Το μεγάλο παράδοξο: Το πετρέλαιο είναι άφθονο, αλλά ο κόσμος ξεμένει από καύσιμα

Η νέα κλιμάκωση στα Στενά του Ορμούζ, μετά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επαναφέρει τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν, απειλεί να επιδεινώσει μια κρίση που ήδη εξελίσσεται σιωπηλά στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του ο Economist, το πρόβλημα σήμερα δεν είναι ότι ο κόσμος ξεμένει από αργό πετρέλαιο. Είναι ότι ξεμένει από καύσιμα.

Παρότι το Brent εκτινάχθηκε περισσότερο από 10% μετά τις αμερικανικές ανακοινώσεις, φτάνοντας τα 86 δολάρια το βαρέλι σήμερα, εξακολουθεί να βρίσκεται περίπου 25% χαμηλότερα από το υψηλό του Απριλίου. Η αγορά εξακολουθεί να θεωρεί πιθανό ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα υποχωρήσει τελικά, υπό την πίεση και των ενδιάμεσων εκλογών που πλησιάζουν. Ήδη εγκατέλειψε την πρόταση για επιβολή τέλους 20% στα φορτία που διέρχονται από το Ορμούζ, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα αντικατασταθεί από επενδύσεις των κρατών του Κόλπου στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το πραγματικό πρόβλημα είναι τα διυλιστήρια

Η εικόνα όμως πίσω από τις τιμές του αργού είναι πολύ πιο σύνθετη.

Η παγκόσμια παραγωγή διυλισμένων προϊόντων εξακολουθεί να υπολείπεται κατά περίπου 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα. Αυτό σημαίνει ότι, παρά την επάρκεια αργού πετρελαίου, η παραγωγή βενζίνης, ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών παραμένει περιορισμένη.

Αποτέλεσμα είναι οι τιμές των διυλισμένων προϊόντων να κινούνται 35% έως 70% υψηλότερα σε σχέση με πριν από τον πόλεμο, ενώ οι διεθνείς traders στοιχηματίζουν ότι θα ακολουθήσει νέα άνοδος.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προειδοποιεί ότι η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί σημαντικά εάν δεν αποκατασταθεί πλήρως η κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ.

3 μεγάλα «αγκάθια»

Ο Economist εντοπίζει τρεις βασικές εστίες κινδύνου που καθορίζουν πλέον την παγκόσμια αγορά καυσίμων.

Η πρώτη αφορά τον Περσικό Κόλπο. Αν και μέρος του αργού μπορεί να μεταφέρεται μέσω αγωγών που παρακάμπτουν το Ορμούζ, κάτι αντίστοιχο δεν ισχύει για τα διυλισμένα προϊόντα. Από την έναρξη του πολέμου, οι επιθέσεις του Ιράν έχουν θέσει εκτός λειτουργίας περίπου 1,4 εκατ. βαρέλια ημερήσιας διυλιστικής δυναμικότητας, ενώ η παραγωγή των διυλιστηρίων του Κόλπου έχει μειωθεί κατά περίπου 30%.

Η δεύτερη αφορά την Κίνα. Τα κινεζικά διυλιστήρια επεξεργάζονται σήμερα περίπου 3 εκατ. βαρέλια λιγότερα ημερησίως σε σχέση με τον Φεβρουάριο. Παρότι το Πεκίνο χαλάρωσε τον Ιούλιο τους περιορισμούς στις εξαγωγές καυσίμων, η νέα ένταση στο Ορμούζ καθιστά αβέβαιη την περαιτέρω αύξησή τους.

Η τρίτη αφορά τη Ρωσία, όπου οι ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε διυλιστήρια ακόμη και βαθιά μέσα στη Σιβηρία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της JPMorgan, η παραγωγή διυλισμένων προϊόντων έχει μειωθεί κατά περίπου 1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως από τις αρχές του έτους.

Το ντίζελ στο επίκεντρο

Οι μεγαλύτερες πιέσεις εντοπίζονται στην αγορά του ντίζελ.

Η Ρωσία αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα ντίζελ παγκοσμίως και τον μεγαλύτερο προμηθευτή fuel oil. Με τις εξαγωγές να περιορίζονται και τη Μόσχα να απαγορεύει νέες αποστολές ντίζελ, η πίεση μεταφέρεται σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Η Τουρκία, βασικός αγοραστής ρωσικού ντίζελ, αναγκάζεται πλέον να κρατά μεγαλύτερες ποσότητες για την εγχώρια αγορά, μειώνοντας τις διαθέσιμες εξαγωγές προς τις υπόλοιπες χώρες της περιοχής. Την ίδια ώρα, η Βραζιλία στρέφεται σε αμερικανικές προμήθειες, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τη διαθεσιμότητα στην αγορά του Ατλαντικού.

Η κρίση δεν έχει τελειώσει

Κατά τον Economist, μόνο ένας συνδυασμός εξελίξεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε ουσιαστική αποκλιμάκωση: μόνιμη επαναλειτουργία του Ορμούζ, ανάκαμψη της ασιατικής διύλισης και αποκατάσταση της ρωσικής παραγωγής.

Μέχρι τότε, οι κυβερνήσεις και οι εισαγωγείς ενδέχεται να αναγκαστούν να αντλήσουν ποσότητες από τα ήδη περιορισμένα στρατηγικά αποθέματά τους. Αν ούτε αυτό αποδειχθεί αρκετό, οι τιμές των καυσίμων θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο, συμπαρασύροντας τελικά και το ίδιο το αργό πετρέλαιο.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: η μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και η καθημερινότητα εκατομμυρίων οδηγών σε Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθεί να εξαρτάται από όσα συμβαίνουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στα Στενά του Ορμούζ.