Ο Τραμπ κατηγορεί το ΝΑΤΟ ως «απάτη», όμως το πραγματικό διακύβευμα στη σύνοδο αυτής της εβδομάδας είναι η ίδια η Αμερική — που τραβά στρατεύματα από την Ευρώπη χωρίς να παραδέχεται το ρίσκο για τη δική της ασφάλεια
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προετοιμάζεται για τη σύνοδο του ΝΑΤΟ αυτής της εβδομάδας διαμαρτυρόμενος ότι η Συμμαχία είναι μια απάτη. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, στη συνάντηση αφορά τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες: την ώρα που η κυβέρνηση αποσύρει στρατεύματα από την Ευρώπη χωρίς να αναγνωρίζει τους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται για την αμερικανική ασφάλεια.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες ξοδεύουν για το ΝΑΤΟ περισσότερα χρήματα από κάθε άλλη χώρα, με μεγάλη διαφορά, για να τους προστατεύουν, χωρίς να αποκομίζουν κανένα όφελος από αυτό», ξέσπασε ο πρόεδρος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Πέμπτη. Η τοποθέτηση αγνοεί ότι η ειρήνη στην Ευρώπη αποτελεί θεμελιώδες συμφέρον των ΗΠΑ — και όχι φιλανθρωπία, όπως μπορούν να βεβαιώσουν όσοι έζησαν τον 20ό αιώνα.
Ο πρόεδρος δικαιούται εύσημα που απαιτεί από τους Ευρωπαίους να δαπανούν για την άμυνα — ένα δύσκολο πολιτικά εγχείρημα σε εφησυχασμένες δημοκρατίες, που θα χρειαστεί πειθώ και συμβιβασμούς. Κι όμως, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ αύξησαν τις δαπάνες τους κατά 20% μόνο μέσα στον τελευταίο χρόνο, και πλέον ένα κύμα χρήματος κυνηγά μια υπερβολικά περιορισμένη βιομηχανική παραγωγική ικανότητα, ύστερα από δεκαετίες παραμέλησης.
«Έχετε πραγματικά φτάσει στο ανώτατο όριο απορρόφησης: πρέπει να στρατολογήσεις τους άνδρες και τις γυναίκες που θα φορέσουν τη στολή, πρέπει να εξασφαλίσεις ότι υπάρχει η αμυντική βιομηχανική παραγωγή. Άρα υπάρχει ένα όριο σε αυτό που μπορείς να κάνεις από χρόνο σε χρόνο.»
Μαρκ Ρούτε, Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ
Η ειρωνεία είναι ότι η αμερικανική ηγεσία στο ΝΑΤΟ είναι απαραίτητη ακριβώς για να διασφαλιστεί ότι αυτά τα χρήματα θα μετατραπούν σε πραγματική μαχητική ισχύ. Κάποιοι σύμμαχοι θα μπουν στον πειρασμό να σπαταλήσουν πόρους σε εθνικά, μεγαλόπνοα προγράμματα μαχητικών «γοήτρου» ή να ποντάρουν σε αδοκίμαστες τεχνολογίες, αποφεύγοντας μια ουσιαστική στρατιωτική ενίσχυση.
Με άλλα λόγια, ο ευρωπαϊκός επανεξοπλισμός θα χρειαστεί χρόνο, και κανείς δεν ισχυρίζεται καν ότι τα ευρωπαϊκά στρατεύματα είναι σήμερα πλήρως έτοιμα να αντικαταστήσουν τις αμερικανικές ταξιαρχίες. Κι όμως, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ διατυμπάνισε πρόσφατα ότι το Πεντάγωνο περιόρισε την αμερικανική παρουσία «στα επίπεδα πριν από το 2022, με την επαναδιάταξη μιας ταξιαρχίας μάχης πέρυσι και την περαιτέρω μείωση 5.000 στρατιωτικών νωρίτερα φέτος».
| 20% αύξηση αμυντικών δαπανών των συμμάχων σε έναν χρόνο · 5.000 λιγότεροι Αμερικανοί στρατιωτικοί στην Ευρώπη · 40% του ρωσικού προϋπολογισμού στον στρατό |
Το Πεντάγωνο, εξάλλου, διαρρέει ότι ζητά από το ΝΑΤΟ να υπολογίζει σε λιγότερη αμερικανική αεροπορική και ναυτική ισχύ κατά τον σχεδιασμό δυνάμεων για μια κρίση. Πού βρίσκονται όμως οι αποδείξεις ότι οι απειλές προς τις ΗΠΑ είναι μικρότερες απ’ ό,τι το 2022, όταν ο Βλαντίμιρ Πούτιν έστειλε τα τανκς του στην Ουκρανία;
Η σωστή κατεύθυνση για τα αμερικανικά στρατεύματα στην Ευρώπη είναι ανατολικά, προς το μέτωπο — στην Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής. Αυτό, όμως, δεν φαίνεται να έχει στο μυαλό της η κυβέρνηση, καθώς απειλεί με μια εξάμηνη επανεξέταση της ευρωπαϊκής της στρατιωτικής παρουσίας.
Η απόσυρση στρατευμάτων είναι ένα μήνυμα αμερικανικής αμφιθυμίας που ο κ. Πούτιν θα ακούσει — και αυτό μας φέρνει στην Ουκρανία. Ο πρόεδρος ίσως επαναλαμβάνει το γνώριμο ρεφρέν του, ότι η Ουκρανία δεν είναι πρόβλημα της Αμερικής· θα έχανε όμως έτσι μια στρατηγική ευκαιρία. Η Ουκρανία πλήττει τον κ. Πούτιν με στοχευμένα πλήγματα ακριβείας σε στόχους μέσα στη Ρωσία — και στον πρόεδρο αρέσει να πηγαίνει με τον νικητή.
Μια ενίσχυση με αμερικανικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς θα μπορούσε να πολλαπλασιάσει τα κέρδη της Ουκρανίας και να δώσει στον κ. Τραμπ μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ, ώστε να αναγκάσει τον κ. Πούτιν να κλείσει συμφωνία. Η κυβέρνηση προσπάθησε το 2025 να σπρώξει το Κίεβο σε μια κακή συμφωνία, με το επιχείρημα ότι επρόκειτο να χάσει το Ντονμπάς — μια διαρκής πρόβλεψη που ποτέ δεν επαληθεύτηκε.
Ακόμη κι αν ο κ. Τραμπ δεν βοηθήσει την Ουκρανία, η δυτική συμμαχία εξακολουθεί να οφείλει να αποτρέψει έναν πληγωμένο Ρώσο δικτάτορα που δαπανά το 40% του προϋπολογισμού του στον στρατό. Το Κρεμλίνο δοκιμάζει τις αντοχές των αμυντικών γραμμών του ΝΑΤΟ με εισβολές drones και κατασκοπεύει τα υποθαλάσσια καλώδια.
Η ροπή του κ. Πούτιν στο ρίσκο είναι ένας ακόμη λόγος για να μην αποσυρθούν συμβατικές δυνάμεις από την ήπειρο. Οι περικοπές στα συμβατικά μέσα σημαίνουν ότι ο κ. Τραμπ θα αναγκαστεί να στηριχθεί περισσότερο στην αμερικανική πυρηνική αποτροπή. Ο πρόεδρος διακηρύσσει ότι μισεί τα πυρηνικά όπλα, και ο κ. Πούτιν ίσως εκτιμήσει ότι ο κ. Τραμπ δεν θα τα χρησιμοποιούσε ποτέ — π.χ. για να υπερασπιστεί τις χώρες της Βαλτικής.
Η σύνοδος του ΝΑΤΟ θα είναι κατά κύριο λόγο φωτογραφίες Ευρωπαίων διπλωματών που χαμογελούν νευρικά, ελπίζοντας να τελειώσει χωρίς εκρήξεις. Για έναν άνθρωπο όμως που υπερηφανεύεται ότι κατανοεί πως τον κόσμο τον κυβερνά η σκληρή ισχύς, ο πρόεδρος δέχεται κακές συμβουλές — συμβουλές που θα παραγάγουν ασθενέστερη αποτροπή στην Ευρώπη.