Παρά τις αντικρουόμενες δημόσιες τοποθετήσεις Ουάσινγκτον και Τεχεράνης για την πορεία των ειρηνευτικών συνομιλιών, πληροφορίες που επικαλείται το Al Arabiya αποκαλύπτουν το περιεχόμενο ενός προσχεδίου ενδιάμεσης συμφωνίας που φέρεται να βρίσκεται στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο πλευρών.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι, αν και το σχετικό μνημόνιο δεν έχει δημοσιοποιηθεί επισήμως, οι πληροφορίες που προέρχονται από κύκλους κοντά στις συνομιλίες συγκλίνουν σε ένα σχέδιο εφαρμογής τεσσάρων διαδοχικών σταδίων. Η μετάβαση από τη μία φάση στην επόμενη θα εξαρτάται από την τήρηση των δεσμεύσεων που θα αναλάβουν οι δύο πλευρές.
Οι αποκαλύψεις έρχονται ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι οι συνομιλίες με το Ιράν θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αποτέλεσμα έως το τέλος της εβδομάδας. Την ίδια ώρα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, υποστήριξε ότι οι διαπραγματεύσεις έχουν προσωρινά παγώσει, αν και οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Ουάσινγκτον παραμένουν ανοιχτοί.
Πρώτο στάδιο: Εδραίωση της εκεχειρίας
Η πρώτη φάση του σχεδίου επικεντρώνεται στην πλήρη σταθεροποίηση της εκεχειρίας και στην αποτροπή νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Συγκεκριμένα, οι πηγές του αραβικού μέσου αναφέρουν πως προβλέπεται η διακοπή των άμεσων στρατιωτικών επιχειρήσεων, η αποφυγή ανοίγματος νέων μετώπων στην περιοχή και η διατήρηση των υφιστάμενων ισορροπιών ασφαλείας.
Επιπλέον, σημειώνουν ότι η Τεχεράνη επιμένει να συμπεριληφθεί στις σχετικές ρυθμίσεις και το ζήτημα του Λιβάνου (ένα σημαντικό βήμα φαίνεται πως έγινε την Τετάρτη στην Ουάσινγκτον, καθώς ανακοινώθηκε νέα εκεχειρία με το Ισραήλ), θεωρώντας ότι δεν μπορεί να εξαιρεθεί από οποιαδήποτε μελλοντική περιφερειακή συμφωνία.
Δεύτερο στάδιο: Στενά του Ορμούζ και ναυσιπλοΐα
Η δεύτερη φάση αφορά την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας και ειδικότερα στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους διαδρόμους μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως.
Το σχέδιο προβλέπει την πλήρη επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού, την άρση περιορισμών που έχουν επιβληθεί στη διέλευση πλοίων, καθώς και νέες ρυθμίσεις ασφαλείας για τις θαλάσσιες εμπορικές και ενεργειακές διαδρομές.
Όλες οι πλευρές φαίνεται να αναγνωρίζουν τη σημασία του ζητήματος και τις επιπτώσεις που ενδεχόμενη αστάθεια στην περιοχή θα μπορούσε να έχει στην παγκόσμια οικονομία.
Τρίτο στάδιο: Περιορισμένη άρση κυρώσεων
Η τρίτη φάση περιλαμβάνει μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης στον οικονομικό τομέα, ένα πεδίο που «καίει» το Ιράν, το οποίο τελεί υπό ναυτικό αποκλεισμό, με τις εξαγωγές του να είναι περιορισμένες.
Μεταξύ των μέτρων αυτών συγκαταλέγονται η περιορισμένη και σταδιακή χαλάρωση ορισμένων κυρώσεων, η αποδέσμευση μέρους των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων (η Τεχεράνη έχει ζητήσει, σε πρώτη φάση, 12 δισ. δολάρια) και η παροχή διευκολύνσεων στις εξαγωγές πετρελαίου και στο εμπόριο.
Πηγές που επικαλείται το Al Arabiya αναφέρουν ότι η ιρανική πλευρά θεωρεί το συγκεκριμένο στάδιο κρίσιμο, καθώς εκτιμά ότι θα αποτελέσει έμπρακτη απόδειξη της βούλησης των Ηνωμένων Πολιτειών να προχωρήσουν σε μια ευρύτερη συμφωνία και θα μπορούσε να προσφέρει άμεσα οικονομικά οφέλη στην ιρανική οικονομία.
Τέταρτο στάδιο: Το πυρηνικό πρόγραμμα
Η πλέον δύσκολη και χρονοβόρα φάση αφορά τα στρατηγικά ζητήματα που συνδέονται με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται τα επίπεδα εμπλουτισμού ουρανίου, οι μηχανισμοί διεθνούς επιτήρησης και ελέγχου (η ΙΑΕΑ κατηγορεί την Τεχεράνη για αποκλεισμό από τις εγκαταστάσεις της), καθώς και οι μακροπρόθεσμες ρυθμίσεις ασφαλείας στην περιοχή.
Εκτιμάται ότι η ολοκλήρωση αυτής της φάσης θα μπορούσε να απαιτήσει μήνες διαπραγματεύσεων, λόγω των σημαντικών διαφωνιών που εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ των δύο πλευρών.
Το εμπλουτισμένο ουράνιο παραμένει αγκάθι
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν αποτελεί ένα από τα βασικά ζητήματα των διαπραγματεύσεων.
Όπως ανέφερε, η Τεχεράνη δεν έχει ακόμη συμφωνήσει σε μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία, παρά τις συνεχιζόμενες επαφές.
Από την πλευρά του, ο Αμπάς Αραγτσί επανέλαβε ότι δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στις συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου, αν και οι δίαυλοι επικοινωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ενεργοί.
Την ίδια στιγμή, η Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο ζητείται η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από τον πόλεμο με το Ιράν, εξέλιξη που θεωρείται πολιτικό πλήγμα για τον Ντόναλντ Τραμπ από την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου.
Επιμέλεια: Μάριος Παρλιάρος