Η ελληνική οικονομία εξάγει περισσότερα, υποδέχεται σημαντικά περισσότερους τουρίστες και προσελκύει αυξημένα ξένα κεφάλαια. Παρ’ όλα αυτά, το εξωτερικό της έλλειμμα διευρύνεται.
Αυτή είναι η μεγάλη αντίφαση που αποκαλύπτουν τα στοιχεία του ισοζυγίου πληρωμών για τον Μάιο και το πρώτο πεντάμηνο του 2026. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών έφθασε στα 8,9 δισ. ευρώ την περίοδο Ιανουαρίου–Μαΐου, αυξημένο κατά 1,6 δισ. ευρώ σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Μόνο τον Μάιο, το έλλειμμα εκτινάχθηκε στα 960,2 εκατ. ευρώ, από σχεδόν μηδενικά επίπεδα έναν χρόνο νωρίτερα, καταγράφοντας επιδείνωση κατά 956,6 εκατ. ευρώ.
Η εικόνα δεν οφείλεται σε κατάρρευση των εξαγωγών ή σε αποτυχία του τουρισμού. Αντιθέτως, τόσο το εμπορικό ισοζύγιο όσο και το ισοζύγιο υπηρεσιών βελτιώθηκαν. Η επιδείνωση προήλθε κυρίως από τις μεγάλες μεταβολές στα πρωτογενή και δευτερογενή εισοδήματα, δηλαδή από πληρωμές τόκων, μερισμάτων, κερδών και μεταβιβάσεων προς το εξωτερικό.
Με απλά λόγια, η χώρα παράγει περισσότερα έσοδα από εξαγωγές και τουρισμό, αλλά ένα αυξανόμενο τμήμα των χρημάτων φεύγει ξανά προς το εξωτερικό.
Η εικόνα του πρώτου πενταμήνου
| Βασικό μέγεθος | Ιανουάριος–Μάιος 2026 |
|---|---|
| Έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών | 8,9 δισ. ευρώ |
| Ετήσια επιδείνωση | 1,6 δισ. ευρώ |
| Έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και κεφαλαίων | 8,6 δισ. ευρώ |
| Άμεσες ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα | 6,1 δισ. ευρώ |
| Τοποθετήσεις ξένων σε ελληνικά ομόλογα | 5,6 δισ. ευρώ |
| Τοποθετήσεις ξένων σε ελληνικές μετοχές | 1,4 δισ. ευρώ |
| Αύξηση τουριστικών αφίξεων | 20,9% |
| Αύξηση ταξιδιωτικών εισπράξεων | 25,8% |
| Συναλλαγματικά διαθέσιμα | 20,9 δισ. ευρώ |
Το συνολικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και κεφαλαίων, το οποίο αποτυπώνει ουσιαστικά τις ανάγκες χρηματοδότησης της οικονομίας από το εξωτερικό, εμφάνισε έλλειμμα 8,6 δισ. ευρώ στο πρώτο πεντάμηνο.
Το μέγεθος αυτό είναι κρίσιμο. Δείχνει ότι, παρά τη βελτίωση των εξαγωγών και την ισχυρή τουριστική περίοδο, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να χρειάζεται σημαντική εισροή εξωτερικών κεφαλαίων για να χρηματοδοτήσει τη διαφορά μεταξύ όσων δαπανά και όσων παράγει ή εισπράττει από τον υπόλοιπο κόσμο.
Γιατί εκτινάχθηκε το έλλειμμα τον Μάιο
Τον Μάιο του 2026, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διαμορφώθηκε σε 960,2 εκατ. ευρώ. Η επιδείνωση κατά 956,6 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον Μάιο του 2025 είναι εντυπωσιακή, αλλά χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση.
Το έλλειμμα δεν αυξήθηκε επειδή διευρύνθηκε το εμπορικό χάσμα. Το ισοζύγιο αγαθών βελτιώθηκε, καθώς οι εξαγωγές αυξήθηκαν περισσότερο από τις εισαγωγές.
Οι εξαγωγές αγαθών σε τρέχουσες τιμές αυξήθηκαν κατά 21,1%, ενώ οι εισαγωγές κατά 9,6%. Η εικόνα, ωστόσο, αλλάζει αισθητά όταν αφαιρέσουμε την επίδραση των τιμών.
Σε σταθερές τιμές, οι εξαγωγές αυξήθηκαν μόλις κατά 1%, ενώ οι εισαγωγές κατά 1,4%. Αυτό σημαίνει ότι μεγάλο μέρος της ονομαστικής αύξησης των εξαγωγών προήλθε από υψηλότερες τιμές και όχι από θεαματική αύξηση του πραγματικού όγκου των προϊόντων που πωλήθηκαν στο εξωτερικό.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα στα αγαθά χωρίς καύσιμα. Οι εξαγωγές αυξήθηκαν σε αξία κατά 3,7%, αλλά σε σταθερές τιμές μειώθηκαν κατά 2,7%.
Πρόκειται για μία σαφή προειδοποιητική ένδειξη. Η ονομαστική βελτίωση των εξαγωγών δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη ενίσχυση της πραγματικής εξαγωγικής παραγωγής. Οι ελληνικές επιχειρήσεις ενδέχεται να εισπράττουν περισσότερα λόγω των τιμών, χωρίς όμως να αυξάνουν ουσιαστικά τις ποσότητες που διαθέτουν στις διεθνείς αγορές.
Ο τουρισμός συνεχίζει να στηρίζει την οικονομία
Το ισοζύγιο υπηρεσιών εμφάνισε καλύτερη εικόνα, κυρίως λόγω του τουρισμού και, σε μικρότερο βαθμό, των μεταφορών.
Τον Μάιο, οι αφίξεις ταξιδιωτών από το εξωτερικό αυξήθηκαν κατά 12,2%, ενώ οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ενισχύθηκαν κατά 10,9%.
Η μικρότερη αύξηση των εσόδων σε σχέση με τις αφίξεις δείχνει ότι η μέση δαπάνη ανά επισκέπτη υποχώρησε ελαφρά σε ετήσια βάση. Πρόκειται για εξέλιξη που χρειάζεται παρακολούθηση, καθώς η ελληνική τουριστική στρατηγική δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην αύξηση του αριθμού των επισκεπτών.
Η εικόνα του πενταμήνου είναι πάντως σαφώς καλύτερη. Οι αφίξεις αυξήθηκαν κατά 20,9% και οι ταξιδιωτικές εισπράξεις κατά 25,8%. Αυτό σημαίνει ότι, στο σύνολο της περιόδου Ιανουαρίου–Μαΐου, όχι μόνο ήρθαν περισσότεροι επισκέπτες, αλλά αυξήθηκε και η μέση δαπάνη ανά ταξιδιώτη κατά περίπου 4%.
Ο τουρισμός παραμένει, επομένως, η ισχυρότερη γραμμή άμυνας απέναντι στο εμπορικό έλλειμμα. Χωρίς τις ταξιδιωτικές εισπράξεις, η εικόνα του εξωτερικού ισοζυγίου θα ήταν πολύ δυσμενέστερη.
Ωστόσο, ακόμη και η εξαιρετική τουριστική επίδοση δεν ήταν αρκετή για να αποτρέψει τη συνολική επιδείνωση.
Η κρυφή αιτία: Τόκοι, κέρδη, μερίσματα και μεταβιβάσεις
Η μεγάλη αρνητική μεταβολή εντοπίζεται στα ισοζύγια πρωτογενών και δευτερογενών εισοδημάτων.
Το πρωτογενές εισόδημα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τόκους, μερίσματα, επανεπενδυόμενα κέρδη, αμοιβές εργασίας και λοιπές αποδόσεις κεφαλαίου. Όταν ξένοι επενδυτές κατέχουν ελληνικές επιχειρήσεις, μετοχές ή ομόλογα, τα κέρδη, τα μερίσματα και οι τόκοι που λαμβάνουν καταγράφονται ως πληρωμές προς το εξωτερικό.
Καθώς η Ελλάδα προσελκύει περισσότερες ξένες επενδύσεις, αυξάνονται μεσοπρόθεσμα και οι πληρωμές εισοδήματος προς τους ξένους επενδυτές. Αυτό δεν είναι από μόνο του αρνητικό. Οι επενδύσεις μπορούν να αυξήσουν την παραγωγικότητα, την απασχόληση και το παραγωγικό κεφάλαιο της χώρας.
Δημιουργείται, όμως, ένα πραγματικό κόστος όταν οι επενδύσεις κατευθύνονται κυρίως στην εξαγορά υφιστάμενων περιουσιακών στοιχείων και όχι στη δημιουργία νέων παραγωγικών δυνατοτήτων. Στην περίπτωση αυτή, τα κέρδη μεταφέρονται στο εξωτερικό χωρίς να έχει προηγηθεί ανάλογη αύξηση της εγχώριας παραγωγής και των εξαγωγών.
Το ισοζύγιο δευτερογενών εισοδημάτων περιλαμβάνει μεταβιβάσεις χωρίς άμεσο αντάλλαγμα, όπως εισφορές και εισπράξεις από ευρωπαϊκούς θεσμούς, εμβάσματα και άλλες τρέχουσες μεταβιβάσεις.
Τον Μάιο, το συγκεκριμένο ισοζύγιο πέρασε από πλεόνασμα σε έλλειμμα, κυρίως λόγω της καταγραφής καθαρών πληρωμών από τη γενική κυβέρνηση. Αυτή η μεταβολή ήταν αρκετή για να υπερκαλύψει τη βελτίωση του εμπορίου και των υπηρεσιών.
Η πραγματική εξαγωγική επίδοση παραμένει εύθραυστη
Στο πρώτο πεντάμηνο, οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 13,9% σε τρέχουσες τιμές και κατά 4% σε σταθερές τιμές. Οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 3,9% σε αξία, ενώ σε όρους όγκου μειώθηκαν κατά 0,6%.
Η εικόνα αυτή επέτρεψε τη συρρίκνωση του εμπορικού ελλείμματος. Ωστόσο, οι επιδόσεις των εξαγωγών χωρίς καύσιμα είναι σαφώς λιγότερο εντυπωσιακές.
Οι εξαγωγές χωρίς καύσιμα αυξήθηκαν κατά 4,9% σε τρέχουσες τιμές και μόλις κατά 1,2% σε σταθερές τιμές. Αντίστοιχα, οι εισαγωγές χωρίς καύσιμα αυξήθηκαν κατά 3,8% σε αξία και κατά 2,7% σε πραγματικούς όρους.
Επομένως, η βελτίωση του συνολικού εμπορικού ισοζυγίου συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις ενεργειακές ροές και τις μεταβολές των τιμών. Ο πυρήνας της ελληνικής παραγωγής δεν εμφανίζει ακόμη τη δυναμική που απαιτείται για μία μόνιμη και δομική διόρθωση του εξωτερικού ελλείμματος.
Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να εισάγει μεγάλο μέρος του παραγωγικού εξοπλισμού, των ενεργειακών προϊόντων, των πρώτων υλών και των καταναλωτικών αγαθών που χρειάζεται. Όσο η εγχώρια ζήτηση και οι επενδύσεις αυξάνονται ταχύτερα από την εγχώρια παραγωγική δυνατότητα, οι εισαγωγές παραμένουν υψηλές.
Ισχυρή εισροή ξένων κεφαλαίων
Η θετική πλευρά των στοιχείων βρίσκεται στο χρηματοοικονομικό ισοζύγιο. Η χώρα εξακολουθεί να προσελκύει σημαντικά κεφάλαια από το εξωτερικό.
Τον Μάιο, οι άμεσες επενδύσεις μη κατοίκων στην Ελλάδα ανήλθαν σε 1,7 δισ. ευρώ. Στο ποσό περιλαμβάνεται και η αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της ΔΕΗ.
Στο πρώτο πεντάμηνο, οι συνολικές άμεσες ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα έφθασαν τα 6,1 δισ. ευρώ. Παράλληλα, οι ξένοι επενδυτές αύξησαν κατά 5,6 δισ. ευρώ τις τοποθετήσεις τους σε ελληνικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια και κατά 1,4 δισ. ευρώ τις τοποθετήσεις τους σε μετοχές ελληνικών επιχειρήσεων.
Μόνο τον Μάιο καταγράφηκαν αγορές ελληνικών μετοχών από μη κατοίκους ύψους 2,3 δισ. ευρώ, καθώς και αγορές ελληνικών τίτλων χρέους ύψους 663 εκατ. ευρώ.
Τα μεγέθη αυτά επιβεβαιώνουν την αυξημένη εμπιστοσύνη των διεθνών κεφαλαίων στις ελληνικές επιχειρήσεις, στο χρηματιστήριο και στο κρατικό χρέος.
Πρέπει, όμως, να διαχωρίζουμε τη χρηματοδότηση του ελλείμματος από τη διόρθωσή του. Η εισροή κεφαλαίων επιτρέπει στην οικονομία να καλύπτει τις εξωτερικές της ανάγκες. Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει αντιμετωπιστεί η παραγωγική αδυναμία που γεννά το έλλειμμα.
Περισσότερα διαθέσιμα, αλλά όχι λόγος εφησυχασμού
Στο τέλος Μαΐου, τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της χώρας ανήλθαν στα 20,9 δισ. ευρώ, από 15,8 δισ. ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα.
Η αύξηση κατά 5,1 δισ. ευρώ, ή περίπου 32%, ενισχύει το απόθεμα ασφαλείας της οικονομίας και αποτελεί θετική εξέλιξη.
Η Ελλάδα είναι μέλος της Ευρωζώνης και δεν αντιμετωπίζει τον ίδιο συναλλαγματικό κίνδυνο με μια χώρα που διαθέτει ανεξάρτητο νόμισμα. Παρ’ όλα αυτά, η αύξηση των διαθεσίμων ενισχύει τη χρηματοοικονομική ανθεκτικότητα και βελτιώνει τη συνολική εικόνα έναντι των διεθνών αγορών.
Δεν πρέπει, πάντως, να συγχέουμε τα αυξημένα διαθέσιμα και την ισχυρή ζήτηση για ελληνικά περιουσιακά στοιχεία με την πραγματική εξισορρόπηση της οικονομίας.
Το βασικό πρόβλημα παραμένει παραγωγικό
Το έλλειμμα των 8,9 δισ. ευρώ στο πρώτο πεντάμηνο δεν αποτελεί άμεσο συναγερμό χρηματοδότησης. Η χώρα διαθέτει πρόσβαση στις αγορές, προσελκύει επενδύσεις και καταγράφει ισχυρές τουριστικές εισπράξεις.
Αποτελεί, όμως, σοβαρή υπενθύμιση ότι το ελληνικό αναπτυξιακό μοντέλο παραμένει εξαρτημένο από εισαγωγές και εξωτερική χρηματοδότηση.
Η οικονομία χρειάζεται περισσότερες επενδύσεις που αυξάνουν την παραγωγικότητα και τις εξαγωγές και όχι απλώς κεφάλαια που κατευθύνονται σε ακίνητα, εξαγορές υφιστάμενων επιχειρήσεων ή τίτλους του Δημοσίου.
Χρειάζεται, επίσης, μεγαλύτερη εγχώρια παραγωγή σε βιομηχανικά προϊόντα, ενέργεια, τεχνολογία, τρόφιμα υψηλής προστιθέμενης αξίας και επιχειρηματικές υπηρεσίες που μπορούν να πωληθούν στο εξωτερικό.
Η αύξηση των εξαγωγών κατά 21,1% τον Μάιο δείχνει εντυπωσιακή στην πρώτη ανάγνωση. Η αύξηση μόλις κατά 1% σε σταθερές τιμές αποκαλύπτει, όμως, τη λιγότερο θεαματική πραγματικότητα.
Αντίστοιχα, η τουριστική άνοδος είναι πολύτιμη, αλλά δεν μπορεί μόνη της να καλύψει ένα επίμονο εμπορικό έλλειμμα και τις αυξανόμενες πληρωμές εισοδημάτων προς το εξωτερικό.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: η Ελλάδα μπορεί σήμερα να χρηματοδοτεί το εξωτερικό της έλλειμμα, αλλά δεν έχει ακόμη καταφέρει να το θεραπεύσει.
Και αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια οικονομία που απλώς προσελκύει κεφάλαια και σε μια οικονομία που έχει αποκτήσει πραγματική παραγωγική αυτοδυναμία.
Πηγή στοιχείων: Τράπεζα της Ελλάδος, Ισοζύγιο Πληρωμών – Μάιος 2026.