ για τον άγαμο και από τις 28.000 στις 35.000 ευρώ για τον έγγαμο ή το μέρος συμφώνου συμβίωσης. Η προσαύξηση ανά εξαρτώμενο τέκνο αυξάνεται από τις 4.000 στις 5.000 ευρώ, ενώ για τις μονογονεϊκές οικογένειες το όριο ανεβαίνει από τις 31.000 στις 39.000 ευρώ. Η ρύθμιση αφορά επιδοτήσεις των ετών 2026 και εξής, για μισθώματα που καταβλήθηκαν από το 2025 και μετά.
Διπλό ενοίκιο για το προσωπικό της περιφέρειας
Ένα από τα πιο στοχευμένα μέτρα είναι η θέσπιση επιστροφής ποσού δύο ενοικίων σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην ελληνική περιφέρεια. Δικαιούχοι είναι εκπαιδευτικοί (μόνιμοι και αναπληρωτές), μέλη ειδικού εκπαιδευτικού και βοηθητικού προσωπικού, καθώς και ιατρικό, νοσηλευτικό και λοιπό υγειονομικό προσωπικό που υπηρετεί εκτός της Περιφέρειας Αττικής (πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων) και εκτός της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης. Η ενίσχυση αντιστοιχεί σε δύο δωδέκατα του ετήσιου μισθώματος, με το συνολικό πλαφόν —σε συνδυασμό με τη γενική επιστροφή ενοικίου— να ανέρχεται στα 1.600 ευρώ ετησίως, προσαυξανόμενο κατά 100 ευρώ ανά τέκνο. Η παροχή είναι αφορολόγητη, ανεκχώρητη και ακατάσχετη, και χορηγείται χωρίς αίτηση με βάση τα στοιχεία της φορολογικής δήλωσης.
Φρένο στη βραχυχρόνια μίσθωση: Η Θεσσαλονίκη ακολουθεί την Αθήνα
Στο πεδίο της προσφοράς κατοικιών, το νομοσχέδιο επεκτείνει τον περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Από την 1η Ιουλίου έως την 31η Δεκεμβρίου 2026 απαγορεύεται η εγγραφή για πρώτη φορά στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής για ακίνητα στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης, κατ’ αντιστοιχία με το ισχύον καθεστώς στα τρία πρώτα δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας. Τα πρόστιμα είναι τσουχτερά: ίσα με το 50% του εισοδήματος από τη βραχυχρόνια μίσθωση, με κατώτατο όριο τις 20.000 ευρώ και κλιμάκωση στις 40.000 ευρώ σε περίπτωση επανάληψης. Ακίνητα των περιοχών αυτών που μεταβιβάζονται διαγράφονται από το Μητρώο χωρίς δυνατότητα άμεσης επανεγγραφής.
Πρόγραμμα «Κατασκευάζω-Νοικιάζω»
Θεσπίζεται το πρόγραμμα «Κατασκευάζω-Νοικιάζω» (Build to Rent), με στόχο την αύξηση του αποθέματος προσιτής κατοικίας. Παρέχονται κίνητρα σε νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στις κατασκευές ή τη διαχείριση ακινήτων για την ανέγερση οικιστικών ακινήτων ή τη μετατροπή χρήσης μη οικιστικών κτιρίων, με σκοπό τη μακροχρόνια μίσθωση διάρκειας τουλάχιστον δέκα ετών. Το βασικό κίνητρο είναι φορολογικό: το εισόδημα από την εκμίσθωση αυτών των ακινήτων απαλλάσσεται από τον φόρο εισοδήματος, εφόσον τηρούνται οι όροι της μακροχρόνιας μίσθωσης με προκαθορισμένο μίσθωμα.
Εξωδικαστικός μηχανισμός και διάσωση κύριας κατοικίας
Στο μέτωπο του ιδιωτικού χρέους, το νομοσχέδιο φέρνει δύο ουσιαστικές αλλαγές. Πρώτον, το ελάχιστο όριο οφειλών για ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό μειώνεται από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, διευρύνοντας σημαντικά το πεδίο των δικαιούχων. Δεύτερον, θεσπίζεται μηχανισμός διάσωσης της κύριας κατοικίας: οι πιστωτές μπορούν να υποβάλουν αντιπρόταση που προβλέπει την εκποίηση όλων των λοιπών ακινήτων του οφειλέτη, πλην της κύριας κατοικίας, σε όση έκταση απαιτείται για την ικανοποίηση των απαιτήσεων. Η ίδια η σύμβαση αναδιάρθρωσης αποκτά ισχύ εκτελεστού τίτλου, ενώ προβλέπεται και ένα «παράθυρο» δεύτερης ευκαιρίας: εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος, επιτρέπεται νέα αίτηση σε οφειλέτες που είχαν αθετήσει προηγούμενη ρύθμιση.
Ρύθμιση οφειλών σε έως 72 δόσεις
Κεντρικό μέτρο ελάφρυνσης είναι η δυνατότητα ρύθμισης σε έως 72 μηνιαίες δόσεις. Αφορά βεβαιωμένες οφειλές προς τη Φορολογική Διοίκηση που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως την 31η Δεκεμβρίου 2023, με ελάχιστο ποσό δόσης τα 30 ευρώ και προθεσμία υποβολής αίτησης έως την 31η Δεκεμβρίου 2026. Προϋπόθεση αποτελεί, μεταξύ άλλων, η μη ύπαρξη αμετάκλητης καταδίκης για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία. Αντίστοιχη ρύθμιση 72 δόσεων προβλέπεται και για οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ και τους λοιπούς φορείς κοινωνικής ασφάλισης.
Παράλληλα, προβλέπεται άρση κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών για βεβαιωμένες οφειλές, εφόσον εξοφληθεί το 25% του συνόλου και τακτοποιηθεί νόμιμα το υπόλοιπο — μία φορά ανά οφειλέτη.
Έκτακτο επίδομα παιδιού και ενίσχυση ευάλωτων ομάδων
Για το 2026 χορηγείται εφάπαξ έκτακτη ενίσχυση 150 ευρώ ανά εξαρτώμενο τέκνο σε γονείς με οικογενειακό εισόδημα έως 40.000 ευρώ, καταβλητέα έως την 30ή Ιουνίου 2026 χωρίς αίτηση. Παράλληλα, η ετήσια οικονομική ενίσχυση των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων αυξάνεται από τα 250 στα 300 ευρώ. Καθοριστική είναι η διεύρυνση των δικαιούχων: η ενίσχυση επεκτείνεται σε όσους έχουν συμπληρώσει το 60ό έτος και λαμβάνουν σύνταξη λόγω θανάτου, ενώ ανεβαίνουν και τα εισοδηματικά όρια (στις 25.000 ευρώ για τον άγαμο και 35.000 για τον έγγαμο), αλλά και τα όρια ακίνητης περιουσίας.
Τελωνειακά και η στροφή στα υβριδικά
Στο κεφάλαιο των τελωνειακών διατάξεων ξεχωρίζει η αναπροσαρμογή της φορολογικής μεταχείρισης των υβριδικών οχημάτων. Η απαλλαγή από το τέλος ταξινόμησης για τα υβριδικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα περιορίζεται στο 50%, ανεξαρτήτως εκπεμπόμενης μάζας διοξειδίου του άνθρακα, με μεταβατική διατήρηση της ευνοϊκότερης απαλλαγής 75% για όσα εισήχθησαν έως τον Μάιο του 2026. Παράλληλα, καταργείται η φοροαπαλλαγή της παροχής σε είδος (εταιρικό όχημα) για τα υβριδικά χαμηλών ρύπων — πλέον το ευεργέτημα διατηρείται μόνο για οχήματα μηδενικών ρύπων με λιανική τιμή προ φόρου έως 40.000 ευρώ. Τα αμιγώς ηλεκτρικά και τα οχήματα υδρογόνου παραμένουν εκτός τέλους ταξινόμησης.
Αγροτικό πετρέλαιο και Τιμολόγιο ΓΑΙΑ
Για τον πρωτογενή τομέα, καθορίζεται μηδενικός συντελεστής Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο κίνησης που χρησιμοποιείται αποκλειστικά στη γεωργία. Από την 1η Νοεμβρίου 2026 τίθεται σε λειτουργία ειδική ψηφιακή εφαρμογή της ΑΑΔΕ, ώστε ο ΕΦΚ να μην περιλαμβάνεται καν στο τιμολόγιο πώλησης του καυσίμου. Διευρύνεται επίσης η πρόσβαση των αγροτών στο Τιμολόγιο ΓΑΙΑ για μειωμένο ενεργειακό κόστος.
Μέρος Β΄: Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις
Το δεύτερο Μέρος εισάγει την ουσιαστικότερη διαρθρωτική μεταρρύθμιση του νομοσχεδίου. Διασφαλίζεται η συνεχής και αυτόματη σύνδεση των συντάξεων όσων εξακολουθούν να υπάγονται στο συνταξιοδοτικό καθεστώς του Δημοσίου με τις εκάστοτε μισθολογικές μεταβολές των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων, λειτουργών και στρατιωτικών. Με άλλα λόγια, κάθε φορά που αυξάνονται οι μισθοί των ενεργών, αναπροσαρμόζονται αυτοδικαίως και οι αντίστοιχες συντάξεις. Ο συντάξιμος μισθός ορίζεται στο 80% του συνόλου των αποδοχών.
Το Μέρος αυτό ρυθμίζει επίσης λεπτομερώς τον υπολογισμό των συντάξεων των παθόντων πολιτικών υπαλλήλων, λειτουργών και στρατιωτικών, ενσωματώνοντας στη βάση υπολογισμού σειρά επιδομάτων ανά κατηγορία (δικαστικών, ιατρών, μελών ΔΕΠ, διπλωματικών, ερευνητών κ.ά.). Περιλαμβάνονται ειδικές διατάξεις, όπως η καταβολή σύνταξης στις οικογένειες των θυμάτων του σιδηροδρομικού δυστυχήματος των Τεμπών, η μη αναζήτηση αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών σύνταξης υπό προϋποθέσεις, και η ρύθμιση για τους παθόντες σιδηροδρομικούς υπαλλήλους. Στόχος, σύμφωνα με το κείμενο, είναι η ενίσχυση της ίσης μεταχείρισης, η άρση συσσωρευμένων ανισοτήτων και η κατοχύρωση της ασφάλειας δικαίου.
Μέρος Γ΄: Μισθολογικές ρυθμίσεις
Το τρίτο Μέρος εστιάζει κυρίως στο δικαστικό σώμα και στις ανεξάρτητες αρχές. Προβλέπονται μισθολογικές προσαυξήσεις για τους δικαστικούς λειτουργούς και θεσπίζεται εισαγωγικό μισθολογικό κλιμάκιο για τους δικαστικούς υπαλλήλους του Κλάδου ΠΕ Τεκμηρίωσης και Επικουρίας Δικαστικού Έργου. Καθορίζεται ανώτατο όριο αποδοχών για μέλη συνταγματικά κατοχυρωμένων ανεξάρτητων αρχών που κατέχουν παράλληλα και άλλη αμειβόμενη θέση. Ρυθμίζονται ακόμη ζητήματα μισθολογικής εξέλιξης υπαλλήλων μετά την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης, η προσωπική διαφορά, καθώς και οι αποδοχές του προσωπικού της Προεδρίας της Κυβέρνησης και της Προεδρίας της Δημοκρατίας, αλλά και των Αρχιερέων της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Μέρος Δ΄: Εκσυγχρονισμός της εποπτείας των παιγνίων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το τέταρτο Μέρος, που αναβαθμίζει τον ρόλο και τα εργαλεία της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ). Συστήνονται νέες οργανικές θέσεις και προβλέπονται μετατάξεις προσωπικού, ενώ ενισχύονται οι κανονιστικές αρμοδιότητες της Επιτροπής.
Στον πυρήνα των αλλαγών βρίσκεται η αντιμετώπιση του παράνομου στοιχήματος: επιταχύνεται η διαδικασία διακοπής πρόσβασης σε ιστοτόπους παράνομης διεξαγωγής τυχερών παιγνίων, καταρτίζεται κατάλογος μη αδειοδοτημένων παρόχων, και θεσπίζονται διοικητικές κυρώσεις τόσο σε παρόχους διαδικτύου όσο και σε διαφημιζόμενους. Παράλληλα, εξορθολογίζεται το πλαίσιο των ποινικών κυρώσεων για την παράνομη διοργάνωση, διεξαγωγή ή συμμετοχή σε παίγνια, και διευρύνονται οι ανακριτικές αρμοδιότητες του Σώματος Ελεγκτών Παιγνίων.
Στο φορολογικό σκέλος, αυξάνεται η φορολόγηση των κερδών των παικτών από τα λοιπά διαδικτυακά παίγνια, με τα έσοδα να κατευθύνονται στη χρηματοδότηση κοινωνικών μέτρων. Προβλέπεται ακόμη διαδικασία επιστροφής προκαταβλητέων ετήσιων τελών λειτουργίας σε περιπτώσεις μη λειτουργίας καταστήματος, καθώς και απόδοση χρημάτων παικτών σε περιπτώσεις κατάσχεσης λογαριασμών του κατόχου άδειας.
Μέρος Ε΄: Δημόσια περιουσία, ΑΑΔΕ και λοιπές διατάξεις
Το πέμπτο Μέρος συγκεντρώνει διατάξεις αρμοδιότητας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα.
Στο πεδίο της δημόσιας περιουσίας, ρυθμίζονται ζητήματα αιγιαλού και παραλίας: η σύνθεση των πρωτοβάθμιων επιτροπών καθορισμού ορίων, οι όροι παραχώρησης απλής χρήσης σε όμορες επιχειρήσεις, η δυνατότητα εξ αποστάσεως διαπίστωσης παραβάσεων, καθώς και μεταβατικές ρυθμίσεις για το 2026 και ελάφρυνση από διοικητικές κυρώσεις για επιχειρήσεις που επλήγησαν από την κακοκαιρία «Daniel». Προβλέπονται επίσης ρυθμίσεις για τη διαχείριση και αξιοποίηση των ακινήτων της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), μαζί με προσυμβατικό έλεγχο των σχετικών συμβάσεων αξιοποίησης.
Σε επίπεδο δημοσιονομικής διαχείρισης και θεσμών, ξεχωρίζουν ο Συμπληρωματικός Κρατικός Προϋπολογισμός του 2026, η σύσταση τέταρτης θέσης Υποδιοικητή στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων με διεύρυνση των αρμοδιοτήτων των Υποδιοικητών, η ενίσχυση των διατάξεων για την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, και ο ορισμός της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ) ως φορέα ωρίμανσης συμβάσεων στρατηγικής σημασίας. Περιλαμβάνονται ακόμη η ενίσχυση του προϋπολογισμού του Υπουργείου Εσωτερικών για την αυτοδιοίκηση της Αττικής και ρυθμίσεις για την εξόφληση λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας φορέων της Γενικής Κυβέρνησης.
Μέρος ΣΤ΄: Διατάξεις άλλων Υπουργείων
Το έκτο Μέρος λειτουργεί ως «σκούπα» διατάξεων αρμοδιότητας άλλων Υπουργείων. Το μεγαλύτερο τμήμα αφορά το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και, ειδικότερα, το καθεστώς αποζημίωσης των Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας — από τις αποζημιώσεις λόγω τοκετού ή λοχείας, μέχρι τις περιπτώσεις οριστικής απώλειας ειδικότητας για λόγους υγείας ή θανάτου. Περιλαμβάνονται επίσης διατάξεις αρμοδιότητας των Υπουργείων Παιδείας και Υγείας, όπως η παράταση της υποχρέωσης απασχόλησης προπονητή αναλόγως του επιπέδου άδειας, η παραχώρηση χρήσης του Σταδίου Ειρήνης και Φιλίας, και ζητήματα του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης «Σπύρος Δοξιάδης».
Μέρος Ζ΄: Έναρξη ισχύος
Το τελευταίο Μέρος ορίζει την έναρξη ισχύος του νόμου από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, με την επιφύλαξη των ειδικότερων ημερομηνιών και μεταβατικών ρυθμίσεων που προβλέπονται κατά περίπτωση στα επιμέρους άρθρα.
Συμπεράσματα
Το νομοσχέδιο επιχειρεί να συνδυάσει την άμεση εισοδηματική στήριξη με διαρθρωτικές παρεμβάσεις μεσοπρόθεσμου χαρακτήρα. Στο σκέλος της στέγασης, η ταυτόχρονη ενίσχυση της ζήτησης (επιστροφή ενοικίου, διπλό ενοίκιο στην περιφέρεια) και της προσφοράς (περιορισμός βραχυχρόνιων μισθώσεων, «Κατασκευάζω-Νοικιάζω») αποτυπώνει μια ολοκληρωμένη λογική αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης. Η ρύθμιση των 72 δόσεων και η διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού στοχεύουν στην αποσυμφόρηση του ιδιωτικού χρέους, ενώ η αυτόματη σύνδεση συντάξεων-μισθών στο Δημόσιο αποτελεί τη βαθύτερη θεσμική τομή.
Δύο σημεία αναμένεται να συγκεντρώσουν την προσοχή κατά τη διαβούλευση: η αυστηροποίηση της φορολογικής μεταχείρισης των υβριδικών οχημάτων, που έρχεται σε αντίθεση με την επιδότηση της πράσινης κινητικότητας και ειναι στο σωστό δρόμο, και η αυξημένη φορολόγηση των διαδικτυακών παιγνίων με κοινωνικό προορισμό. Η διαβούλευση παραμένει ανοιχτή έως τις 15 Ιουνίου 2026.
Ι.Α.Φ.