Στην προσεκτική μελέτη της πρόσφατης απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια του Νόμου Κατσέλη προχωρούν οι νομικές υπηρεσίες τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), καθώς η ερμηνεία της αναμένεται να έχει σημαντικές οικονομικές και λειτουργικές συνέπειες για τον κλάδο.
Τα δύο βασικά ζητήματα στα οποία εστιάζουν οι εμπλεκόμενοι φορείς είναι η έκταση της αναδρομικής εφαρμογής της απόφασης και ο ακριβής τρόπος υπολογισμού των δόσεων. Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, οι τόκοι δεν θα υπολογίζονται πλέον επί του συνολικού δανείου που έχει ενταχθεί στον Νόμο Κατσέλη, αλλά επί της εκάστοτε καταβαλλόμενης δόσης, ενώ προβλέπεται και αναδρομική ισχύς.
Το κρίσιμο ερώτημα που παραμένει ανοιχτό αφορά το εύρος αυτής της αναδρομικότητας. Ειδικότερα, θα πρέπει να διευκρινιστεί εάν η απόφαση καλύπτει το σύνολο των δανειοληπτών που έχουν υπαχθεί στον Νόμο Κατσέλη ή μόνο όσους έχουν ήδη προσφύγει δικαστικά για το συγκεκριμένο θέμα. Αντίστοιχα, αναμένεται να αποσαφηνιστεί κατά πόσο θα προκύψουν επιστροφές τόκων και για δάνεια που έχουν ήδη εξοφληθεί.
Το κόστος για τράπεζες και servicers
Με βάση προηγούμενη μελέτη της KPMG, το μέγιστο δυνητικό κόστος από την εφαρμογή της απόφασης είχε εκτιμηθεί έως και στο 1,1 δισ. ευρώ για το σύνολο της αγοράς. Ωστόσο, παράγοντες του κλάδου εκτιμούν ότι το τελικό κόστος θα είναι αισθητά χαμηλότερο, ιδιαίτερα για τις συστημικές τράπεζες, καθώς πολλά θα εξαρτηθούν από την τελική ερμηνεία της αναδρομικότητας.
Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι servicers και το Ελληνικό Δημόσιο παρακολουθούν στενά την πορεία των τιτλοποιήσεων του προγράμματος Ηρακλής. Ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους αξιολογεί διαρκώς την εξέλιξη των επιχειρησιακών σχεδίων, καθώς οι ανακτήσεις απαιτήσεων εξελίσσονται με βραδύτερους ρυθμούς από τους αρχικά προβλεπόμενους.
Οι επιπτώσεις στις τιτλοποιήσεις
Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, σημαντικό μέρος των ανακτήσεων που είχαν ενσωματωθεί στα business plans των τιτλοποιήσεων βασιζόταν σε πλειστηριασμούς ακινήτων. Ωστόσο, δικαστικές εμπλοκές, καθυστερήσεις στις διαδικασίες και μεταβαλλόμενες συνθήκες στην αγορά οδήγησαν σε χαμηλότερους ρυθμούς εκτέλεσης από τους αναμενόμενους.
Ως αποτέλεσμα, οι servicers έχουν στραφεί περισσότερο σε ρυθμίσεις και διμερείς συμφωνίες με τους δανειολήπτες. Εκτιμάται ότι περίπου το 60% των ανακτήσεων προέρχεται πλέον από συμφωνίες εντός του εξωδικαστικού μηχανισμού και το υπόλοιπο 40% από διμερείς ρυθμίσεις εκτός αυτού. Αν και οι τελευταίες συχνά αποφέρουν καλύτερα οικονομικά αποτελέσματα, απαιτούν μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα για να ολοκληρωθούν.
Στενή παρακολούθηση των εξελίξεων
Στο πλαίσιο αυτό, η νέα απόφαση του Αρείου Πάγου προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας στους υπολογισμούς τραπεζών, servicers και Υπουργείου Οικονομικών. Οι εμπλεκόμενοι φορείς αναμένεται να προχωρήσουν σε λεπτομερείς αναλύσεις προκειμένου να αποτυπωθεί με ακρίβεια η επίδρασή της τόσο στα χαρτοφυλάκια δανείων του Νόμου Κατσέλη όσο και στις τιτλοποιήσεις που έχουν ενταχθεί στον «Ηρακλή».
Σημειώνεται ότι τα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον Νόμο Κατσέλη αφορούν περίπου 195.000 δανειολήπτες, ενώ οι τρεις μεγαλύτεροι servicers διαχειρίζονται πάνω από το 75% των μη εξυπηρετούμενων δανείων στην Ελλάδα. Υπό αυτές τις συνθήκες, η τελική ερμηνεία της απόφασης αναμένεται να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για το κόστος που θα επωμιστεί ο κλάδος και για την πορεία των ανακτήσεων τα επόμενα χρόνια.
Οι βασικές παράμετροι της απόφασης του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του Νόμου Κατσέλη
