Πέντε χρόνια μετά τη σοβαρή διπλωματική κρίση που προκάλεσε η απαίτηση δέκα δυτικών πρεσβευτών για την απελευθέρωση του επιχειρηματία και ακτιβιστή Οσμάν Καβαλά, οι σχέσεις της Δύσης με την Τουρκία έχουν αλλάξει αισθητά.
Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι ευρωπαϊκές χώρες αποφεύγουν πλέον να ασκούν δημόσια κριτική στην κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για ζητήματα δημοκρατίας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κράτους δικαίου, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στη στρατηγική συνεργασία με την Άγκυρα στον τομέα της ασφάλειας.
Η αλλαγή αυτή αναμένεται να αποτυπωθεί και στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, που θα πραγματοποιηθεί στις 7 και 8 Ιουλίου στην Άγκυρα, όπου οι ηγέτες των 32 κρατών – μελών της Συμμαχίας δεν αναμένεται να ασκήσουν δημόσια κριτική στις πρόσφατες διώξεις κατά της τουρκικής αντιπολίτευσης.
Η υπόθεση Ιμάμογλου δεν αναμένεται να τεθεί δημόσια
Δυτικοί και Τούρκοι διπλωμάτες που συμμετέχουν στην προετοιμασία της συνόδου δήλωσαν στο Reuters ότι δεν προβλέπεται δημόσια αναφορά στη δικαστική πίεση που δέχεται το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), ούτε στη φυλάκιση του δημάρχου Κωνσταντινούπολης και προεδρικού υποψηφίου της αντιπολίτευσης, Εκρέμ Ιμάμογλου, βασικού πολιτικού αντιπάλου του Ερντογάν.
Η στάση αυτή έρχεται σε αντίθεση με το κλίμα του 2021, όταν δέκα πρεσβευτές δυτικών χωρών, μεταξύ αυτών των ΗΠΑ, της Γαλλίας, της Γερμανίας και του Καναδά, είχαν ζητήσει την απελευθέρωση του Οσμάν Καβαλά, οδηγώντας τον Ερντογάν να διατάξει την απέλασή τους, προτού τελικά η κρίση αποκλιμακωθεί.
Η Ουκρανία άλλαξε τις προτεραιότητες
Κατά το Reuters, η μεταβολή της δυτικής στάσης έγινε ιδιαίτερα εμφανής μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν η Ευρώπη άρχισε να θεωρεί την Τουρκία κρίσιμο παράγοντα για την ασφάλεια της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Η Άγκυρα διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό της Συμμαχίας και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγείς οπλισμένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών, γεγονός που έχει ενισχύσει τη γεωπολιτική της αξία.
Σύμφωνα με τον πρώην πρέσβη των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Ντέιβιντ Σάτερφιλντ, η Δύση δεν θα πρέπει να εγκαταλείψει τη δημόσια υπεράσπιση των δημοκρατικών θεσμών στην Τουρκία. «Είναι σημαντικό οι Τούρκοι να ακούνε ότι η διεθνής κοινότητα εξακολουθεί να μιλά για τη δημοκρατία και τους θεσμούς της χώρας τους», δήλωσε στο Reuters.
Η Άγκυρα απορρίπτει τις επικρίσεις
Η τουρκική κυβέρνηση απορρίπτει τις κατηγορίες περί αυταρχισμού, υποστηρίζοντας ότι η Δικαιοσύνη λειτουργεί ανεξάρτητα και ότι οι δικαστικές αποφάσεις δεν υπαγορεύονται από πολιτικές σκοπιμότητες.
Ο Οσμάν Καβαλά παραμένει φυλακισμένος εδώ και σχεδόν εννέα χρόνια, αντιμετωπίζοντας ποινή ισόβιας κάθειρξης για απόπειρα ανατροπής της κυβέρνησης, κατηγορία που ο ίδιος αρνείται. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει αποφανθεί ότι η κράτησή του δεν στηρίζεται σε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία και έχει ζητήσει την αποφυλάκισή του.
Ταυτόχρονα, σύμφωνα με την αντιπολίτευση, εκατοντάδες αιρετοί και στελέχη του CHP έχουν συλληφθεί ή διωχθεί τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ η ηγεσία του κόμματος κάνει λόγο για «δικαστικό πραξικόπημα».
Περιορισμοί στους δημοσιογράφους πριν από τη Σύνοδο
Το Reuters επισημαίνει επίσης ότι, ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ, δεκάδες δημοσιογράφοι ανεξάρτητων τουρκικών μέσων ενημέρωσης δεν έλαβαν διαπίστευση για να καλύψουν τις εργασίες της, ενώ περισσότεροι από 200 άνθρωποι έχουν τεθεί υπό κράτηση για λόγους ασφαλείας.
Το ΝΑΤΟ ανέφερε ότι η διαχείριση των διαπιστεύσεων αποτελεί ευθύνη της χώρας που φιλοξενεί τη σύνοδο, ενώ υπογράμμισε πως θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική τη φυσική παρουσία των δημοσιογράφων στις εργασίες της.
Ο Τραμπ και η «θερμή» σχέση με τον Ερντογάν
Η Σύνοδος της Άγκυρας θα αποτελέσει την πρώτη επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στην Τουρκία μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να έχει διμερή συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον οποίο έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει «φίλο», σε μια περίοδο που οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται στο καλύτερο επίπεδο των τελευταίων ετών.
Η Άγκυρα επιδιώκει η Σύνοδος να αναδείξει την ενότητα της Συμμαχίας και να ενισχύσει τη συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία, με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε να προαναγγέλλει συμφωνίες αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι δυτικές κυβερνήσεις έχουν πλέον επιλέξει μια περισσότερο πραγματιστική προσέγγιση απέναντι στην Τουρκία, θεωρώντας πως ο στρατηγικός της ρόλος για την ευρωπαϊκή άμυνα υπερισχύει, τουλάχιστον προς το παρόν, των ανησυχιών για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.