Οι αλλαγές αφορούν τον ρόλο των δήμων, της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, με στόχο τον περιορισμό των διαρροών, τον καλύτερο συντονισμό και την επιτάχυνση των επενδύσεων.
Λίγες ημέρες μετά την παρουσίαση της Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα, η κυβέρνηση ετοιμάζεται να περάσει στο επόμενο στάδιο της μεταρρύθμισης για τη διαχείριση του νερού. Το νομοσχέδιο που εξειδικεύει τις βασικές κατευθύνσεις του σχεδίου θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τις επόμενες ημέρες και αναμένεται να ψηφιστεί εντός του καλοκαιριού σηματοδοτώντας την μετάβαση από τον στρατηγικό σχεδιασμό στις θεσμικές αλλαγές που θα καθορίσουν τον τρόπο διαχείρισης των υδάτινων πόρων τα επόμενα χρόνια.
Η νομοθετική πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το ίδιο το ΥΠΕΝ, μέσα από την Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, αναγνωρίζει ότι το 36,1% των υδάτινων συστημάτων της χώρας βρίσκεται ήδη σε υψηλό ή πολύ υψηλό κίνδυνο μη επίτευξης των περιβαλλοντικών στόχων, ενώ καταγράφει σοβαρές αδυναμίες στον συντονισμό των φορέων, στις υποδομές και στην υλοποίηση κρίσιμων έργων.
- ΕΥΔΑΠ: Γιατί κόβει το νερό όταν οι οφειλές φτάνουν τα 100 ευρώ – Στο στόχαστρο και οι δήμοι
Από τους 735 φορείς σε ένα πιο συγκεντρωμένο μοντέλο
Κεντρικός στόχος της μεταρρύθμισης είναι η αλλαγή του τρόπου διαχείρισης του νερού. Σήμερα στην Ελλάδα λειτουργούν 735 οργανισμοί διαχείρισης υδάτων, γεγονός που δυσχεραίνει τον σχεδιασμό και τις επενδύσεις και για το λόγο αυτό η φιλοσοφία του νέου μοντέλου είναι η συγκέντρωση δυνάμεων και η δημιουργία οικονομιών κλίμακας.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα που η ίδια η Εθνική Στρατηγική περιγράφει ως μία από τις βασικές αιτίες των καθυστερήσεων στον τομέα των υδάτων: τον κατακερματισμό των αρμοδιοτήτων, που δυσκολεύει τόσο τον σχεδιασμό όσο και την ωρίμανση και υλοποίηση των απαραίτητων έργων.
Ο νέος ρόλος της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ
Η μεταρρύθμιση θα ξεκινήσει από την Αττική, τις γειτονικές περιοχές της Στερεάς Ελλάδας, τη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική, δηλαδή περιοχές στις οποίες κατοικεί περισσότερο από το μισό του πληθυσμού της χώρας.
Στο νέο σχήμα, πρωταγωνιστικό ρόλο αναμένεται να αναλάβουν η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ, καθώς το ΥΠΕΝ θεωρεί ότι διαθέτουν τόσο την τεχνογνωσία όσο και την οικονομική δυνατότητα να υλοποιήσουν μεγάλες επενδύσεις που πολλοί δήμοι αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν μόνοι τους.
Στο θέμα αυτό μάλιστα αναφέρθηκε την Δευτέρα σε συνέντευξή του στο MEGA ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ο οποίος επεσήμανε ότι η προσπάθεια αυτή ξεκινάει από την Αττική και τις γειτονικές περιοχές στη Στερεά Ελλάδα, τη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική, όπου κατοικεί πάνω από το 50% του πληθυσμού, ενώ κεντρικοί φορείς της προσπάθειας θα είναι η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ: « Δεν μπορεί ο κάθε δήμος μόνος του να κάνει τις απαραίτητες επενδύσεις, δεν έχει την οικονομική δυνατότητα. Ενώ η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ έχουν την οικονομία κλίμακος και την τεχνογνωσία και μπορούν να τις κάνουν», ανέφερε σχετικά. Ταυτόχρονα, τόνισε ότι πάρα πολλά δίκτυα είναι πεπαλαιωμένα, με ότι αυτό συνεπάγεται για τις διαρροές και για τη δημόσια υγεία και σημείωσε ότι σήμερα στις 100 σταγόνες νερού στη χώρα μας, σε κάποιες περιοχές οι 70 χάνονται, όταν σε χώρες όπως η Σιγκαπούρη και το Ισραήλ, η ίδια σταγόνα χρησιμοποιείται δύο και τρεις φορές.
Η επιλογή αυτή συνδέεται και με τον ευρύτερο σχεδιασμό της ΕΥΔΑΠ, ο οποίος βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Το τελευταίο διάστημα έχουν προχωρήσει σημαντικές διαδικασίες για την Ψυττάλεια 3.0, έργο που στοχεύει στη μετατροπή της εγκατάστασης σε σύγχρονο περιβαλλοντικό και ενεργειακό κόμβο, ενώ παράλληλα δρομολογούνται οι έξυπνοι υδρομετρητές, μεγάλα έργα στην Ανατολική Αττική και επενδύσεις που δίνουν έμφαση στη μείωση των απωλειών και στην επαναχρησιμοποίηση του νερού.
Οι διαρροές στο επίκεντρο
Ενδεικτικό της κατάστασης είναι το στοιχείο που παρέθεσε ο υπουργός σύμφωνα με το οποίο σε ορισμένες περιοχές χάνονται έως και επτά στις δέκα σταγόνες νερού εξαιτίας των παλαιών δικτύων. Η αντιμετώπιση αυτών των απωλειών αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες της μεταρρύθμισης, καθώς η εξοικονόμηση νερού θεωρείται πλέον εξίσου σημαντική με την εξεύρεση νέων υδατικών πόρων.
Το ζήτημα των διαρροών έχει αναδειχθεί επανειλημμένα ως μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη χώρα. Παράλληλα με την αντικατάσταση παλαιών δικτύων, ο σχεδιασμός προβλέπει την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, τεχνητής νοημοσύνης και νέων υδρομετρητών για τον ταχύτερο εντοπισμό βλαβών, καθώς και μεγαλύτερη αξιοποίηση επεξεργασμένων υδάτων ώστε να μειωθεί η πίεση στους φυσικούς πόρους.
Τα πρώτα έργα έχουν ήδη ξεκινήσει
Παράλληλα με τις θεσμικές αλλαγές, το ΥΠΕΝ προχωρά και στην υλοποίηση των πρώτων παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Μέχρι στιγμής έχουν υπογραφεί χρηματοδοτήσεις για 33 έργα σε 25 δήμους, συνολικού ύψους άνω των 40 εκατ. ευρώ ενώ αυτή την εβδομάδα αντίστοιχες ενέργειες θα γίνουν και για την Πελοπόννησο.
Οι νέες αυτές παρεμβάσεις προστίθενται στις χρηματοδοτήσεις που έχει ήδη ενεργοποιήσει το ΥΠΕΝ το τελευταίο διάστημα για έργα αντιμετώπισης της λειψυδρίας σε νησιωτικές και ηπειρωτικές περιοχές, δείχνοντας ότι επιχειρεί να περάσει από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση, μετά από χρόνια κατά τα οποία αρκετές κρίσιμες υποδομές παρέμεναν στάσιμες ή μετατίθεντο χρονικά.