Το πετρέλαιο γυρίζει το παιχνίδι: Η «πλημμύρα» προσφοράς και η μεγάλη ανατροπή στο Ορμούζ

Πριν από λίγες εβδομάδες, οι αγορές φοβούνταν ότι το πετρέλαιο θα εκτοξευθεί πάνω από τα 100 δολάρια και ότι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών.

Σήμερα, το σκηνικό έχει ανατραπεί σχεδόν ολοκληρωτικά. Οι τιμές έχουν επιστρέψει στα επίπεδα πριν από τον πόλεμο, δεκάδες εκατομμύρια βαρέλια κατακλύζουν ξανά την αγορά και οι αναλυτές προειδοποιούν πλέον όχι για έλλειψη, αλλά για υπερπροσφορά. Η εξέλιξη αυτή δεν αλλάζει μόνο τις ισορροπίες στην αγορά πετρελαίου. Περιορίζει και τη γεωπολιτική επιρροή του Ιράν, καθώς η απειλή του Ορμούζ χάνει σταδιακά τη δύναμή της.

Από τον φόβο της έλλειψης στον κίνδυνο υπερπροσφοράς

Η εικόνα θυμίζει ανατροπή σκηνικού μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Την περίοδο που τα Στενά του Ορμούζ παρέμεναν ουσιαστικά κλειστά, η παγκόσμια αγορά αντιμετώπιζε ένα σοβαρό σοκ προσφοράς. Τα στρατηγικά αποθέματα πολλών χωρών μειώνονταν με ταχύ ρυθμό, οι κυβερνήσεις αντλούσαν πετρέλαιο από τις εφεδρείες τους και οι τιμές κινούνταν σε επίπεδα που προκαλούσαν έντονη ανησυχία για νέο κύμα πληθωρισμού.

Μετά τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν και τη σταδιακή αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά, η εικόνα άλλαξε θεαματικά.

Περισσότερα από 60 εκατ. βαρέλια που είχαν εγκλωβιστεί κατά τη διάρκεια της κρίσης άρχισαν να διοχετεύονται στην αγορά σχεδόν ταυτόχρονα, ενώ οι παραγωγοί του Περσικού Κόλπου αυξάνουν σταδιακά την παραγωγή τους.

Το αποτέλεσμα είναι οι τιμές του Brent να έχουν σβήσει όλα τα κέρδη του πολέμου, έχοντας υποχωρήσει περίπου 43% από τα υψηλά του Απριλίου, επιστρέφοντας κοντά στα 70 δολάρια το βαρέλι.

Το Ορμούζ χάνει τη δύναμή του ως γεωπολιτικό όπλο

Πέρα όμως από τις τιμές, η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τη διαπραγματευτική θέση της Τεχεράνης.

Η στρατηγική του Ιράν βασιζόταν επί χρόνια στην ικανότητά του να απειλεί την παγκόσμια οικονομία μέσω των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.

Όσο χαμηλότερα ήταν τα παγκόσμια αποθέματα, τόσο μεγαλύτερη ήταν αυτή η απειλή.

Αντίθετα, όσο οι χώρες αναπληρώνουν τα στρατηγικά τους αποθέματα και η αγορά αποκτά ξανά επάρκεια, τόσο μειώνεται η δυνατότητα της Τεχεράνης να χρησιμοποιήσει το Ορμούζ ως μοχλό πίεσης.

Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, συνέδεσε δημόσια την επαναπλήρωση των αποθεμάτων με τη διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στο Ιράν, εξηγώντας ότι η συμφωνία δίνει χρόνο στη διεθνή αγορά να «γεμίσει τις δεξαμενές της» πριν επιστρέψει στο τραπέζι των δύσκολων διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα.

Η επιστροφή των δεξαμενόπλοιων

Η ναυτιλιακή κίνηση στα Στενά του Ορμούζ ανακάμπτει ταχύτερα από ό,τι περίμεναν οι περισσότεροι αναλυτές.

Σήμερα διέρχονται καθημερινά 30 έως 60 δεξαμενόπλοια, αριθμός χαμηλότερος από τα προπολεμικά επίπεδα αλλά αρκετός ώστε να αποκαταστήσει τη ροή του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.

Η εταιρεία Vortexa εκτιμά ότι μόνο τον Ιούνιο εξήχθησαν μέσω των Στενών περίπου 140 εκατ. βαρέλια, ενώ στις αρχές Ιουλίου οι εξαγωγές είχαν ήδη ανακάμψει περίπου στο 40% των προπολεμικών επιπέδων.

Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ επαναφέρουν σταδιακά την παραγωγή τους, αξιοποιώντας τόσο τα Στενά όσο και εναλλακτικούς αγωγούς που παρακάμπτουν την ευαίσθητη θαλάσσια οδό.

Η Κίνα δεν αγοράζει όσο περίμενε η αγορά

Το στοιχείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στους traders είναι ότι η ζήτηση δεν ακολουθεί τον ίδιο ρυθμό.

Η Κίνα, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, παραμένει ιδιαίτερα επιφυλακτική.

Οι θαλάσσιες εισαγωγές της τον Ιούνιο περιορίστηκαν περίπου στα 6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σημαντικά χαμηλότερα από τα επίπεδα του 2025.

Αυτό σημαίνει ότι η αγορά βλέπει ολοένα περισσότερα φορτία να αναζητούν αγοραστές, γεγονός που πιέζει περαιτέρω τις τιμές.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, δεξαμενόπλοια παραμένουν για εβδομάδες αγκυροβολημένα χωρίς να βρίσκουν αγοραστή, ενώ ποικιλίες αργού από τη Μέση Ανατολή και την Αφρική προσφέρονται με πρωτοφανείς εκπτώσεις.

Οι αναλυτές βλέπουν πετρέλαιο ακόμη και στα 60 δολάρια

Η JPMorgan, η Citigroup, η Macquarie, η Goldman Sachs και άλλοι μεγάλοι οίκοι προειδοποιούν ότι η αγορά ενδέχεται να περάσει σε φάση υπερπροσφοράς μέσα στο 2027.

Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν πιθανή ακόμη και την υποχώρηση του Brent προς τα 60 δολάρια το βαρέλι, εφόσον η παραγωγή συνεχίσει να αυξάνεται και η κινεζική ζήτηση δεν ανακάμψει.

Η εικόνα αυτή αναμένεται να αποτελέσει νέα πρόκληση για τον ΟΠΕΚ+, ο οποίος μέχρι πρόσφατα ανησυχούσε για την επάρκεια της προσφοράς και πλέον ίσως χρειαστεί να εξετάσει το ενδεχόμενο νέων περιορισμών στην παραγωγή για να στηρίξει τις τιμές.

Το μεγάλο στοίχημα παραμένει η ειρήνη

Παρά τη θεαματική αποκλιμάκωση, λίγοι θεωρούν ότι η κρίση έχει λήξει οριστικά.

Η αγορά προεξοφλεί ότι η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν θα διατηρηθεί και ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν ανοικτά.

Αν όμως η εύθραυστη εκεχειρία καταρρεύσει ή υπάρξει νέα ένταση στην περιοχή, η εικόνα θα μπορούσε να αλλάξει ξανά μέσα σε λίγες ημέρες.

Μέχρι τότε, όμως, το αφήγημα έχει ήδη αντιστραφεί. Από τον φόβο ότι ο κόσμος θα ξεμείνει από πετρέλαιο, οι αγορές περνούν στον φόβο ότι θα βρεθούν αντιμέτωπες με υπερβολικά πολύ πετρέλαιο. Και αυτή η αλλαγή δεν επηρεάζει μόνο τις τιμές στα πρατήρια. Αναδιαμορφώνει και τις γεωπολιτικές ισορροπίες, αφαιρώντας από το Ιράν ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά του χαρτιά.