Η δημιουργία ενός ιδιωτικού επενδυτικού ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων, με στόχο την προσέλκυση κεφαλαίων στο Ιράν, περιλαμβάνεται στο πλαίσιο συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για τον τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με πηγή που έχει άμεση γνώση των διαπραγματεύσεων και μίλησε στο Reuters. Όπως αναφέρεται, περισσότερο από το ήμισυ του ποσού έχει ήδη εξασφαλιστεί από ιδιωτικές επιχειρήσεις και επενδυτές.
Το ταμείο έχει σχεδιαστεί ώστε να δημιουργήσει οικονομικά κίνητρα και για τις δύο πλευρές προκειμένου να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία που θα τερματίσει τις συγκρούσεις. Η ίδια πηγή, η οποία ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία της, καθώς το σχέδιο δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί επίσημα, ανέφερε ότι η συμφωνία αναμένεται να υπογραφεί την Παρασκευή.
Παρότι η ύπαρξη του ταμείου είχε γίνει γνωστή και στο παρελθόν, το Reuters αποκαλύπτει για πρώτη φορά ότι έχουν ήδη δεσμευθεί κεφάλαια που υπερβαίνουν τα 150 δισ. δολάρια και ότι το σύνολο των πόρων θα προέλθει αποκλειστικά από τον ιδιωτικό τομέα.
Αμερικανοί (με πρώτο τον Ντόναλντ Τραμπ) και Ιρανοί αξιωματούχοι ανακοίνωσαν την Κυριακή ότι κατέληξαν σε πλαίσιο συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου που ξέσπασε όταν αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Η συμφωνία προβλέπει επίσης την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού του Ιράν και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες αρτηρίες μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως.
Δεν πρόκειται για πρόγραμμα αποζημιώσεων
Σύμφωνα με την πηγή, το νέο επενδυτικό σχήμα δεν αποτελεί πρόγραμμα αποζημιώσεων ή κρατικής ανοικοδόμησης και δεν θα περιλαμβάνει δημόσια κονδύλια, κρατικές ενισχύσεις ή επιχορηγήσεις. Αντιθέτως, πρόκειται για επενδυτικό όχημα που θα χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά από ιδιωτικά κεφάλαια.
Στο εγχείρημα έχουν ήδη συμφωνήσει να συμμετάσχουν επιχειρήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις αραβικές χώρες του Κόλπου, την Ασία, τη Νότια Αμερική και την Αφρική. Οι επενδύσεις που έχουν προταθεί αφορούν τους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της βιομηχανικής παραγωγής και της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη είχε αρχικά ζητήσει από τις Ηνωμένες Πολιτείες αποζημίωση ύψους 400 δισ. δολαρίων για τις ζημιές που υπέστη κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η Ουάσιγκτον, ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι δεν επρόκειτο να καταβάλει τέτοιο ποσό, γεγονός που οδήγησε στη διαμόρφωση της ιδέας για τη δημιουργία του επενδυτικού ταμείου.
Το νέο σχήμα, το οποίο θα φέρει την ονομασία «Ταμείο Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης» (Reconstruction and Development Fund), προβλέπει τη συμμετοχή χωρών της περιοχής μέσω παροχής δανείων, δημιουργίας πιστωτικών γραμμών ή απευθείας χρηματοδότησης έργων αποκατάστασης.
Αποκατάσταση ενεργειακών εγκαταστάσεων και υποδομών
Μεταξύ των έργων που αναμένεται να χρηματοδοτηθούν περιλαμβάνονται η αποκατάσταση εγκαταστάσεων που υπέστησαν ζημιές κατά τη διάρκεια του πολέμου, όπως το χαλυβουργικό συγκρότημα Mobarakeh Steel, διυλιστήρια, αεροδρόμια και κρίσιμες υποδομές που επλήγησαν από τις εχθροπραξίες.
Παρά το μέγεθος της οικονομίας του, το Ιράν έχει προσελκύσει ελάχιστες ξένες άμεσες επενδύσεις τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, καθώς οι αμερικανικές και διεθνείς κυρώσεις το έχουν ουσιαστικά αποκλείσει από τις παγκόσμιες αγορές κεφαλαίου.
Η χώρα διαθέτει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα φυσικού αερίου στον κόσμο και τα τέταρτα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου. Παράλληλα, διαθέτει πληθυσμό άνω των 92 εκατομμυρίων κατοίκων, με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και σημαντικές αναπτυξιακές δυνατότητες σε τομείς όπως τα πετροχημικά, η εξορυκτική βιομηχανία, ο τουρισμός και η αγροτική παραγωγή.
Η πηγή που γνωρίζει τις διαπραγματεύσεις διευκρίνισε ότι το επενδυτικό ταμείο είναι απολύτως ανεξάρτητο από τις παράλληλες συνομιλίες για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και την αποδέσμευση ιρανικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό. Πρόκειται, όπως είπε, για δύο διαφορετικούς χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς με διαφορετικούς στόχους και χρονοδιαγράμματα.
Το ταμείο δεν θα δημιουργηθεί ούτε θα τεθεί σε λειτουργία πριν από την επίτευξη οριστικής και αμοιβαία αποδεκτής συμφωνίας. Το μνημόνιο κατανόησης που αναμένεται να υπογραφεί θα καθορίζει τη διαδικασία των επόμενων 60 ημερών. «Θα δημιουργηθεί μόνο όταν υπογραφεί η τελική συμφωνία», ανέφερε η πηγή. «Κατά τη διάρκεια αυτών των 60 ημερών οι διαχειριστές του ταμείου θα συνεργαστούν με τις ιρανικές αρχές και τους επενδυτές για τον σχεδιασμό και την ωρίμανση των έργων».
Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν και το υπουργείο Εξωτερικών του Πακιστάν, το οποίο φέρεται να συνέβαλε στη διαμεσολάβηση για τη συμφωνία, δεν απάντησαν άμεσα σε αιτήματα σχολιασμού.
Από την πλευρά του, ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε σε συνέντευξη του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, στο CBS, όπου δήλωσε ότι το Ιράν θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε ταμείο ανοικοδόμησης ύψους 300 δισ. δολαρίων που θα στηρίζεται από κράτη του Κόλπου, εφόσον τηρήσει τις δεσμεύσεις του έναντι της Ουάσιγκτον. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η διάλυση του πυρηνικού προγράμματος, η εξάλειψη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού και η αποδοχή αυστηρού μηχανισμού επιθεωρήσεων και ελέγχων.
Η πηγή δεν αποκάλυψε ποιος θα διαχειρίζεται το ταμείο ούτε ποια δομή θα ακολουθηθεί, σημειώνοντας ότι οι σχετικές λεπτομέρειες παραμένουν υπό διαπραγμάτευση. Ανέφερε πάντως ότι εταιρείες από τη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία, τη Σιγκαπούρη, τη Μαλαισία και τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον και έχουν αναλάβει χρηματοδοτικές δεσμεύσεις, χωρίς να δώσει πλήρη κατάλογο των συμμετεχόντων.