Το μνημόνιο κατανόησης (MOU) μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το οποίο, σύμφωνα με τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, θα μπορούσε να υπογραφεί σύντομα, προβλέπει το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια και την παροχή αναστολής κυρώσεων στο Ιράν βάσει συμμόρφωσης.
Σύμφωνα με το Axios, το MOU περιλαμβάνει επίσης πλαίσιο για την αντιμετώπιση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, ενώ κάθε ενέργεια στο πυρηνικό πρόγραμμα θα απαιτήσει δεύτερη, λεπτομερέστερη συμφωνία.
Διπλωμάτης από μία από τις διαμεσολαβούσες χώρες επιβεβαίωσε ότι «οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν συμφωνήσει στο κείμενο της συμφωνίας», αν και η τελική έγκριση παραμένει ανοιχτή. Σύμφωνα με πληροφορίες, η συμφωνία έχει εγκριθεί σε υψηλό επίπεδο στο Ιράν, αλλά πιθανότατα όχι από τον Ανώτατο Ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Ο Τραμπ αναμένει τελετή υπογραφής το Σαββατοκύριακο, ενώ εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε ότι «η Τεχεράνη δεν έχει λάβει ακόμη οριστική απόφαση».
Οι διαπραγματεύσεις και η διαμεσολάβηση
Η συμφωνία επιτεύχθηκε μετά από ώρες διαπραγματεύσεων μεταξύ του Καταριανού μεσολαβητή Αλί Αλ-Ταγουαντί και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί. Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Τεχεράνη, ο Αλ-Ταγουαντί επικοινώνησε τηλεφωνικά πολλές φορές με απεσταλμένους του Τραμπ.
Η ανακοίνωση Τραμπ για ολοκλήρωση της συμφωνίας εξέπληξε τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος προσπαθούσε να συγκεντρώσει πληροφορίες από στενούς συνεργάτες της αμερικανικής κυβέρνησης.
Δεσμεύσεις Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα
Σύμφωνα με το MOU, το Ιράν δεσμεύεται να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα και να επιλύσει τα ζητήματα γύρω από το εμπλουτισμένο ουράνιο. Υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι μία από τις επιλογές είναι η μερική αραίωση του εμπλουτισμένου ουρανίου υπό επίβλεψη επιθεωρητών του ΟΗΕ. Κάθε βήμα θα πραγματοποιηθεί μόνο εάν επιτευχθεί δεύτερη συμφωνία, γεγονός που παραμένει αβέβαιο.
Άνοιγμα Στενών και κυρώσεις
Το MOU προβλέπει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ αμέσως χωρίς διόδια, με επιστροφή στις προπολεμικές ροές μέσα σε 30 ημέρες, ενώ ταυτόχρονα θα αρθεί το αμερικανικό εμπάργκο. Η προσωρινή άρση κυρώσεων θα διαρκέσει 60 ημέρες για να επιτρέψει την πώληση πετρελαίου και θα αυξάνεται εφόσον το Ιράν συμμορφώνεται και δείξει «καλή πίστη» στις επόμενες διαπραγματεύσεις.
Προβληματισμοί για παγωμένα κεφάλαια
Παράλληλα, παραμένει αβέβαιο τι θα γίνει με τα δισεκατομμύρια δολάρια Ιράν που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό. Το Ιράν ζητά άμεση πρόσβαση σε κάποιο μέρος αυτών των κεφαλαίων, ενώ οι ΗΠΑ επιμένουν σε σταδιακή απελευθέρωση βάσει συμμόρφωσης. Συζητήσεις για πρόσβαση μέρους των κεφαλαίων στο Κατάρ για ανθρωπιστικούς σκοπούς βρίσκονται σε εξέλιξη.
Το επόμενο βήμα
Η συμφωνία, με διαμεσολάβηση Κατάρ και Πακιστάν, θα ονομαστεί ενδεχομένως «Συμφωνία Ισλαμαμπάντ», εφόσον και οι δύο πλευρές συμφωνήσουν τελικά να υπογράψουν. «Εργαζόμαστε με όλα τα μέρη για να ολοκληρωθούν οι τελευταίες λεπτομέρειες και να οριστεί ημερομηνία τελετής υπογραφής», δήλωσε διπλωμάτης από μία από τις διαμεσολαβούσες χώρες.