Η ακτινογραφία της κατανάλωσης τα τελευταία χρόνια. Τι δείχνει η μελέτη του ΙΟΒΕ για την ελληνική βιομηχανία τροφίμων
Σωρευτική άνοδο κατά 36% έχουν καταγράψει οι τιμές των τροφίμων την τελευταία δεκαετία, «συμπυκνώνοντας» τα «απόνερα» των κρίσεων που έπληξαν διαδοχικά την οικονομία και δη την πανδημική, την ενεργειακή και την πληθωριστική. Κρίσεις μάλιστα που άφησαν ισχυρό αποτύπωμα στην πορεία διαμόρφωσης των τιμών και κατ’ επέκταση στο εισόδημα των νοικοκυριών.
- Διαβάστε ακόμη – Σούπερ μάρκετ: Οι Έλληνες μειώνουν τις δαπάνες για τρόφιμα – Κάνουν εκπτώσεις στην ποιότητα ελλείψει χρημάτων
Όπως προκύπτει από τα ευρήματα της 21ης Έκθεσης που εκπόνησε το ΙΟΒΕ για λογαριασμό του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ), την περίοδο μεταξύ 2006-2015, οι τιμές των τροφίμων και μη αλκοολούχων ποτών στην Ελλάδα ενισχύθηκαν σωρευτικά κατά 14,7% με την ίδια ένταση με τον Γενικό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, ενώ μετά το 2016 και μέχρι το 2025 η σωρευτική άνοδος είναι 36% στα είδη διατροφής πολύ ισχυρότερη από αυτή του Γενικού Δείκτη.
Ωστόσο, αντίστοιχη εξέλιξη καταγράφηκε και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον δείκτη στα τρόφιμα να καταγράφει αύξηση 47,3% την περίοδο 2016-2025, έναντι 21,1% την προηγούμενη περίοδο, ενώ ο Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή επίσης αυξήθηκε περισσότερο μετά το 2016 σε σχέση με την περίοδο 2006-2015.
Ο δείκτης τιμών αλκοολούχων ποτών και καπνού ενισχύθηκε πολύ περισσότερο την περίοδο 2006-2015 στην Ελλάδα (53,6%), έναντι της περιόδου μετά το 2016 (16,2%), με τον δείκτη στην ΕΕ να καταγράφει ίδιας έντασης αύξηση και στις δύο χρονικές περιόδους.
Τι πληρώσαμε για τρόφιμα το 2024
Σύμφωνα με επιμέρους στοιχεία της μελέτης του ΙΟΒΕ, η συνολική μηνιαία κατά κεφαλήν δαπάνη στην Ελλάδα διαμορφώθηκε σε 1.725 ευρώ το 2024, αυξημένη κατά 3,6% σε σχέση με ένα έτος πριν. Η δε δαπάνη για τα είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά διαμορφώθηκε σε 356,7 ευρώ μηνιαίως το 2024 έναντι 348,9 ευρώ το 2023, ενώ η μηνιαία δαπάνη στα οινοπνευματώδη ποτά και τον καπνό ανήλθε στα 59,2 ευρώ το 2024 από 58,2 ευρώ το 2023.
Η συνολική μηνιαία κατά κεφαλήν κατανάλωση ειδών διατροφής και ποτών το 2024 διαμορφώθηκε στα 385,3 ευρώ από 375,8 ευρώ ένα έτος πριν, ενώ το 2015 είχε διαμορφωθεί σε 310,7 ευρώ, σημειώνοντας σωρευτική αύξηση της τάξης του 21,4%.
Η κύρια δαπάνη των Ελλήνων καταναλωτών στη μηνιαία κατανάλωση τροφίμων και ποτών το 2024 αφορά στο κρέας (76,1 ευρώ), τα γαλακτοκομικά (56,6 ευρώ) ενώ ακολουθούν το αλεύρι, το ψωμί και τα δημητριακά (48,6 ευρώ).
Εξετάζοντας τη διαχρονική εξέλιξη του εγχώριου δείκτη τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ) σε επιμέρους κατηγορίες τροφίμων, καταγράφεται ότι στο Ψωμί και στα προϊόντα αρτοποιίας η άνοδος των τιμών το 2022 και 2023, συνοδεύτηκε από υποχώρηση του πληθωρισμού το 2024 (+0,4%), ενώ το 2025 οι τιμές αυξήθηκαν κατά 2,4% στη συγκεκριμένη κατηγορία.
Στο Γάλα (νωπό πλήρες), σημειώθηκε μείωση τιμών (-4,6%) το 2024, με επαναφορά σε θετικό πρόσημο το 2025 (4,2%). Στα Έλαια παρατηρούνται έντονες μεταβολές, καθώς μετά την πίεση της περιόδου 2022-2023 και την περαιτέρω αύξηση το 2024 (+32,4%) λόγω διακυμάνσεων της παραγωγής, οι τιμές μειώθηκαν το 2025 κατά 26,3%.
Στη Ζάχαρη σημειώνεται συνεχής και έντονη πτώση τιμών το 2024 και 2025 κατά 15,6% και 13,7% αντίστοιχα, ενώ με εξαίρεση την περίοδο 2022-2023 οι μειώσεις τιμών καταγράφηκαν και την προηγούμενη περίοδο. Στον καφέ, οι διαταραχές στην παγκόσμια παραγωγή ενίσχυσαν τον πληθωρισμό στη συγκεκριμένη κατηγορία από το 2022, ενώ με εξαίρεση το 2024 όπου σημειώθηκε εξασθένιση, η ανοδική τάση συνεχίστηκε και το 2025 (+13,8%). Τέλος, αύξηση του ΔΤΚ καταγράφεται στους χυμούς φρούτων από το 2022, με εξασθένιση της αύξησης το 2024 (11,4%) και 2025 (5,6%).
Η βιομηχανία τροφίμων
Η βιομηχανία τροφίμων και ποτών αποτελεί τον μεγαλύτερο κλάδο της ελληνικής μεταποίησης, με κύκλο εργασιών 26,2 δισ. ενώ δημιουργεί το 27% της συνολικής προστιθέμενης αξίας της ελληνικής μεταποίησης (4,7 δισ.). Ο αριθμός των επιχειρήσεων στον συνολικό κλάδο τροφίμων και ποτών προσέγγισε τις 15,8 χιλ. το 2024, σχεδόν σταθερός από το 2020.
Παράλληλα, αποτελεί τον μεγαλύτερο εργοδότη της μεταποίησης, με 162.000 άμεσα εργαζόμενους, ενισχύοντας διαχρονικά την απασχόληση και συμβάλλοντας ουσιαστικά στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της χώρας.
Ο κλάδος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξαγωγικές δυνάμεις της χώρας, καθώς οι εξαγωγές τροφίμων και ποτών διπλασιάστηκαν την τελευταία δεκαετία, φτάνοντας τα 7,4 δισ. το 2025, αντιπροσωπεύοντας το 15% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών.
Τα επεξεργασμένα φρούτα και λαχανικά, καθώς και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, συνεισφέρουν σχεδόν το 51% της συνολικής αξίας των εξαγωγών του κλάδου.
Παράλληλα, η Ιταλία και η Γερμανία απορροφούν περίπου το 30% των εξαγωγών τροφίμων και ποτών, ενώ η Ολλανδία και η Γερμανία αποτελούν τις βασικές χώρες προέλευσης εισαγωγών, καλύπτοντας το 28% των συνολικών εισαγωγών του κλάδου.
Την ίδια στιγμή, η συμβολή του κλάδου στην παραγωγική δυναμική της χώρας αποτυπώνεται και στις επενδύσεις, οι οποίες ξεπέρασαν το 1 δισ. το 2024 και τα 7,2 δισ. την περίοδο 2015-2024 επιβεβαιώνοντας τη διαρκή δέσμευση των επιχειρήσεων του κλάδου για εκσυγχρονισμό, καινοτομία και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους.
Επιπλέον, σημειώνεται πως η εγχώρια βιομηχανία τροφίμων-ποτών-καπνού το 2023 διέθεσε 56,5 εκατ. για έργα Έρευνας & Ανάπτυξης, μέγεθος που αντιστοιχεί περίπου στο 10,5% της συνολικής δαπάνης για Ε&Α στην Ελλάδα.