Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά, στις 7 Ιουνίου, η Αρμενία διεξήγαγε βουλευτικές εκλογές στις οποίες το κυβερνών κόμμα Πολιτικό Συμβόλαιο του Νικόλ Πασινιάν διατήρησε το προβάδισμά του, λαμβάνοντας το 49,81% των ψήφων. Ωστόσο, ένα αποτέλεσμα κάτω από το 50% καθιστά αυτή τη νίκη ατελή. Ο Πασινιάν διατήρησε την εξουσία, αλλά δεν εξασφάλισε επαρκή ισχύ για την τροποποίηση του Συντάγματος.
Η τροποποίηση του Συντάγματος αποτελεί κρίσιμο πολιτικό στοιχείο μιας τελικής ειρηνευτικής συμφωνίας και της ανάπτυξης των σχέσεων μεταξύ Μπακού και Ερεβάν. Το ζήτημα είναι ότι το προοίμιο του ισχύοντος Συντάγματος αναφέρει μια «Διακήρυξη Ανεξαρτησίας» που στοχεύει στην ενοποίηση της Αρμενικής ΣΣΔ και του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. «Πρόκειται για το ίδιο Καραμπάχ που, από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 έως το 2023, αναγνωρίστηκε κατηγορηματικά από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ως κατεχόμενο έδαφος του Αζερμπαϊτζάν», τονίζει ο Αποστόλοφ.
Ο αναλυτής διεθνών σχέσεων εκφράζει ανησυχίες στο paper του αναφορικά με το ενδεχόμενο, υποστηρικτές του παλαιού αρμενικού κατεστημένου, βασιζόμενοι στο ισχύον Σύνταγμα, να ξεκινήσουν έναν νέο γύρο περιφερειακής σύγκρουσης. «Θα μπορούσαν ενδεχομένως, να προωθήσουν μέσω των μέσων που ελέγχουν, τη θέση ότι η αρμενική νομοθεσία παρέχει κάποιο είδος νόμιμης βάσης για αυτό», ισχυρίζεται ο Αποστόλοφ.
Ο Αποστόλοφ υπογραμμίζει ότι η ομάδα αυτή στο πολιτικό πεδίο της Αρμενίας, υποστηρίζεται ανοιχτά από τη Ρωσία, και ηττήθηκε στις εκλογές. Ο επιχειρηματίας με ρωσική υπηκοότητα Samvel Karapetyan και ο πρώην πρόεδρος της Αρμενίας Robert Kocharyan «έχασαν» την ευκαιρία να επανεκκινήσουν τις σχέσεις της χώρας με τον Πούτιν, κάτι που-όπως υποστηρίζει ο Αποστόλοφ-θα μπορούσε να οδηγήσει σε στρατιωτικοποίηση της χώρας και ενδεχομένως, προετοιμασίας για νέες συγκρούσεις.
Μπορούν ωστόσο ακόμη, να εμποδίσουν τον Pashinyan στην υλοποίηση συνταγματικής μεταρρύθμισης – επειδή ο κύριος ωφελούμενος από την αστάθεια στον Καύκασο είναι η Ρωσία. Μια συνθήκη ειρήνης μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας είναι επωφελής για τις χώρες της περιοχής, την Τουρκία και την Ευρώπη, καθώς και για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Κρεμλίνο, ωστόσο, το οποίο για τρεις δεκαετίες χρησίμευσε ως γεωπολιτικός διαιτητής της περιοχής, θα χάσει τα τελευταία υπολείμματα της επιρροής του. «Για δεκαετίες, η Ρωσία κράτησε τη σύγκρουση παγωμένη, εκμεταλλευόμενη το στρατιωτικό της αποτύπωμα και τον ρόλο της ως μεσολαβητή για να πιέσει τόσο την Αρμενία όσο και το Αζερμπαϊτζάν», τόνισαν οι Financial Times τον Αύγουστο του 2025.
Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος, εκτιμά ο Αποστόλοφ, για τον οποίο η κυβέρνηση Πούτιν έδωσε εντολή μέσα που ανήκουν στη ρωσική σφαίρα επιρροής, να παρουσιάσουν τα αποτελέσματα των εκλογών στην Αρμενία ως «ήττα» για τον φιλοδυτικό Pashinyan, εστιάζοντας αποκλειστικά στο ότι το ποσοστό που έλαβε στις εκλογές ήταν χαμηλότερο του 50%. Κάτι αντίστοιχο δήλωσε μάλιστα και δημοσιογράφος στο ρωσώφωνο Meduza.
«Είναι εύκολο να προβλέψει κανείς ότι οι φιλορώσοι αξιωματούχοι στον Καύκασο και στην ΕΕ, καθώς και πολυάριθμοι «χρήσιμοι παράγοντες», σύντομα θα αρχίσουν να ζητούν έντονα την υπογραφή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και της Αρμενίας «ως έχει» – χωρίς να περιμένουν συνταγματικές μεταρρυθμίσεις. Αλλά κάτω από το «ειρηνικό προκάλυμμα » αυτών των συνθημάτων, μπορεί κανείς ήδη να διακρίνει το σενάριο του Κρεμλίνου, που στόχο έχει να προκαλέσει αναστάτωση σε μια περιοχή παραδοσιακών συμφερόντων της Ρωσίας», υποστηρίζει ο Αποστόλοφ.
Είναι σημαντικό, συνεχίζει ο ίδιος, για τους διεθνείς εμπειρογνώμονες και την ελεύθερη κοινωνία των πολιτών να θυμούνται ότι μια συνθήκη ειρήνης στον Καύκασο δεν περιορίζεται στην ομαλοποίηση των σχέσεων μεταξύ Πασινιάν και Αλίγιεφ. «Πρέπει να είναι μια επαναφορά των σχέσεων μεταξύ δύο λαών – λαών που έχουν επιλέξει μια πορεία συνεργασίας και ευημερίας. Και το ζήτημα δεν είναι μόνο η απειλή ενός νέου πολέμου. Χωρίς την υπογραφή μιας πλήρους ειρηνευτικής συνθήκης και τροποποιήσεις στο Σύνταγμα, η απεμπλοκή των περιφερειακών μεταφορικών συνδέσεων είναι αδύνατη. Ταυτόχρονα, ακριβώς το «άνοιγμα» της περιοχής είναι ο πιο άμεσος δρόμος προς την οικονομική ευημερία και τον πραγματικό επαναπροσανατολισμό της Αρμενίας από τη Ρωσία προς την Ευρώπη», εκτιμά ο Αποστόλοφ.
Ο Πασινιάν έχει επανειλημμένα αποδείξει ότι κατανοεί και αποδέχεται την ανάγκη τροποποίησης του Συντάγματος. Το σχόλιό του που συγκρίνει την Αρμενία σαν ένα άτομο με κόκκινα ρούχα που πρέπει να περπατήσει σε έναν δρόμο γεμάτο ταύρους και από τις δύο πλευρές είναι ευρέως γνωστό. Στην ίδια συνέντευξη του 2024, είπε: «Στην επιλογή της κόκκινης ενδυμασίας, μπορώ να εγγυηθώ 100% ότι δεν θα ακολουθήσουμε αυτόν τον δρόμο», αναφερόμενος ακριβώς στην ανάγκη για συνταγματική μεταρρύθμιση. «Το σχεδόν 50% που ψήφισε τον Πασινιάν στις 7 Ιουνίου αποτελεί ένδειξη ότι ο λαός της Αρμενίας κατανοεί απόλυτα αυτές τις λεπτομέρειες. Ένα σημαντικό μέρος της αρμενικής κοινωνίας είναι έτοιμο για αλλαγή και την επιθυμεί», υποστηρίζει ο Αποστόλοφ.
Παρά την απουσία απόλυτης πλειοψηφίας που θα του επέτρεπε να ξεκινήσει δημοψήφισμα, ο πρωθυπουργός της Αρμενίας μπορεί ακόμα να ξεκινήσει τη διαδικασία τροποποίησης του Συντάγματος εάν εξασφαλίσει την υποστήριξη ορισμένων βουλευτών της αντιπολίτευσης. Το αναλυτικό κέντρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το EUISS, σημειώνει: «Εδώ πιθανότατα θα επικεντρωθούν οι προσπάθειες της Ρωσίας να διαταράξει την ειρηνευτική διαδικασία».
Στον επίλογό του, ο Αποστόλοφ καταλήγει στο εξής: «Η Αρμενία χρειάζεται ένα Σύνταγμα που να λειτουργεί για το αύριο, αντί για ένα που να κρατά τη χώρα κλειδωμένη στην πολιτική που ίσχυε στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Ο Νότιος Καύκασος ζει εκ των πραγμάτων σε μια διαφορετική πραγματικότητα και το Καραμπάχ δεν αποτελεί πλέον αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Εάν ο αρμενικός λαός επιθυμεί πραγματικά ειρήνη, οικονομική ανάπτυξη και άνοιγμα περιφερειακών μεταφορικών συνδέσεων, θα πρέπει να κάνει το επόμενο βήμα – να αφαιρέσει από το νομικό σύστημα όλα όσα εμποδίζουν την Αρμενία να εγκαταλείψει τη λογική της σύγκρουσης και να επικεντρωθεί στην ανάπτυξη της χώρας. Αυτή ακριβώς η πορεία είναι αντικειμενικά απαραίτητη όχι μόνο για την Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν, αλλά και για ολόκληρη την περιοχή και την Ευρωπαϊκή Ένωση».