Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό η Ελλάδα πρέπει να μείνει σε καθεστώς μεταπρογραμματικής εποπτείας μέχρι να αποπλήρώσει το 75% του χρέους της, δηλαδή έως το… 2059. Πρόταση της Κομισιόν όμως μπορεί να επιταχύνει την επιστροφή στην κανονικότητα.
«Παράθυρο» για να βγει η Ελλάδα από την μεταπρογραμματική εποπτεία για τουλάχιστον πέντε χρόνια ανοίγει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τροποποίηση του σχετικού ευρωπαϊκού κανονισμού που έχει προτείνει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Σύμφωνα με τον κανονισμό όπως ισχύει σήμερα, η μεταπρογραμματική εποπτεία για κάθε χώρα που έχει λάβει οικονομική βοήθεια από την ΕΕ συνεχίζεται μέχρι να αποπληρωθεί τουλάχιστον το 75% του ποσού που της έχει διατεθεί. Η Ισπανία ξεπέρασε αυτό το όριο το 2025, ενώ βάσει του πλάνου αποπληρωμών η Κύπρος θα παραμείνει στο καθεστώς μεταπρογραμματικής εποπτείας μέχρι το 2030, η Ιρλανδία μέχρι το 2031, η Πορτογαλία μέχρι το 2035 και η χώρα μας μέχρι το μακρινό 2059.
Βάσει της προτεινόμενης τροποποίησης, πέντε έτη μετά την εφαρμογή της μεταπρογραμματικής εποπτείας η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έχει τη δυνατότητα να αξιολογεί την ικανότητα του κράτους μέλους που βρίσκεται σε εποπτεία να αποπληρώσει τα δάνεια που έλαβε. Εάν, μέσω αυτής της αξιολόγησης, η Επιτροπή καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικοί κίνδυνοι για την αποπληρωμή των δανείων μεσοπρόθεσμα και θα είναι δυνατή η αναστολή των τακτικών αξιολογήσεων για περίοδο πέντε ετών, υπό ορισμένες προϋποθέσεις.
Η πρωτοβουλία αυτή της Κομισιόν έρχεται στο πλαίσιο της προσπάθειας που έχει ξεκινήσει από το Κολλέγιο των Επιτρόπων για απλούστευση των διαδικασιών στην ΕΕ και την εξοικονόμηση πόρων.
Επιστροφή στην κανονικότητα
Αν η πρωτοβουλία αυτή τη Ευρωπαϊκής Επιτροπής προχωρήσει. Αυτό ουσιαστικά θα κλείσει -έστω και με επαναξιολογήσεις κάθε πέντε χρόνια- και το τελευταίο κεφάλαιο της αυστηρής επιτήρησης που άνοιξε με την υπογραφή του Πρώτου Μνημονίου.
Με το δεδομένο πως για τη χώρα μας πριν από την μεταπρογραμματική εποπτεία είχε προηγηθεί βέβαια η ενισχυμένη εποπτεία που ολοκληρώθηκε το 2022, μέσα στους επόμενους μήνες θα φανεί αν θα επιστρέψουμε πλήρως στην κανονικότητα. Έστω και αν η μεταπρογραμματική εποπτεία και οι εκθέσεις της δεν έχουν την ίδια βαρύτητα με αυτή που είχαν στο παρελθόν.
Τι είναι η μεταπρογραμματική εποπτεία
Δύο φορές το χρόνο, στο πλαίσιο της μεταπρογραμματικής εποπτείας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διενεργεί αξιολογήσεις των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ που έχουν λάβει δάνεια διάσωσης.
Βασικός στόχος είναι η αξιολόγηση της οικονομικής, δημοσιονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης του κράτους μέλους, ώστε να διασφαλιστεί ότι διατηρεί την ικανότητά του να εξυπηρετεί το χρέος του.
Έτσι κάθε Άνοιξη και Φθινόπωρο στελέχη της Επιτροπής, σε συνεργασία με στελέχη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), αλλά και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) πραγματοποιούν αποστολές μεταπρογραμματικής εποπτείας σε όλες τις χώρες που είχαν μπει σε μνημόνια.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως της δικής μας, στις αποστολές συμμετέχουν και στελέχη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ). Στη συνέχεια, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εξαμήνου, εκδίδεται έκθεση μεταπρογραμματικής εποπτείας που εξετάζει όχι μόνο τα μακροικονομικά στοιχεία αλλά και την πορεία των μεταρρυθμίσεων.