Διελκυστίνδα για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη: Οι διαφωνίες των νομικών τραπεζών – δανειοληπτών

Νομικοί σύμβουλοι δανειοληπτών και τραπεζών διαφωνούν ως προς τον τρόπο εφαρμογής της απόφασης του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη.

Ανάλογα με την ανάγνωση που τελικά επικρατήσει, το όφελος για τους δανειολήπτες (και άρα το κόστος για τράπεζες και servicers) θα είναι περιορισμένο ή μεγαλύτερο. Όλοι συμφωνούν ότι η Ολομέλεια έκρινε πως ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται με βάση τη μηνιαία δόση και όχι το σύνολο του κεφαλαίου.

Η αναδρομικότητα και ο χρόνος υπολογισμού της δόσης

Μια πρώτη διαφωνία αφορά την αναδρομικότητα, εάν δηλαδή ισχύει για τις μελλοντικές δόσεις ή και για όσες έχουν ήδη καταβληθεί. Στην τελευταία περίπτωση, θα πρέπει να υπάρξει επιστροφή χρημάτων για τις παρελθούσες καταβολές ή συνυπολογισμός με μελλοντικές δόσεις. Νομικοί σύμβουλοι των τραπεζών υποστηρίζουν ότι απαιτούνται νέες προσφυγές, καθώς από την απόφαση δεν προκύπτει αυτομάτως υποχρέωση επιστροφής.

Από τις πιο προσεκτικές αναγνώσεις της απόφασης προέκυψε και ένα δεύτερο σημείο διαφωνίας, ως προς τον χρόνο υπολογισμού της δόσης. Νομικοί κύκλοι του χρηματοπιστωτικού τομέα θεωρούν δεδομένο ότι η διάρκεια εκτοκισμού ισούται με τον χρόνο που μεσολαβεί από τότε που άρχισε η ρύθμιση, μέχρι τη δόση. Επικαλούνται, δε, παλαιότερη απόφαση της Ολομέλειας (18/2003), σύμφωνα με την οποία «η απαίτηση τόκων προϋποθέτει την ύπαρξη κεφαλαίου (κύριας απαιτήσεως) και παρέχεται στον δανειστή σαν αντίτιμο για τη στέρηση επί συγκεκριμένο χρόνο».

Με βάση τη λογική αυτή, για την πρώτη δόση η διάρκεια θα είναι ένας μήνας, ενώ για την 100ή δόση η διάρκεια θα είναι 100 μήνες επί του μηνιαίου ποσού. Με την άποψη αυτή διαφωνούν νομικοί εκπρόσωποι των δανειοληπτών, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση προβλέπει για κάθε δόση τον τόκο μόνο ενός μήνα, δηλαδή η πρώτη δόση υπολογίζεται με διάρκεια οφειλής ενός μήνα και η 100ή δόση πάλι με διάρκεια οφειλής ενός μήνα.

Τι λένε οι νομικοί των τραπεζών

Οι νομικοί των τραπεζών απαντούν ότι στη σελίδα 44 η απόφαση αναφέρει πως «όταν το δικαστήριο επεμβαίνει δικαιοπλαστικά και καθορίζει τον αριθμό των δόσεων και τον χρόνο καταβολής τους, διασπά το κεφάλαιο σε περισσότερα επιμέρους κεφάλαια στα οποία θα πρέπει να υπολογιστεί ο τόκος με βάση την αρχή του παρεπόμενου (παρεπόμενη απαίτηση), δηλαδή δεν μπορεί ο τόκος να υπολογίζεται επί της συνολικής οφειλής, όταν αυτή πλέον έχει επιμεριστεί σε περιοδικά καταβαλλόμενες οφειλές». Σύμφωνα με αυτή τη λογική, ο τόκος είναι αντάλλαγμα για τη στέρηση κεφαλαίου επί ορισμένο χρόνο και άρα πρέπει να υπάρχει και χρονική διάρκεια εκτοκισμού για κάθε δόση.

Σε αυτή την κατεύθυνση θεωρούν ότι συνηγορεί και η αναφορά στη σελίδα 45 της απόφασης, ότι εάν το επιτόκιο είναι σταθερό, θα εκτοκίζεται με το ίδιο επιτόκιο και με τη σειρά της (δηλαδή 1η, 2η, 100ή κ.λπ.) η κάθε δόση. «Προφανώς δεν μπορούμε να πούμε ότι η Ολομέλεια δημιουργεί δύο διαφορετικές κατηγορίες δανειοληπτών, ότι δηλαδή όσοι έχουν σταθερό θα πληρώνουν τόκο από την πρώτη μέρα της ρύθμισης και όσοι έχουν κυμαινόμενο μόνο για έναν μήνα», υποστηρίζουν. «Άρα και στις δύο περιπτώσεις, ο τόκος είναι δεδομένο ότι θα υπολογίζεται επί της καθορισθείσας μηνιαίας δόσης για όλο τον χρόνο από την έναρξη της ρύθμισης έως τη λήξη της, σύμφωνα με τη γενικά αποδεκτή μέθοδο υπολογισμού τόκων, όπως προκύπτει από τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα», προσθέτουν.

Ο αντίλογος

Σύμφωνα με τον αντίλογο, η απόφαση της Ολομέλειας στηρίζεται στον κοινωνικό σκοπό του νόμου Κατσέλη και στοχεύει στην προστασία της κύριας κατοικίας. Άρα η ελάφρυνση των δανειοληπτών θα πρέπει να είναι η μεγαλύτερη δυνατή. Επισημαίνουν, επίσης, την αναφορά της απόφασης περί αυτοτέλειας κάθε δόσης.

Ανάλογα με την άποψη που τελικά επικρατήσει, θα προκύψει και το μέγεθος του οφέλους από την απόφαση του Αρείου Πάγου. Εφόσον επικρατήσει η ερμηνεία περί υπολογισμού τόκου για έναν μόνο μήνα, οι μειώσεις για τους δανειολήπτες θα είναι πολύ μεγαλύτερες και οι επιστροφές ποσών από τράπεζες και servicers θα αποκτήσουν πολύ μεγαλύτερη έκταση. Κάτι που πιθανότατα θα κριθεί από νέες αποφάσεις της Δικαιοσύνης, καθώς δεν θεωρείται πιθανό να υπάρξει νομοθετική παρέμβαση που θα αποσαφηνίζει την εικόνα.