Η SpaceX του Έλον Μασκ ετοιμάζεται να πραγματοποιήσει την πρώτη της εμφάνιση στο χρηματιστήριο την Παρασκευή, μέσω της μεγαλύτερης αρχικής δημόσιας προσφοράς (IPO) που έχει γίνει ποτέ — και ίσως της πιο πολυσυζητημένης.
Η εταιρεία διέθεσε ένα ασυνήθιστα μεγάλο ποσοστό των μετοχών της σε ιδιώτες επενδυτές. Η πορεία της μετοχής την Παρασκευή θα αποτελέσει κρίσιμο δείκτη για το ενδιαφέρον των επενδυτών απέναντι σε αντίστοιχα γιγαντιαίες IPO που αναμένονται αργότερα μέσα στη χρονιά από εταιρείες όπως η OpenAI και η Anthropic.
Η κατασκευάστρια πυραύλων, η οποία αντλεί το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της από τη δραστηριότητα δορυφορικού διαδικτύου και διαθέτει επίσης μια αναπτυσσόμενη δραστηριότητα στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης, θα διαπραγματεύεται με το σύμβολο «SPCX». Πούλησε 555,6 εκατομμύρια μετοχές προς 135 δολάρια η καθεμία, αντλώντας περίπου 75 δισ. δολάρια και αποτιμώντας την εταιρεία σε περίπου 1,77 τρισ. δολάρια.
Πότε θα ξεκινήσει η διαπραγμάτευση των μετοχών;
Στελέχη της SpaceX θα χτυπήσουν το καμπανάκι έναρξης της συνεδρίασης στο Nasdaq στη Νέα Υόρκη, όμως οι μετοχές δημοφιλών IPO συνήθως αρχίζουν να διαπραγματεύονται αρκετές ώρες αργότερα.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, οι τράπεζες που αναλαμβάνουν μια IPO συνήθως προσπαθούν να αντιστοιχίσουν αγοραστές και πωλητές για περίπου το 10% των προσφερόμενων μετοχών πριν ξεκινήσει η διαπραγμάτευση, ώστε να περιορίσουν τη μεταβλητότητα. Στην περίπτωση της SpaceX, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 55 εκατομμύρια μετοχές, αξίας περίπου 7,5 δισ. δολαρίων.
Επειδή οι προϋπάρχοντες επενδυτές υπόκεινται σε περιορισμούς πώλησης για ένα χρονικό διάστημα μετά την IPO, μπορεί να χρειαστεί χρόνος για να βρεθούν πρόθυμοι πωλητές μεταξύ όσων αγόρασαν μετοχές σε μια προσφορά με υψηλή ζήτηση.
Οι μετοχές της Alibaba, που κατείχε το ρεκόρ της μεγαλύτερης IPO στις ΗΠΑ πριν από τη SpaceX, άρχισαν να διαπραγματεύονται λίγο πριν το μεσημέρι κατά την εισαγωγή τους το 2014. Πέρυσι, η πολυσυζητημένη IPO της Figma ξεκίνησε λίγο πριν τις 2 μ.μ.
Πηγές με γνώση του θέματος αναφέρουν ότι οι τράπεζες της SpaceX ίσως αποφασίσουν να ξεκινήσουν νωρίτερα τη διαπραγμάτευση, ακόμη κι αν δεν έχει επιτευχθεί το συνηθισμένο επίπεδο αντιστοίχισης εντολών, ώστε η μετοχή να έχει αρκετές ώρες συναλλαγών κατά την πρώτη ημέρα.
Πόσο έντονη θα είναι η μεταβλητότητα;
Τραπεζίτες και traders εκτιμούν ότι η μετοχή της SpaceX μπορεί να παρουσιάσει έντονες διακυμάνσεις στις πρώτες συναλλαγές, εν μέρει επειδή μεγάλο ποσοστό των μετοχών αναμένεται να βρίσκεται στα χέρια ιδιωτών επενδυτών. Κάποιοι ανησυχούν ότι οι ίδιοι επενδυτές που θα σπεύσουν να αγοράσουν τη μετοχή μπορεί εξίσου γρήγορα να πανικοβληθούν και να πουλήσουν.
Οποιαδήποτε απότομη μεταβολή της τιμής μπορεί να ενεργοποιήσει τους λεγόμενους «διακόπτες ασφαλείας» (circuit breakers), που παγώνουν προσωρινά τις συναλλαγές. Για τις περισσότερες νεοεισηγμένες εταιρείες, μια μεταβολή 10% προς οποιαδήποτε κατεύθυνση οδηγεί σε διακοπή πέντε λεπτών.
Μεταξύ των εταιρειών που έχουν αντιμετωπίσει τέτοιες διακοπές είναι η Figma και η Cerebras Systems, της οποίας η μετοχή εκτοξεύθηκε μετά την εισαγωγή της τον Μάιο.
Αυτοί οι μηχανισμοί θεσπίστηκαν μετά το λεγόμενο «Flash Crash» του 2010, όταν ο Dow Jones Industrial Average έχασε 700 μονάδες μέσα σε οκτώ λεπτά πριν ανακτήσει μεγάλο μέρος των απωλειών.
Τι είναι η περίφημη επιλογή «green shoe»;
Αν η μετοχή αρχίσει να κινείται ανεξέλεγκτα, οι ανάδοχοι διαθέτουν ένα ισχυρό εργαλείο για να σταθεροποιήσουν την κατάσταση.
Συνήθως πωλούν περισσότερες μετοχές από το επίσημο μέγεθος της προσφοράς, μια πρακτική γνωστή ως «green shoe». Στην περίπτωση της SpaceX, πωλήθηκε περίπου 15% περισσότερος αριθμός μετοχών από αυτόν που είχε ανακοινωθεί αρχικά.
Επειδή έτσι έχουν κατανεμηθεί περισσότερες μετοχές από όσες προσφέρθηκαν, ο λεγόμενος «πράκτορας σταθεροποίησης» — στην προκειμένη περίπτωση η Morgan Stanley — πρέπει να αγοράσει πίσω τον επιπλέον αριθμό μετοχών ώστε να τις παραδώσει στους επενδυτές.
Αν η μετοχή αρχίσει να υποχωρεί, η τράπεζα αγοράζει μετοχές από την αγορά, στηρίζοντας έτσι την τιμή. Αντίθετα, αν η μετοχή παραμένει ισχυρή, μπορεί να αποκτήσει τις επιπλέον μετοχές απευθείας από την εταιρεία.
Ο όρος «green shoe» προέρχεται από μια εταιρεία υποδημάτων που χρησιμοποίησε πρώτη μια παραλλαγή της μεθόδου αυτής και αποτέλεσε πρόδρομο της Stride Rite.
Όταν η Meta Platforms (τότε γνωστή ως Facebook) εισήχθη στο χρηματιστήριο το 2012, η μετοχή της άρχισε να πέφτει και οι ανάδοχοι παρενέβησαν αγοράζοντας επιπλέον μετοχές.
Πώς θα αποδώσει η στρατηγική τιμολόγησης του Έλον Μασκ;
Όπως συμβαίνει συχνά με τις επιχειρηματικές κινήσεις του Elon Musk, η IPO της SpaceX ακολούθησε διαφορετικό δρόμο από τα καθιερωμένα πρότυπα.
Αντί να παρουσιάσει ένα εύρος πιθανών τιμών στους επενδυτές και να προσαρμόσει την τελική τιμή με βάση τη ζήτηση, η εταιρεία καθόρισε εξαρχής μία συγκεκριμένη τιμή: 135 δολάρια ανά μετοχή.
Στόχος ήταν να περιοριστεί η αβεβαιότητα γύρω από τη μεγαλύτερη IPO όλων των εποχών. Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή αφαίρεσε ένα στάδιο που πολλοί θεωρούν κρίσιμο: την «ανακάλυψη τιμής» (price discovery).
Η επιτυχία της στρατηγικής θα κριθεί εν μέρει από τη συμπεριφορά της μετοχής την πρώτη ημέρα. Αν η τιμή εκτοξευθεί, οι επικριτές θα υποστηρίξουν ότι η εταιρεία άφησε χρήματα στο τραπέζι, μη θέτοντας υψηλότερη τιμή. Αντίθετα, αν η μετοχή υποχωρήσει ή παραμείνει στάσιμη, πιθανότατα θα υποστηριχθεί ότι η εταιρεία και οι σύμβουλοί της υπερεκτίμησαν τη ζήτηση.
Θα αντέξουν τα συστήματα και ποια θα είναι η ευρύτερη επίδραση στην αγορά;
Το τεράστιο μέγεθος της IPO της SpaceX θα δοκιμάσει τις τεχνολογικές υποδομές του Nasdaq και ενδέχεται να επηρεάσει ευρύτερα την αγορά.
Το Nasdaq έχει πραγματοποιήσει δοκιμαστικές προσομοιώσεις ανοίγματος της αγοράς ώστε να διασφαλίσει ότι τα συστήματά του είναι έτοιμα. Όταν το Facebook εισήχθη στο χρηματιστήριο, ορισμένοι επενδυτές που προσπάθησαν να τροποποιήσουν ή να ακυρώσουν εντολές πριν την έναρξη της διαπραγμάτευσης δεν έλαβαν επιβεβαίωση λόγω τεχνικού προβλήματος. Η σύγχυση συνέβαλε στην πτώση της μετοχής την πρώτη ημέρα, η οποία δεν επέστρεψε πάνω από την τιμή της IPO για περισσότερο από έναν χρόνο.
Παράλληλα, ορισμένοι αναλυτές αναμένουν αυξημένη δραστηριότητα σε μετοχές που ενδέχεται να πουλήσουν οι ιδιώτες επενδυτές για να χρηματοδοτήσουν αγορές SpaceX, όπως μετοχές τεχνολογικών εταιρειών και της Tesla.
Σύμφωνα με τη Vanda Research, ήδη από τις αρχές της εβδομάδας παρατηρήθηκαν δύο συνεχόμενες ημέρες καθαρών πωλήσεων μετοχών από ιδιώτες επενδυτές. (Βέβαια, οι πωλήσεις αυτές συνέπεσαν με γενικά αδύναμες συνεδριάσεις για τον τεχνολογικό κλάδο.)
Θα χρειαστούν αρκετές ημέρες μέχρι οι μετοχές της SpaceX να ενταχθούν σε μεγάλους χρηματιστηριακούς δείκτες και αντίστοιχα αμοιβαία κεφάλαια (index funds). Επομένως, η πλήρης επίδραση της εισαγωγής στην αγορά ενδέχεται να εξελιχθεί σταδιακά μέσα στις επόμενες εβδομάδες ή και μήνες.