Από το 2,5% στο 5,4% και πίσω: το εξάμηνο που ο πληθωρισμός ξαναξύπνησε

Μέσα σε πέντε μήνες ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ελλάδα υπερδιπλασιάστηκε, κορυφώθηκε στο 5,4% τον Απρίλιο και υποχώρησε στο 4,4% τον Ιούνιο. Ένα κύμα ανατιμήσεων που είχε φανεί να κοπάζει, επέστρεψε — και μαζί του η απόσταση από την υπόλοιπη Ευρωζώνη.

Στις 9 Ιουλίου 2026 η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε ότι ο Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή τον Ιούνιο διαμορφώθηκε σε 4,4% σε ετήσια βάση, έναντι 2,8% τον αντίστοιχο μήνα του 2025. Το νούμερο, αν και υποχωρεί από την κορύφωση της άνοιξης, επισφραγίζει μια απότομη επιτάχυνση: από το 2,5% του Ιανουαρίου, ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 3,9% τον Μάρτιο, στο 5,4% τον Απρίλιο —υψηλό διετίας— και παρέμεινε στο 5,2% τον Μάιο, πριν αποκλιμακωθεί.

Σε μηνιαία βάση, ο δείκτης του Ιουνίου έμεινε αμετάβλητος (0,0%) σε σχέση με τον Μάιο. Η στασιμότητα αυτή, ωστόσο, είναι απατηλή: κρύβει μια έντονη πτώση στα καύσιμα που αντισταθμίστηκε πλήρως από εποχικές ανατιμήσεις σε τρόφιμα, ρούχα και αεροπορικά εισιτήρια — κάτι που αναλύεται εκτενέστερα παρακάτω.

Το γράφημα αποκαλύπτει τη δομή του φαινομένου. Ο μπλε δείκτης —ο μέσος όρος δωδεκαμήνου— κινείται αργά και υποδηλώνει ότι η επιτάχυνση είναι πρόσφατη: παρά την κορύφωση της άνοιξης, ο κυλιόμενος μέσος μόλις στο 3,3% δείχνει ότι ο «σκληρός πυρήνας» του πληθωρισμού δεν έχει εδραιωθεί ακόμη σε αυτά τα επίπεδα. Είναι η ερμηνεία που χωρίζει ένα προσωρινό σοκ από μια μόνιμη μεταστροφή.

Η εικόνα γίνεται πιο ανησυχητική στην ευρωπαϊκή της διάσταση. Ενώ η Ελλάδα επιταχύνει, η Ευρωζώνη αποκλιμακώνεται: σύμφωνα με την Eurostat, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός της Ευρωζώνης υποχώρησε στο 2,8% τον Ιούνιο 2026, από 3,2% τον Μάιο. Τον Μάιο, η Ελλάδα με εναρμονισμένο δείκτη 4,9% ήταν ανάμεσα στις χώρες με τον υψηλότερο πληθωρισμό στην ΕΕ. Η ψαλίδα με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, που είχε σχεδόν κλείσει το 2025, ξανανοίγει επικίνδυνα.

Ποιος πληρώνει το 4,4%: η στέγη, οι μεταφορές και το τραπέζι έξω

Τρεις μόνο κατηγορίες —Στέγαση, Μεταφορές, Εστίαση— ευθύνονται για τα τέσσερα πέμπτα του συνολικού πληθωρισμού. Η ανάλυση της επίπτωσης κάθε ομάδας δείχνει πού ακριβώς πονάει το νοικοκυριό.

Η «επίπτωση» κάθε κατηγορίας μετρά πόσες ποσοστιαίες μονάδες του συνολικού 4,4% προέρχονται από αυτήν, σταθμισμένες με το βάρος της στο καλάθι. Με κριτήριο αυτό, η Στέγαση είναι μακράν ο πρωταγωνιστής: ανατιμήθηκε 10,6% ετησίως και μόνη της συνεισφέρει 1,55 μονάδες — δηλαδή περίπου το 35% όλου του πληθωρισμού.* Ακολουθούν οι Μεταφορές (+7,2%, επίπτωση 1,02) και τα Ξενοδοχεία-Καφέ-Εστιατόρια (+7,7%, επίπτωση 0,94).

* Υπολογισμός σύνταξης: η μερίδα της Στέγασης προκύπτει ως 1,553 ÷ 4,4 ≈ 35%. Το άθροισμα Στέγασης + Μεταφορών + Εστίασης (1,553 + 1,018 + 0,944 = 3,515) ισοδυναμεί με ≈ 80% του συνολικού πληθωρισμού. Οι επιπτώσεις είναι στοιχεία ΕΛΣΤΑΤ (Πίνακας 2).

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η αντίθεση μεταξύ βάρους και επίπτωσης. Η Διατροφή, με το μεγαλύτερο μερίδιο στο καλάθι (209 ανά χίλια), συνεισφέρει μόλις 0,57 μονάδες επειδή ανατιμήθηκε «μόνο» 2,7%. Αντίθετα, η Εκπαίδευση με ελάχιστο βάρος (15 ανά χίλια) αφήνει το αποτύπωμά της λόγω της ανατίμησης 2,8%. Η μοναδική κατηγορία που συγκρατεί τον πληθωρισμό είναι η Ενημέρωση & Επικοινωνία, με πτώση 2,7% και αρνητική επίπτωση −0,13 μονάδες.

Σε επίπεδο ρυθμού, η κατανομή είναι ακραία: τέσσερις κατηγορίες κινούνται πάνω από 7% (Στέγαση, Εστίαση, Μεταφορές) ενώ επτά παραμένουν κάτω από 2%. Δεν πρόκειται για γενικευμένο πληθωρισμό ζήτησης, αλλά για ένα εστιασμένο σοκ κόστους που συγκεντρώνεται στη στέγη, την ενέργεια και τις υπηρεσίες που σχετίζονται με τον τουρισμό και την εστίαση.

Το πετρέλαιο θέρμανσης +53%, το ελαιόλαδο −13%: το διπλό πρόσωπο των τιμών

Πίσω από τον μέσο όρο κρύβονται ακρότητες. Η ενέργεια για το σπίτι εκτοξεύεται, το κρέας ακολουθεί, ενώ ελαιόλαδο, ρύζι και τηλεπικοινωνίες κινούνται αντίθετα. Δύο οικονομίες μέσα στο ίδιο καλάθι.

Η κατηγορία της Στέγασης δεν ανατιμάται ομοιόμορφα — τη σπρώχνει η ενέργεια. Το πετρέλαιο θέρμανσης κοστίζει 53,2% ακριβότερα από πέρυσι, το φυσικό αέριο 24,6% και ο ηλεκτρισμός 2,8%. Παράλληλα, τα ενοίκια κατοικιών ανέβηκαν 7,1%, με μόνη τους επίπτωση 0,30 μονάδες — μία από τις μεγαλύτερες μεμονωμένες συνεισφορές στον δείκτη. Η στέγη, με άλλα λόγια, «καίει» και ως ενέργεια και ως μίσθωμα ταυτόχρονα.

Την ίδια στιγμή, μια μικρότερη ομάδα ειδών κινείται αντίθετα. Το ελαιόλαδο είναι φθηνότερο κατά 12,8% —μετά τα ακραία υψηλά της περυσινής χρονιάς— και αφαιρεί 0,09 μονάδες από τον πληθωρισμό. Ακολουθούν το ρύζι (−6,9%) και ο κλάδος των τηλεπικοινωνιών, όπου ο εξοπλισμός (−3,5%), τα πακέτα υπηρεσιών (−3,3%) και η κινητή τηλεφωνία (−2,5%) υποχωρούν σταθερά, συνεχίζοντας μια πολυετή τάση αποπληθωρισμού της τεχνολογίας.

Αν αντί για ρυθμό κοιτάξει κανείς τη συνεισφορά σε μονάδες, η ιεραρχία αλλάζει. Η εστίαση (0,95), το πετρέλαιο θέρμανσης (0,81) και η βενζίνη (0,61) είναι οι τρεις μεγαλύτεροι μοχλοί του πληθωρισμού — όχι επειδή έχουν πάντα τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση, αλλά επειδή συνδυάζουν σημαντικό βάρος στο καλάθι με ισχυρή ανατίμηση.

Ένας μήνας στο μηδέν που κρύβει τα πάντα: καύσιμα κάτω, φρούτα και ρούχα πάνω

Το «0,0%» του Ιουνίου έναντι Μαΐου δεν σημαίνει ηρεμία. Κάτω από την επιφάνεια, μια απότομη πτώση στα καύσιμα αντισταθμίστηκε ακριβώς από εποχικές ανατιμήσεις — η ανατομία ενός στατικού μήνα.

Η μηδενική μηνιαία μεταβολή του Γενικού Δείκτη είναι αποτέλεσμα δύο αντίρροπων δυνάμεων. Στο αρνητικό σκέλος, οι Μεταφορές υποχώρησαν 2,0% τον μήνα, καθώς η βενζίνη έπεσε 5,7%, το πετρέλαιο κίνησης 7,6% και τα «άλλα καύσιμα» 14,1%. Στο θετικό σκέλος, η Ένδυση & Υπόδηση ανέβηκε 1,4% (θερινές συλλογές), ενώ τα φρούτα εκτοξεύθηκαν 10,7% και τα αεροπορικά εισιτήρια 5,9% λόγω της τουριστικής αιχμής.

Στο τραπέζι, η εικόνα του δωδεκαμήνου είναι σαφής: το κρέας τραβά τις τιμές. Το αρνί-κατσίκι (+16,2%) και το μοσχάρι (+15,6%) πρωταγωνιστούν, με τα πουλερικά (+4,7%) και τα παρασκευάσματα κρέατος (+5,0%) να ακολουθούν. Στον αντίποδα, το ελαιόλαδο (−12,8%) και το ρύζι (−6,9%) λειτουργούν ως αντίβαρο, κρατώντας τη συνολική Διατροφή στο σχετικά συγκρατημένο +2,7%.

Συνολικά, το δελτίο του Ιουνίου σκιαγραφεί μια οικονομία όπου το κόστος διαβίωσης πιέζεται όχι από την υπερθέρμανση της ζήτησης, αλλά από τη στέγη, την ενέργεια και τις υπηρεσίες. Η μικρή αποκλιμάκωση από το 5,4% του Απριλίου προσφέρει ανακούφιση, όχι όμως και εφησυχασμό: με τον μέσο δωδεκαμήνου να ανεβαίνει σταθερά και την Ελλάδα να ξεχωρίζει αρνητικά στην ΕΕ, το ερώτημα παραμένει αν πρόκειται για εποχικό σοκ ή για την αρχή ενός νέου πληθωριστικού κύκλου.