Τα 20 αγκάθια για την Ελλάδα: Τέλος στις οριζόντιες ενισχύσεις, ψαλίδι στις φοροαπαλλαγές – Τι ζητά η Κομισιόν

Εύσημα για την ελληνική οικονομία αλλά και 20 δυσάρεστες διαπιστώσεις για κακώς κείμενα που εξακολουθούν να υπάρχουν στη χώρα ενσωματώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην έκθεση που συνέταξε για την Ελλάδα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Η Κομισιόν ζητά η χώρα να περιορίσει τις ενισχύσεις λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή σε αποκλειστικά στοχευμένες παρεμβάσεις, να επανεξετάσει άμεσα το εκτεταμένο πλέγμα φορολογικών απαλλαγών και να εγκαταλείψει τις επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα.

«Καμπανάκι» από την Κομισιόν και για τις υψηλές τιμές των ενοικίων, αλλά και για μια σειρά από στρεβλώσεις στην αγορά εργασίας, όπως η περιορισμένη απασχόληση γυναικών και νέων.

Ο κατάλογος των δυσάρεστων διαπιστώσεων είναι εκτενής και αγγίζει πολλές πτυχές της οικονομικής αλλά και κοινωνικής ζωής της χώρας:

1. Η περιβαλλοντική αδειοδοτική διαδικασία απαιτεί χρόνο και το νομικό πλαίσιο για τις παραχωρήσεις αιγιαλού είναι παρωχημένο.
2. Οι επαγγελματικές υπηρεσίες (δικηγόροι, αρχιτέκτονες, πολιτικοί μηχανικοί, λογιστές) αντιμετωπίζουν αυστηρούς περιορισμούς εισόδου και λειτουργίας.
3. Η διακυβέρνηση της έρευνας και η χρηματοδότηση είναι κατακερματισμένες. Οι καθυστερήσεις πληρωμών από το Δημόσιο επηρεάζουν το 33% των ΜμΕ.
4. Η ψηφιοποίηση των ΜμΕ παραμένει χαμηλή (55,95% έναντι 71,39% στην Ε.Ε. το 2025).
5. Παρά τις μεταρρυθμίσεις, η διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών στην Ελλάδα είναι από τις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
6. Μόνο το 20% της ελληνικής επικράτειας καλύπτεται από εγκεκριμένα τοπικά πολεοδομικά σχέδια.
7. Η Ελλάδα παραμένει εξαιρετικά εξαρτημένη από τα ορυκτά καύσιμα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, γεγονός που προκαλεί αστάθεια στις τιμές χονδρικής.
8. Καταγράφονται σημαντικές επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων χωρίς σχέδιο κατάργησης έως το 2030.
9. Η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους γηραιότερους στόλους οχημάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πάνω από το 80% των επιβατηγών πλοίων είναι άνω των 20 ετών.
10. Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στο ντίζελ είναι «ιδιαίτερα χαμηλός» σε σύγκριση με τον ΕΦΚ στη βενζίνη, παρότι το πετρέλαιο κίνησης είναι πιο επιβλαβές για το περιβάλλον.
11. Η σιδηροδρομική μεταρρύθμιση στοχεύει στην ασφάλεια και την εγκατάσταση του συστήματος ERTMS.
12. Η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στην κλιματική αλλαγή. Η κάλυψη ιδιωτικής ασφάλισης έναντι φυσικών καταστροφών παραμένει από τις χαμηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
13. Η Ελλάδα είναι από τις πιο καταπονημένες από πλευράς υδάτων χώρες της Ε.Ε., με τη γεωργία να καταναλώνει πάνω από το 80% των πόρων.
14. Περίπου το 80% των αστικών αποβλήτων οδηγείται σε υγειονομική ταφή, ενώ το ποσοστό ανακύκλωσης είναι μόλις 17,4% (έναντι 48% στην Ε.Ε.).
15. Το χάσμα απασχόλησης μεταξύ των δύο φύλων είναι διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ποσοστό των NEETs ήταν 13,6% το 2025.
16. Η συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση για παιδιά κάτω των τριών ετών ήταν 28,8% το 2024 (έναντι 39,3% στην Ευρωπαϊκή Ένωση).
17. Σύμφωνα με τον PISA 2022, υψηλό ποσοστό Ελλήνων μαθητών υστερεί στις βασικές δεξιότητες.
18. Η συμμετοχή των ενηλίκων στην κατάρτιση είναι 16,6%, πολύ κάτω από τον στόχο του 40% για το 2030.
19. Οι τιμές των ακινήτων και τα ενοίκια αυξάνονται ραγδαία, επιδεινώνοντας την προσιτότητα της στέγασης.
20. Η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό απευθείας ιδιωτικών πληρωμών για την υγεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Πέντε μηνύματα

Κατόπιν αυτών, η Κομισιόν προχωρά σε πέντε συγκεκριμένες συστάσεις προς την ελληνική πλευρά:

Να συνεχίσει να τηρεί τα ανώτατα όρια αύξησης των καθαρών δαπανών, αξιοποιώντας την ευελιξία για τις αμυντικές δαπάνες, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι τα ενεργειακά μέτρα είναι προσωρινά και στοχευμένα.
Να βελτιώσει τη φορολογική συμμόρφωση μέσω της ψηφιοποίησης των τελωνείων και των ελέγχων, να εξορθολογίσει τις φορολογικές δαπάνες, να εφαρμόσει το πλαίσιο πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και να επιταχύνει τις δικαστικές διαδικασίες για τα NPLs (μη εξυπηρετούμενα δάνεια).
Να διασφαλίσει τη συνέχεια των μεταρρυθμίσεων του RRF και τη δυναμική των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής.
Να απλουστεύσει το ρυθμιστικό πλαίσιο, να ολοκληρώσει τις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις, να άρει τα εμπόδια στις επαγγελματικές υπηρεσίες, να ενισχύσει τη χρηματοδότηση των νεοφυών επιχειρήσεων, να ψηφιοποιήσει τις ΜμΕ, να επιταχύνει τις δικαστικές διαδικασίες και να ολοκληρώσει την πολεοδομική μεταρρύθμιση.
Να αναπτύξει υπεράκτια αιολικά πάρκα, να καταργήσει τις επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα, να αναβαθμίσει τις σιδηροδρομικές μεταφορές, να ενισχύσει την κλιματική ανθεκτικότητα, να βελτιώσει τη διαχείριση των υδάτων και των αποβλήτων, να αυξήσει την απασχόληση των γυναικών και των νέων, να βελτιώσει τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα, να ενισχύσει την κοινωνική στέγαση και να περιορίσει τις ιδιωτικές πληρωμές στην υγεία.