To - επισημαίνει σε άρθρο του τον τρόπο που μπορεί το success story της Ελλάδας να αποτελέσει έμπνευση για την Βρετανία και τον μελλοντικό πρόεδρο Άντι Μπέρναμ.
Από παράδειγμα προς αποφυγήν σε πιθανό οδηγό για άλλες μεγάλες οικονομίες. Η πορεία ανάκαμψης της Ελλάδας μετά τη δεκαετή κρίση χρέους βρίσκεται στο επίκεντρο ανάλυσης του -, το οποίο παρουσιάζει το ελληνικό μοντέλο αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας ως ένα case study για το πώς ένα κράτος μπορεί να μετατρέψει τα περιουσιακά του στοιχεία σε μοχλό ανάπτυξης και επενδύσεων, χωρίς να χάσει την εμπιστοσύνη των αγορών.
Σύμφωνα με το -, η ελληνική εμπειρία μπορεί να προσφέρει πολύτιμα μαθήματα στη Βρετανία, καθώς αναζητά τρόπους να αναζωογονήσει την οικονομία της, να αντιμετωπίσει τις χρόνιες υποεπενδύσεις και να ενισχύσει τις υποδομές της χωρίς να προκαλέσει ανησυχία στους επενδυτές ομολόγων.
Το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται σε βαθιά κρίση εδώ και μια δεκαετία, και ο εν αναμονή πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ λέει ότι είναι αποφασισμένος να βγάλει τη χώρα από αυτήν. Ο πρώην δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ (Greater Manchester), ο οποίος αναμένεται να γίνει πρωθυπουργός στις 20 Ιουλίου, υπόσχεται μια ριζική αναδιάρθρωση του βρετανικού κράτους. Αυτό περιλαμβάνει μεγαλύτερο δημόσιο έλεγχο στην ενέργεια, το νερό, τις μεταφορές και την εκπαίδευση, παράλληλα με επενδύσεις σε κοινωνικές κατοικίες και στρατηγικές βιομηχανίες. Η αποστολή του, όπως την περιγράφει: «Ανάπτυξη σε κάθε ταχυδρομικό κώδικα, ελπίδα σε κάθε καρδιά». Το οικονομικό μοντέλο του Μπέρναμ, βασίζεται στην διάγνωση των παθολογιών που οδήγησαν την Βρετανία στο σημείο που βρίσκεται: Το μοντέλο των ιδιωτικοποιήσεων, των χαμηλών φόρων και των “light” κανονιστικών πράξεων, οδήγησε σε χρόνιες υποεπενδύσεις, καταρρέουσες υποδομές, φθαρμένες δημόσιες υπηρεσίες, χαμηλή παραγωγικότητα, στάσιμο βιοτικό επίπεδο και επίμονα ελλείμματα στον προϋπολογισμό και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Ωστόσο, οι λεπτομέρειες για το πώς θα λειτουργήσει στην πράξη ο «Μαντσεστερισμός» είναι ασαφείς. Ο όρος «δημόσιος έλεγχος» μπορεί να περιγράψει οτιδήποτε, από την πλήρη εθνικοποίηση έως την αυστηρότερη ρύθμιση των ιδιωτικοποιημένων δημόσιων υπηρεσιών. Ούτε είναι σαφές πώς θα πληρώσει ο Μπέρναμ για την ανοικοδόμηση του δημόσιου χώρου. Το αποχαιρετιστήριο δώρο του απερχόμενου πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ – ένα υποχρηματοδοτούμενο σχέδιο αμυντικών επενδύσεων – διασφαλίζει ότι ο Μπέρναμ θα κληρονομήσει ένα έλλειμμα προϋπολογισμού 5 δισεκατομμυρίων λιρών. Το φάσμα της αγοράς ομολόγων κρέμεται πάνω από τις κυβερνήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου σαν τη δαμόκλειο σπάθη από την εποχή του φιάσκου της σύντομης πρωθυπουργίας της Λιζ Τρας, καθιστώντας τον αυξημένο δανεισμό πολιτικά και οικονομικά επικίνδυνο. Ο Μπέρναμ έχει επίσης δεσμευτεί να τηρήσει τους δημοσιονομικούς κανόνες της τρέχουσας κυβέρνησης, αφήνοντάς του ελάχιστο περιθώριο ελιγμών. Για να δημιουργήσει δημοσιονομικό χώρο, ο Μπέρναμ θα πρέπει να είναι τολμηρός.
Παίρνοντας έμπνευση από την Ελλάδα
Για έμπνευση, ο Μπέρναμ θα μπορούσε απλώς να κοιτάξει σε μια ευρωπαϊκή χώρα που βρισκόταν σε ακόμη βαθύτερη κρίση πριν από μια δεκαετία, όπως επισημαίνει το -.
Από το χείλος της χρεοκοπίας το 2015, η Ελλάδα έχει επιτύχει μια αξιοσημείωτη ανατροπή: Το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ έχει μειωθεί από την κορύφωσή του περίπου 200% στο αναμενόμενο 137% φέτος, κάτω από αυτό της Ιταλίας.
Τα ομόλογά της έχουν πλέον αξιολογηθεί ως επενδυτικής βαθμίδας από όλους τους μεγάλους οίκους αξιολόγησης, με τα 10ετή ομόλογα της να αποδίδουν τώρα περίπου 3,6% – περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα χαμηλότερα από το χρέος του Ηνωμένου Βασιλείου.
Πολλοί παράγοντες έχουν συμβάλει σε αυτή την επιτυχία. Αλλά ένας που σίγουρα έχει παίξει τον ρόλο του είναι το Υπερταμείο, το οποίο δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του τρίτου προγράμματος διάσωσης το 2015, ύστερα από απαίτηση των ευρωπαϊκών θεσμών και του ΔΝΤ. Αρχικά αντιμετωπίστηκε με έντονες αντιδράσεις στην Ελλάδα, καθώς πολλοί θεωρούσαν ότι επρόκειτο ουσιαστικά για μεταφορά της δημόσιας περιουσίας υπό τον έλεγχο των πιστωτών. Παρά τις αντιδράσεις, το Υπερταμείο έχει αποδώσει περισσότερα από 20 δισ. ευρώ στο ελληνικό Δημόσιο από την ίδρυσή του, εκ των οποίων περίπου 15 δισ. ευρώ χρησιμοποιήθηκαν για τη μείωση του δημόσιου χρέους. Παράλληλα συνέβαλε στη βελτίωση της διαχείρισης κρατικών περιουσιακών στοιχείων, στην αξιοποίηση ακινήτων, στην ιδιωτικοποίηση συμμετοχών σε τράπεζες, λιμάνια και αεροδρόμια, αλλά και στον εκσυγχρονισμό άλλων δημόσιων επιχειρήσεων και υποδομών. Το 2025 η Ελλάδα προχώρησε ακόμη και σε πρόωρη αποπληρωμή δανείου ύψους 1,1 δισ. ευρώ προς τη Γαλλία, γεγονός που προκάλεσε θετικά σχόλια ακόμη και στη γαλλική Γερουσία.
Σήμερα το Growthfund εισέρχεται σε νέα φάση. Σε μια ημερίδα επενδυτών στην Αθήνα τον περασμένο μήνα, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, ανακοίνωσε τη μετεξέλιξή του σε Ελληνικό Επενδυτικό Ταμείο Ανάπτυξης (Hellenic Growth Fund), με χαρακτηριστικά κρατικού επενδυτικού ταμείου (sovereign wealth fund).
Το 2025, η Ελλάδα αποπλήρωσε ακόμη και 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ στη Γαλλία νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα, με το Παρίσι να «ευχαριστήσει τους Έλληνες φίλους μας που μας βοήθησαν να μειώσουμε το έλλειμμά μας».
Πλέον το Ταμείο Ανάπτυξης εξελίσσεται. Σε μια ημερίδα επενδυτών στην Αθήνα τον περασμένο μήνα, ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης το μετονόμασε σε Ελληνικό Ταμείο Ανάπτυξης και το μετέτρεψε σε κρατικό επενδυτικό ταμείο. Με τη συγκατάθεση των πιστωτών της Ελλάδας, ένα μέρος των κερδών του – που προβλέπεται να φτάσει το 1 δισεκατομμύριο ευρώ φέτος – θα επανεπενδυθεί σε στρατηγικά έργα για να υποστηρίξει τη μελλοντική ανάπτυξη της χώρας.
Όπως σημειώνει το -, έχει συσταθεί ένα ταμείο υποδομών και καινοτομίας για την υποστήριξη στρατηγικών έργων παράλληλα με τον ιδιωτικό τομέα στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και των ψηφιακών υποδομών, καθώς και του πρώτου Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης Pharos, μίας από τις επτά τέτοιες εγκαταστάσεις που έχουν δημιουργηθεί σε όλη την ΕΕ.
Αυτό που κάνει το Ταμείο Ανάπτυξης της Ελλάδας διδακτικό είναι ότι δείχνει τι μπορεί να κάνει μια χώρα ακόμη και χωρίς πλεόνασμα προϋπολογισμού που οφείλεται στο πετρέλαιο ή τη δημοσιονομική ικανότητα χρηματοδότησης επενδύσεων μέσω χρέους, όπως επισημαίνει το -. Αντίθετα, “σπάρθηκε” με ένα απόθεμα υφιστάμενων δημόσιων περιουσιακών στοιχείων – από υποδομές και ακίνητα έως συμμετοχές σε εισηγμένες εταιρείες – τα οποία τώρα διαχειρίζονται εμπορικά για να δημιουργήσουν αποδόσεις για επενδύσεις σε στρατηγικές προτεραιότητες.
Τι θα μπορούσε να μάθει η Βρετανία, και μάλιστα άλλες χώρες με υψηλό χρέος, από το παράδειγμα της Ελλάδας, αναρωτιέται το -.
Είναι αλήθεια ότι οι δύο χώρες είναι αρκετά διαφορετικές. Η Ελλάδα εξακολουθεί να υποφέρει από έλλειψη κεφαλαιακών επενδύσεων, οι οποίες ως ποσοστό του ΑΕΠ παραμένουν αρκετές ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης του 21%. Αλλά το ίδιο ισχύει και για πολλές από τις περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου που ο Μπέρναμ θέλει να αναζωογονήσει. Ένα ταμείο που μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες και να λειτουργήσει ως καταλύτης επενδύσεων θα μπορούσε να διαδραματίσει χρήσιμο ρόλο.