Καμία μεγάλη οικονομική πολιτική στη σύγχρονη αμερικανική ιστορία δεν έχει παρερμηνευθεί ή αποδοθεί τόσο ανακριβώς όσο οι φοροελαφρύνσεις του Προέδρου Ρίγκαν το 1981. Σύμφωνα με την Encyclopaedia Britannica, «οι φορολογικές περικοπές, στην πραγματικότητα, παρήγαγαν το μεγαλύτερο δημοσιονομικό έλλειμμα στην ιστορία της χώρας», όλα προκειμένου να χρηματοδοτηθούν «φοροελαφρύνσεις για τους πλούσιους». Αυτό συμπυκνώνει την κυρίαρχη αφήγηση που περιέχεται σχεδόν σε κάθε ιστορική καταγραφή της εποχής.
Ο χαρακτηρισμός των φοροελαφρύνσεων ως μέτρων «για τους πλούσιους» καταρρίπτεται εύκολα αν συγκρίνει κανείς τις σχετικές φορολογικές επιβαρύνσεις πριν και μετά. Δεδομένου ότι το ανώτερο 40% των εισοδηματιών στην Αμερική καταβάλλει περίπου το 90% του φόρου εισοδήματος, οι μειώσεις των φορολογικών συντελεστών αναμενόμενα προσφέρουν μεγαλύτερη ελάφρυνση σε χρηματική αξία σε όσους πληρώνουν τους περισσότερους φόρους. Όμως τα στοιχεία τόσο της Εφορίας (IRS) όσο και της Μικτής Επιτροπής Φορολογίας (Joint Committee on Taxation) δείχνουν ότι, όταν ο Ρίγκαν ανέλαβε το 1981, το ανώτερο ένα πέμπτο των εισοδηματιών κατέβαλλε το 64% του συνολικού ομοσπονδιακού φόρου εισοδήματος, το αμέσως επόμενο πέμπτο το 21%, και τα κατώτερα τρία πέμπτα το 15%.
Έως το 1985, οι φοροελαφρύνσεις του 1981 —συμπεριλαμβανομένης της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των φορολογικών κλιμακίων— είχαν εφαρμοστεί πλήρως. Το μερίδιο της επιβάρυνσης από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων είχε αυξηθεί στο 67% για το ανώτερο πέμπτο και είχε υποχωρήσει στο 19% για το επόμενο πέμπτο και στο 14% για το κατώτερο 60%. Έως το 1988, το τελευταίο έτος του Ρίγκαν στην εξουσία (και μετά τις μεταρρυθμίσεις του 1986), τα ποσοστά ήταν 71%, 17% και 12%.
Εντυπωσιακά, έως το 2022 το ανώτερο πέμπτο κατέβαλλε το 88% του φόρου εισοδήματος, το επόμενο πέμπτο το 13% και το μεσαίο πέμπτο το 4%. Το άθροισμα αυτό φτάνει το 105%, αλλά η αριθμητική «βγαίνει» επειδή το κατώτερο 40% λάμβανε επιστροφές από το Δημόσιο Ταμείο χάρη σε επιστρεπτέες πιστώσεις φόρου όπως το Earned Income Tax Credit, με αποτέλεσμα σε καθαρή βάση να εισπράττει συνολικά το 5% όλων των εσόδων από τον φόρο εισοδήματος.
Για να κατανοήσει κανείς τον αντίκτυπο των φοροελαφρύνσεων Ρίγκαν του 1981 στο έλλειμμα, πρέπει να καταλάβει τι συνέβη στην Αμερική τη δεκαετία του 1970. Με τον πληθωρισμό να διαμορφώνεται κατά μέσο όρο στο 9,3% ετησίως από το 1973 έως το 1980 και με 24 διαφορετικά φορολογικά κλιμάκια, το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) διαπίστωσε ότι οι φορολογούμενοι «κατέβαλλαν μεγαλύτερα ποσοστά του εισοδήματός τους στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση ως φόρο εισοδήματος, παρότι δεν είχε επέλθει καμία νομοθετική αύξηση των φόρων».
Παρά τις φοροελαφρύνσεις του 1975, 1976, 1977 και 1978, η πληθωριστική «ολίσθηση κλιμακίων» (bracket creep) συνέχισε να αυξάνει το ποσοστό του εισοδήματος —οικογενειακού και εθνικού— που απορροφούσαν οι ομοσπονδιακοί φόροι. Το CBO διαπίστωσε ότι, με τον πληθωρισμό στο 13,3% το 1980, «ένας φορολογούμενος με δύο εξαρτώμενα μέλη, για παράδειγμα, με εισόδημα 15.000 δολαρίων [64.206 δολάρια σε τιμές 2026] που υπέβαλλε κοινή δήλωση, θα κατέβαλλε 294 δολάρια [1.258 δολάρια] περισσότερα σε ομοσπονδιακό φόρο εισοδήματος —αύξηση 23,8% στη φορολογική υποχρέωση— εάν το προσαρμοσμένο ακαθάριστο εισόδημα της οικογένειας και οι αναλυτικές εκπτώσεις της αυξάνονταν αμφότερα κατά 13,3%». Το 1980, «οι άγαμοι φορολογούμενοι με προσαρμοσμένο ακαθάριστο εισόδημα 5.000 δολαρίων [21.402 δολάρια] και όσοι υπέβαλλαν κοινή δήλωση με προσαρμοσμένο ακαθάριστο εισόδημα 10.000 δολαρίων [42.804 δολάρια] υφίστανται τις μεγαλύτερες σχετικές αυξήσεις στη φορολογική υποχρέωση —αυξήσεις από 34% έως 57%».
Τα ομοσπονδιακά έσοδα ως ποσοστό του ΑΕΠ αυξήθηκαν με διπλάσιο ρυθμό από το 1973 έως το 1980 σε σχέση με ό,τι είχαν αυξηθεί μέχρι τότε στη μεταπολεμική περίοδο —φτάνοντας το 19,1% το 1980, ρεκόρ για περίοδο ειρήνης. Η ολίσθηση των κλιμακίων είχε μετατραπεί σε καλπασμό κλιμακίων.
Χωρίς καμία νομοθετική μεταβολή στον φορολογικό κώδικα το 1979 και το 1980 και με στάσιμη οικονομία το 1980 —η οποία κατέγραψε ελαφρώς αρνητικό ρυθμό ανάπτυξης στο -0,2%— οι φορολογικές εισπράξεις παρ’ όλα αυτά εκτοξεύθηκαν κατά 0,5% του ΑΕΠ λόγω της ολίσθησης κλιμακίων από τον πληθωρισμό του 13,3%. Χωρίς αυτή την ολίσθηση, το καταγεγραμμένο έλλειμμα του 1980, στο 2,6% του ΑΕΠ, θα ήταν 3,1%.
Τη δεκαετία του 1970 οι δαπάνες κοινωνικής πρόνοιας σε σταθερές τιμές —παροχές (entitlements) και προγράμματα κοινωνικής στήριξης με εισοδηματικά κριτήρια— σχεδόν τριπλασιάστηκαν, αλλά μεγάλο μέρος του κόστους ουδέποτε εμφανίστηκε στο ομοσπονδιακό έλλειμμα. Καθώς οι τιμές εκτινάσσονταν, οι αυξήσεις φόρων μέσω της ολίσθησης κλιμακίων μετέφεραν μεγάλο μέρος του κόστους στους φορολογούμενους, με κρυφές φορολογικές επιβαρύνσεις. Τα δημοσιονομικά ελλείμματα της δεκαετίας του 1970 ήταν, επομένως, εν μέρει κρυμμένα, καθώς το αυξανόμενο κόστος των δαπανών κοινωνικής πρόνοιας μετατοπιζόταν από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Τη δεκαετία πριν αναλάβει ο Ρίγκαν, οι αμυντικές δαπάνες υποχώρησαν από το 7,3% του ΑΕΠ στο 4,8%, και η ολίσθηση κλιμακίων ώθησε τα έσοδα σε υψηλό περιόδου ειρήνης —ωστόσο η εκτόξευση των δαπανών πρόνοιας συνέβαλε στη μετατροπή ενός πλεονάσματος το 1969 σε έλλειμμα 4,1% του ΑΕΠ έως το 1976. Το Κογκρέσο, που είχε μετρίως μειώσει τους φορολογικούς συντελεστές κάθε χρόνο από το 1974, αντέδρασε τερματίζοντας τις ετήσιες φοροελαφρύνσεις του το 1978, αυξάνοντας δραματικά τις επιβαρύνσεις από την ολίσθηση κλιμακίων που επιβλήθηκαν στις οικογένειες το 1979 και το 1980.
Η πιο καθοριστική παράλειψη στις ιστορικές καταγραφές των φοροελαφρύνσεων Ρίγκαν είναι η αποσιώπηση του γεγονότος ότι αμφότερα τα πολιτικά κόμματα στήριξαν μεγάλες φοροελαφρύνσεις το 1981. Το 1979 και το 1980 το CBO είχε προειδοποιήσει ότι το υφεσιακό «δημοσιονομικό φρένο» (fiscal drag) από την ολίσθηση κλιμακίων θα απαιτούσε φοροελαφρύνσεις «να θεσπιστούν στην περίοδο 1980-1984 ώστε να δοθεί επαρκής τόνωση για την επίτευξη των στόχων οικονομικής ανάπτυξης». Όταν η προαναγγελθείσα από το CBO ύφεση ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 1980 και έκανε «διπλό βυθό» τον Ιούλιο του 1981, οι Δημοκρατικοί παραδέχθηκαν ότι έπρεπε να περάσει μια μεγάλη φοροελάφρυνση. Η εναλλακτική πρόταση του προέδρου της Επιτροπής Πόρων και Μέσων (Ways and Means) Νταν Ροστενκόφσκι ήταν ελαφρώς μεγαλύτερη έως το 1983, τη χρονιά κατά την οποία το έλλειμμα κορυφώθηκε, αλλά οι φοροελαφρύνσεις της για το 1984 ήταν εξαρτημένες από επίπεδα πληθωρισμού, επιτοκίων και ελλειμμάτων που κανείς δεν πίστευε ότι θα επιτυγχάνονταν — και η εναλλακτική πρόταση των Δημοκρατικών δεν προέβλεπε τιμαριθμική αναπροσαρμογή των κλιμακίων για τον πληθωρισμό.
Όταν ο πληθωρισμός κατρακύλησε στο 3,2% το 1983 —έτος για το οποίο το CBO είχε προβλέψει πληθωρισμό 9%— τα έσοδα από την ολίσθηση κλιμακίων κατέρρευσαν και το έλλειμμα εκτινάχθηκε στο 5,9% του ΑΕΠ. Έως το 1985 οι συντελεστές φόρου εισοδήματος είχαν μειωθεί κατά ένα τέταρτο, και τα κλιμάκια είχαν τιμαριθμοποιηθεί ώστε να εξαλειφθεί η ολίσθηση. Η οικονομία διένυε το τρίτο έτος ταχείας ανάπτυξης. Σε σύγκριση με το 1980, οι αμυντικές δαπάνες ήταν υψηλότερες κατά 1,1% του ΑΕΠ, οι μη αμυντικές δαπάνες χαμηλότερες κατά 1,2% του ΑΕΠ, και το έλλειμμα μεγαλύτερο κατά 2,4% του ΑΕΠ — όλα αυτά χωρίς το πληθωριστικό «μπόνους» εσόδων του 1980 ύψους 0,5% του ΑΕΠ που είχε παραγάγει η ολίσθηση κλιμακίων.
Την ημέρα που ο Ρίγκαν αποχώρησε από την εξουσία, η αμερικανική οικονομία ήταν κατά ένα τρίτο μεγαλύτερη απ’ ό,τι όταν ανέλαβε. Οι φορολογικοί συντελεστές είχαν μειωθεί και τα κλιμάκια τιμαριθμοποιηθεί ώστε να εξαλειφθεί η ολίσθηση. Οι μη αμυντικές δαπάνες ήταν κατά 2,5% του ΑΕΠ χαμηλότερες απ’ ό,τι την ημέρα ανάληψης των καθηκόντων του, και οι αμυντικές δαπάνες κατά 0,9% υψηλότερες.
Το έλλειμμα ήταν στο 3% του ΑΕΠ —από 2,6% το 1980. Όμως τα έσοδα από την ολίσθηση κλιμακίων είχαν περιορίσει το έλλειμμα του 1980 κατά μισή ποσοστιαία μονάδα. Αυτό σημαίνει ότι ολόκληρη η αύξηση του ελλείμματος κατά την προεδρία Ρίγκαν προέκυψε από την κατάργηση της ολίσθησης κλιμακίων — η οποία, εξ ορισμού, δεν ωφελεί κανέναν αρκετά πλούσιο ώστε να καταβάλλει ήδη τον ανώτατο συντελεστή.
Η ανείπωτη ιστορία της εποχής Ρίγκαν είναι ότι το κόστος χρηματοδότησης της έκρηξης των δαπανών πρόνοιας της δεκαετίας του 1970 υπήρχε πάντα, αλλά μεγάλο μέρος του δεν εμφανιζόταν στο ομοσπονδιακό έλλειμμα. Η ολίσθηση κλιμακίων που προκαλούσε ο πληθωρισμός αφαιρούσε τα χρήματα από τους φορολογούμενους για να καλύψει μεγάλο μέρος του κόστους, χωρίς το Κογκρέσο να ψηφίσει ποτέ αύξηση φόρων. Το πλήρες κόστος της μετατροπής της Αμερικής σε κράτος πρόνοιας δεν καταγράφηκε ολοκληρωτικά στα ομοσπονδιακά ελλείμματα της δεκαετίας του 1970, επειδή ο πληθωρισμός και οι φορολογικές αυξήσεις μέσω της ολίσθησης κλιμακίων μετέφεραν μεγάλο μέρος του κόστους στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Όταν το πρόγραμμα Ρίγκαν συνέβαλε να επέλθουν 40 χρόνια σχετικής σταθερότητας τιμών και τιμαριθμοποιημένα φορολογικά κλιμάκια, το κόστος της έκρηξης των δαπανών κοινωνικής πρόνοιας έγινε η κινητήρια δύναμη για την αύξηση του ομοσπονδιακού ελλείμματος — και παραμένει έκτοτε. Παρότι το γενικό επίπεδο ευημερίας έχει βελτιωθεί δραματικά από το 1988, με το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα να αυξάνεται κατά 80%, οι πραγματικές δαπάνες πρόνοιας με εισοδηματικά κριτήρια έχουν πάνω από τετραπλασιαστεί, από 283 δισ. δολάρια το 1988 σε 1,435 τρισ. δολάρια το 2024 (το τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία).
Η κληρονομιά του προγράμματος Ρίγκαν είναι ότι, αναστρέφοντας την ανάπτυξη του κράτους πρόνοιας και μειώνοντας τους φορολογικούς συντελεστές, ο Ρίγκαν χάρισε στο έθνος 25 χρόνια ευημερίας. Η αμυντική θωράκιση Ρίγκαν γκρέμισε το Τείχος του Βερολίνου, κέρδισε τον Ψυχρό Πόλεμο και απέδωσε το «μέρισμα ειρήνης» που επέτρεψε στον Πρόεδρο Κλίντον να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό. Και το δημοσιονομικό έλλειμμα μεγάλωσε μόνο επειδή οι οικογένειες προστατεύθηκαν από τις αυτόματες φορολογικές αυξήσεις που πυροδοτούσε ο πληθωρισμός.