Ο πληθωρισμός υπερδιπλασιάστηκε σε ένα τετράμηνο — και η εικόνα δεν είναι αυτή που νομίζετε

Από 2,5% τον Ιανουάριο στο 5,2% τον Μάιο, ο ετήσιος πληθωρισμός εκτινάχθηκε σε λίγους μήνες. Όμως η μηδενική μηνιαία μεταβολή του Μαΐου προδίδει ότι το πρόβλημα δεν είναι μια καινούργια έκρηξη τιμών, αλλά η σκιά του περασμένου χρόνου.

Η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε στις 10 Ιουνίου 2026 ότι ο γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) αυξήθηκε κατά 5,2% τον Μάιο 2026 σε σχέση με τον Μάιο 2025, έναντι αντίστοιχης ανόδου μόλις 2,5% που είχε καταγραφεί έναν χρόνο νωρίτερα. Η τροχιά της επιτάχυνσης είναι αποκαλυπτική: 2,5% τον Ιανουάριο, 2,7% τον Φεβρουάριο, 3,9% τον Μάρτιο, 5,4% τον Απρίλιο και 5,2% τον Μάιο. Σε ένα μόλις τετράμηνο, ο ρυθμός ανατίμησης διπλασιάστηκε.

Εδώ όμως κρύβεται το πρώτο αναλυτικό κλειδί. Παρά την υψηλή ετήσια ένδειξη, ο δείκτης τον Μάιο δεν μεταβλήθηκε καθόλου σε σχέση με τον Απρίλιο (0,0%). Όταν η μηνιαία ορμή μηδενίζεται ενώ η ετήσια παραμένει στα ύψη, η εξήγηση δεν είναι μια νέα έκρηξη τιμών: είναι το «αποτύπωμα βάσης» (base effect). Συγκρίνουμε τις σημερινές τιμές με μια χαμηλή βάση του 2025 — και είναι αυτή η χαμηλή περσινή βάση, κυρίως στην ενέργεια, που φουσκώνει τον ετήσιο αριθμό.

Η απόσταση ανάμεσα στις δύο γραμμές είναι το δεύτερο κλειδί. Η ετήσια μεταβολή (κόκκινη) τινάζεται απότομα, ενώ ο μέσος δωδεκαμήνου (μπλε) ανεβαίνει με νηφάλιο βήμα — από 2,5% τον Ιανουάριο σε 3,1% τον Μάιο. Ο κινητός μέσος εξομαλύνει τις προσωρινές αναταράξεις και δείχνει τον υποκείμενο ρυθμό: το γενικό επίπεδο τιμών ανεβαίνει, αλλά όχι με την ταχύτητα που υποδηλώνει το «τίτλος» 5,2%. Πρόκειται περισσότερο για πληθωρισμό κόστους παρά για υπερθέρμανση από τη ζήτηση.

Ενέργεια, καύσιμα, στέγαση: ο πυρήνας που κρατά τον πληθωρισμό ψηλά

Δύο μόνο ομάδες —Στέγαση και Μεταφορές— ευθύνονται για περισσότερες από τρεις στις πέντε ποσοστιαίες μονάδες του πληθωρισμού. Και πίσω από αμφότερες κρύβεται η ίδια αιτία: η τιμή της ενέργειας.

Η ανατομία του 5,2% δείχνει μια εξαιρετικά συγκεντρωμένη πίεση. Η Στέγαση εκτινάχθηκε κατά 11,6% σε ετήσια βάση, με επίπτωση 1,68 ποσοστιαίων μονάδων στον γενικό δείκτη — τη μεγαλύτερη ατομική συνεισφορά κάθε ομάδας. Πίσω της βρίσκεται μια αλυσίδα ενεργειακών ανατιμήσεων: πετρέλαιο θέρμανσης +53,2%, φυσικό αέριο +21,0%, ηλεκτρισμός +5,9%, ενώ τα ενοίκια κατοικιών πρόσθεσαν άλλο ένα +7,7%.

Σχεδόν ισόποσα πιέζουν οι Μεταφορές με +11,5% (επίπτωση 1,62 μονάδες). Εδώ ο πρωταγωνιστής είναι τα καύσιμα κίνησης: βενζίνη +21,5%, πετρέλαιο κίνησης +24,4%, ενώ τα αεροπορικά εισιτήρια ανατιμήθηκαν κατά 19,2%. Μόνη της η βενζίνη συνεισφέρει 1,01 ποσοστιαία μονάδα στον γενικό δείκτη — δηλαδή σχεδόν το ένα πέμπτο ολόκληρου του πληθωρισμού προέρχεται από ένα και μόνο προϊόν.

Το παραπάνω αποτελεί κλασικό «αποτύπωμα βάσης» στην ενέργεια: οι τιμές καυσίμων του Μαΐου 2025 ήταν αφύσικα χαμηλές, οπότε η σύγκριση με σήμερα παράγει διψήφια ποσοστά — όχι επειδή το κόστος ζωής εκτοξεύεται μήνα με μήνα, αλλά επειδή το σημείο εκκίνησης ήταν βυθισμένο. Καθώς αυτή η περσινή βάση «ξεπλένεται» μέσα στους επόμενους μήνες, ένα μεγάλο μέρος της ετήσιας ανατίμησης αναμένεται να αποκλιμακωθεί μηχανικά, χωρίς να χρειαστεί καμία πτώση τιμών.

Η εικόνα του πίνακα είναι σαφής: από τις δεκατρείς ομάδες, μόλις τέσσερις (Στέγαση, Μεταφορές, Ξενοδοχεία-Εστίαση, Διατροφή) εξηγούν ουσιαστικά το σύνολο του πληθωρισμού. Στον αντίποδα, τέσσερις ομάδες κινούνται αποπληθωριστικά — με χαρακτηριστικότερη την Ενημέρωση και επικοινωνία (−2,7%), όπου ο εξοπλισμός και οι υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας συνεχίζουν τη διαρθρωτική τους αποκλιμάκωση. Δεν πρόκειται για γενικευμένο πληθωρισμό, αλλά για συγκεντρωμένη πίεση σε λίγες, ενεργοβόρες κατηγορίες.

Διατροφή, εστίαση και ο λογαριασμός που δεν μοιράζεται ισόποσα

Πίσω από τον μέσο όρο του 5,2% κρύβεται μια αλήθεια που η ΕΛΣΤΑΤ δεν δημοσιεύει: οι ανατιμήσεις χτυπούν εκεί όπου τα φτωχότερα νοικοκυριά ξοδεύουν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους.

Η τρίτη μεγάλη πίεση έρχεται από το τραπέζι. Η Διατροφή και τα μη αλκοολούχα ποτά ανατιμήθηκαν κατά 3,5% σε ετήσια βάση, με επίπτωση 0,73 μονάδων. Πρωταθλητές το μοσχάρι (+17,6%), το αρνί και το κατσίκι (+16,2%) και τα πουλερικά (+6,0%) — δηλαδή το κρέας, βασικό συστατικό του ελληνικού καλαθιού. Μέρος της πίεσης αντισταθμίστηκε από πτώσεις στο ελαιόλαδο (−11,1%) και στα δημητριακά πρωινού (−7,8%), αλλά το καθαρό αποτέλεσμα παραμένει επιβαρυντικό.

Δίπλα στη διατροφή στέκεται η Εστίαση και τα καταλύματα με +8,5% — η δεύτερη μεγαλύτερη ατομική συνεισφορά στον δείκτη (0,97 μονάδες), σχεδόν όση και η βενζίνη. Εδώ συναντώνται δύο δυνάμεις: η μετακύλιση του αυξημένου ενεργειακού και διατροφικού κόστους στους καταλόγους, αλλά και η σταθερά ισχυρή τουριστική ζήτηση που επιτρέπει στις επιχειρήσεις να ανεβάζουν τιμές χωρίς να χάνουν πελατεία.

Εδώ αναδεικνύεται το διανεμητικό αποτύπωμα του πληθωρισμού. Τα είδη με τη μεγαλύτερη συνεισφορά —βενζίνη, εστίαση, πετρέλαιο θέρμανσης, ηλεκτρισμός, ενοίκια, κρέας, λαχανικά— δεν είναι πολυτελή αγαθά. Είναι βασικές ανάγκες: μετακίνηση, θέρμανση, στέγη και τροφή. Και ακριβώς επειδή αυτές οι κατηγορίες απορροφούν δυσανάλογα μεγαλύτερο μερίδιο του προϋπολογισμού στα χαμηλά εισοδήματα, ο βιωμένος πληθωρισμός για τα φτωχότερα νοικοκυριά είναι, στην πράξη, υψηλότερος από το επίσημο 5,2%.

Το συμπέρασμα για την οικονομική πολιτική είναι ανισόρροπο. Ένας πληθωρισμός που τροφοδοτείται από την ενέργεια και τις βασικές ανάγκες δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με εργαλεία ζήτησης — μια αυστηρότερη νομισματική πολιτική δεν μειώνει την τιμή του πετρελαίου θέρμανσης. Αντίθετα, καθιστά πιο επιτακτικές τις στοχευμένες, εισοδηματικές παρεμβάσεις προς τα νοικοκυριά που πλήττονται περισσότερο. Όσο η αποκλιμάκωση των ετήσιων ρυθμών εξαρτάται κυρίως από το «ξέπλυμα» της περσινής βάσης, η ανακούφιση θα είναι στατιστική — όχι απαραίτητα πραγματική.