Η Fed κράτησε τα επιτόκια αμετάβλητα για πέμπτη διαδοχική συνεδρίαση με ψήφους 9-3, τρεις πρόεδροι περιφερειακών τραπεζών ζήτησαν αύξηση, η αγορά ομολόγων έστειλε το 30ετές στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007 — και ο Dow Jones έγραψε τη χειρότερη ημέρα του από τον Απρίλιο του 2025
Η απόφαση: ακινησία με τρεις ρωγμές
Στις 21:00 ώρα Ελλάδας, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς (FOMC) ανακοίνωσε ότι διατηρεί το εύρος-στόχο του επιτοκίου των ομοσπονδιακών κεφαλαίων στο 3,50%-3,75%. Πέμπτη διαδοχική συνεδρίαση χωρίς κίνηση. Καμία έκπληξη στο νούμερο — και οι 104 από τους 104 οικονομολόγους που ρώτησε το Reuters είχαν προβλέψει ακριβώς αυτό.
Η έκπληξη ήταν αλλού: τρεις διαφωνίες. Η Μπεθ Χάμακ (Κλίβελαντ), ο Νιλ Κασκάρι (Μινεάπολις) και η Λόρι Λόγκαν (Ντάλας) ψήφισαν όλοι υπέρ αύξησης 25 μονάδων βάσης. Δεν πρόκειται για την κλασική περίπτωση κεντρικών τραπεζιτών που ζητούν χαλάρωση· πρόκειται για το αντίθετο. Είναι η πρώτη φορά μετά από πέντε χρόνια που η συζήτηση στο εσωτερικό της Fed δεν είναι «πόσο θα κόψουμε» αλλά «πότε θα σφίξουμε».
Η ανακοίνωση της Επιτροπής ήταν, όπως και τον Ιούνιο, εντυπωσιακά σύντομη. Περιέγραψε μια οικονομία που επεκτείνεται με σταθερό ρυθμό παρά την αυξημένη αβεβαιότητα που οφείλεται εν μέρει στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με ισχυρή παραγωγικότητα και κεφαλαιακές επενδύσεις, δημιουργία θέσεων εργασίας που συμβαδίζει με το εργατικό δυναμικό και ανεργία πρακτικά αμετάβλητη. Και μια πρόταση που έχει σημασία: ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός σε σχέση με τον στόχο του 2%, εν μέρει λόγω διαταραχών στην προσφορά που έχουν ανεβάσει τιμές σε συγκεκριμένους κλάδους — με πρώτη την ενέργεια.
Καμία λέξη για το πού πηγαίνουν τα επιτόκια. Καμία «καθοδήγηση» (forward guidance). Και αυτό, όπως θα φανεί, ήταν το πιο ακριβό στοιχείο της βραδιάς.
Ζήτησα ένα καλό οικογενειακό καβγά και τον πήρα. — Κέβιν Γουόρς, πρόεδρος της Fed
«Δεν έχουμε μαγικό ραβδί»: το παρασκήνιο μιας ανατροπής
Για να καταλάβει κανείς τη σημερινή απόφαση, πρέπει να θυμηθεί πώς φτάσαμε εδώ — και η διαδρομή έχει μια ειρωνεία που δύσκολα θα επινοούσε σεναριογράφος.
Ο Ντόναλντ Τραμπ πίεζε τον Τζερόμ Πάουελ για μειώσεις επιτοκίων επί χρόνια. Τον Ιανουάριο του 2026 όρισε τον Κέβιν Γουόρς — τον άνθρωπο που είχε δημόσια ζητήσει «αλλαγή καθεστώτος» (regime change) στη Fed, άμεσες μειώσεις και δραστικό ψαλίδισμα του ισολογισμού των 6,7 τρισ. δολαρίων. Η Γερουσία τον επικύρωσε στις 13 Μαΐου με 54-45, την πιο διχαστική ψηφοφορία στην ιστορία της κεντρικής τράπεζας. Ορκίστηκε στις 22 Μαΐου, λίγες ημέρες αφού έληξε η θητεία Πάουελ.
Δύο συνεδριάσεις αργότερα, ο άνθρωπος που διορίστηκε για να ρίξει τα επιτόκια προεδρεύει σε μια επιτροπή όπου τρία μέλη ζητούν αύξηση. Ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει τον πληθωρισμό «επιλογή» και έχει δηλώσει ότι η κεντρική τράπεζα δεν έχει «καμία ανοχή» σε επίμονα υψηλές τιμές. Στην εξαμηνιαία κατάθεσή του στο Κογκρέσο, στα μέσα Ιουλίου, μίλησε για «καμπή της ιστορίας» και υποσχέθηκε ότι η πληθωριστική έκρηξη της τελευταίας πενταετίας θα ανήκει στο παρελθόν.
Το «regime change» δεν είναι ρητορικό σχήμα. Ο Γουόρς έστησε πέντε ομάδες εργασίας που επανεξετάζουν σχεδόν όλα: την επικοινωνία της Fed, τις πηγές δεδομένων, το πλαίσιο για τον πληθωρισμό, την παραγωγικότητα και την απασχόληση, και τη διαχείριση του ισολογισμού. Κατάργησε την καθοδήγηση από τις ανακοινώσεις. Συντόμησε δραστικά τις συνεντεύξεις Τύπου. Δεν συμμετέχει στο dot plot. Η λογική του είναι ότι η Fed υπερ-επικοινωνούσε και έτσι έχανε την αξιοπιστία της.
Στη σημερινή συνέντευξη Τύπου, ερωτηθείς για τις τρεις διαφωνίες, απάντησε με τη φράση που έχει χρησιμοποιήσει δεκατρείς φορές σε πέντε δημόσιες εμφανίσεις: ζήτησε έναν καλό οικογενειακό καβγά και τον πήρε. Πρόσθεσε ότι η συζήτηση επικεντρώθηκε στα μεγάλα ερωτήματα, χωρίς αποφυγές, με πολύ περισσότερη αλληλεπίδραση μεταξύ των μελών. Και έβαλε το φρένο στις προσδοκίες: η Fed δεν διαθέτει μαγικό ραβδί και το εγχείρημα δεν ολοκληρώνεται σε μέρες ή εβδομάδες.
Δεν έχουμε μαγικό ραβδί. Δεν είναι κάτι που θα καταφέρουμε σε μέρες ή σε εβδομάδες. — Κέβιν Γουόρς
Ο πληθωρισμός του πολέμου
Το πραγματικό πρόβλημα της Fed δεν είναι η ζήτηση. Είναι το πετρέλαιο — και ο πόλεμος από τον οποίο προέρχεται.
Η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν, στα τέλη Φεβρουαρίου, εκτόξευσε το Brent από τα περίπου 70 δολάρια σε επίπεδα άνω των 100, με κορύφωση πάνω από τα 113 δολάρια στα τέλη Μαρτίου, όταν το Στενό του Ορμούζ ήταν πρακτικά κλειστό. Η βενζίνη στις ΗΠΑ ακρίβυνε περίπου 45% από τα τέλη Φεβρουαρίου έως τις αρχές Μαΐου. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή ακολούθησε: 2,4% τον Ιανουάριο, 3,3% τον Μάρτιο, 3,8% τον Απρίλιο, 4,2% τον Μάιο — το υψηλότερο από τον Απρίλιο του 2023.
Τον Ιούνιο ήρθε η ανάσα. Με την εκεχειρία και το πετρέλαιο σε πτώση, ο ΔΤΚ υποχώρησε 0,4% σε μηνιαία βάση — η μεγαλύτερη μηνιαία πτώση από τον Απρίλιο του 2020 — και ο ετήσιος πληθωρισμός έπεσε στο 3,5%, έναντι πρόβλεψης για 3,8%. Ο δομικός πληθωρισμός αποκλιμακώθηκε στο 2,6% από 2,9%. Η ενέργεια υποχώρησε 5,7% τον μήνα, παραμένοντας όμως 15,7% υψηλότερα σε ετήσια βάση, με τη βενζίνη στο +26,7% και το πετρέλαιο θέρμανσης στο +42,9%.
Ο Γουόρς αρνήθηκε να γιορτάσει. Όπως σχολίασε τότε, κάποιοι μπορεί να δουν τα στοιχεία και να μιλήσουν για αποστολή εκπληρωμένη — δεν είναι, είπε, η άποψή του. Και είχε δίκιο να επιφυλαχθεί.
Γιατί το προτιμώμενο μέτρο της Fed, ο αποπληθωριστής της προσωπικής κατανάλωσης (PCE), δείχνει πολύ χειρότερη εικόνα: τον Μάιο ο γενικός δείκτης έτρεχε με 4,1% ετησίως, ο δομικός με 3,4% — υψηλότερα επίπεδα από το 2023. Τα στοιχεία Ιουνίου δημοσιεύονται αύριο, Πέμπτη 30 Ιουλίου, μαζί με την πρώτη εκτίμηση του ΑΕΠ του δεύτερου τριμήνου. Οι ίδιοι οι αξιωματούχοι της Fed, στις προβλέψεις Ιουνίου, τοποθέτησαν τον γενικό PCE στο 3,6% και τον δομικό στο 3,3% για το τέλος του έτους. Δηλαδή: πάνω από τον στόχο, για έκτη συνεχή χρονιά.
Και σήμερα, την ημέρα της απόφασης, η γεωπολιτική επέστρεψε με τον χειρότερο δυνατό τρόπο. Μετά την απόκρουση ιρανικής επίθεσης σε αμερικανικές βάσεις και τη δήλωση Τραμπ ότι το Ιράν «θα πάρει το μάθημά του», το Brent εκτινάχθηκε 7,9% στα 90,74 δολάρια και το WTI 6,6% στα 84,46 δολάρια. Ο Ιούλιος κλείνει με το πετρέλαιο πάνω από 20% υψηλότερα. Ο πληθωρισμός που η Fed ελπίζει να έχει κορυφωθεί, ξαναγράφεται σε πραγματικό χρόνο.
| Πέντε χρόνια πάνω από τον στόχο. Ο αμερικανικός πληθωρισμός υπερβαίνει το 2% της Fed αδιαλείπτως από το 2021. Ο δομικός PCE στο 3,4% (Μάιος), ο ΔΤΚ στο 3,5% (Ιούνιος), η ενέργεια στο +15,7% ετησίως. |
Η αγορά ομολόγων ψήφισε πρώτη — και ψήφισε διαφορετικά
Αν η Fed αποφάσισε να μη μιλήσει, η αγορά ομολόγων μίλησε γι’ αυτήν. Και το μήνυμα ήταν δυσάρεστο.
Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου ανέβηκε 7 μονάδες βάσης πάνω από το 4,67%. Το 30ετές εκτινάχθηκε 10 μονάδες βάσης πάνω από το 5,2% — στο υψηλότερο επίπεδο από το 2007. Την ίδια στιγμή, η απόδοση του διετούς, που αποτυπώνει τις προσδοκίες για άμεσες κινήσεις της Fed, υποχώρησε περίπου 4 μονάδες βάσης στο 4,24%.
Αυτή η απόκλιση είναι το σημαντικότερο στοιχείο της ημέρας. Όταν το βραχυπρόθεσμο άκρο πέφτει και το μακροπρόθεσμο ανεβαίνει, η καμπύλη γίνεται πιο απότομη — και το μήνυμα δεν είναι «η Fed θα σφίξει». Είναι «η Fed δεν θα σφίξει αρκετά, και ο πληθωρισμός θα μείνει». Είναι, με άλλα λόγια, ένα ψήφισμα δυσπιστίας.
Ο ίδιος ο Γουόρς αναγνώρισε ότι οι αποδόσεις έχουν ανέβει από την προηγούμενη συνεδρίαση και παραδέχθηκε ότι η δική του επιλογή σιωπής ήταν ένας από τους παράγοντες: όπως εξήγησε, καταλαβαίνει την επιθυμία της αγοράς για συνεχείς προβλέψεις και σχολιασμό, αλλά η Επιτροπή χρειάζεται να παρατηρεί την αντίδραση της αγοράς άμεσα και αφιλτράριστα. Υποσχέθηκε επίσης ότι, όπου κριθεί απαραίτητο, η Fed δεν θα διστάσει.
Η αγορά, προς το παρόν, δεν πείθεται. Ο Κρίστιαν Χόφμαν, επικεφαλής τομέα σταθερού εισοδήματος, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «άβολη ακινησία» (uncomfortable hold) — και αυτή είναι μάλλον η ακριβέστερη περιγραφή. Οι τιμές των συμβολαίων δείχνουν πιθανότητα της τάξης του 77% για αύξηση τον Σεπτέμβριο, όταν πριν από δύο εβδομάδες οι στοιχηματικές αγορές έδιναν μόλις 3% για κίνηση τον Ιούλιο.
Το κόστος αυτής της δυσπιστίας δεν είναι θεωρητικό. Τα επιτόκια των πιστωτικών καρτών παραμένουν κοντά στο 20%, ενώ τα στεγαστικά βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα από τον Αύγουστο του 2025. Η Fed δεν αύξησε τα επιτόκια σήμερα — αλλά η αγορά τα αυξάνει για λογαριασμό της.
Το κλείσιμο: τρεις κρίσεις σε μία συνεδρίαση
Η Wall Street είχε ήδη κακή διάθεση πριν τις 21:00. Μετά τη συνέντευξη Τύπου, η διάθεση έγινε καθίζηση.
Ο Dow Jones έκλεισε 1.153,18 μονάδες χαμηλότερα, στο -2,2%, στις 51.594,14 μονάδες — τη χειρότερη ημερήσια πτώση από τον Απρίλιο του 2025. Ο S&P 500 υποχώρησε 1,5% στις 7.316,15 μονάδες. Ο Nasdaq Composite έχασε 1,7% στις 24.442,94 μονάδες.
| Το ταμπλό της 29ης Ιουλίου | Κλείσιμο | Μεταβολή |
| Dow Jones | 51.594,14 | -1.153,18 (-2,2%) |
| S&P 500 | 7.316,15 | -1,5% |
| Nasdaq Composite | 24.442,94 | -1,7% |
| 10ετές ΗΠΑ | άνω του 4,67% | +7 μ.β. |
| 30ετές ΗΠΑ | άνω του 5,2% | +10 μ.β. |
| 2ετές ΗΠΑ | 4,24% | -4 μ.β. |
| Brent | 90,74 $ | +7,9% |
| WTI | 84,46 $ | +6,6% |
| Fed funds | 3,50%-3,75% | αμετάβλητο (9-3) |
- CNBC, Yahoo Finance, Federal Reserve. Οι αποδόσεις ομολόγων αφορούν τα επίπεδα μετά την ανακοίνωση.
Θα ήταν λάθος να αποδοθεί το σύνολο της πτώσης στη Fed. Η σημερινή συνεδρίαση ήταν η συμβολή τριών ανεξάρτητων κρίσεων.
Πρώτη, το επιτόκιο. Η άνοδος των μακροπρόθεσμων αποδόσεων χτυπά ευθέως τις αποτιμήσεις — και σε μια αγορά όπου ο S&P 500 παραμένει περίπου 17% υψηλότερα από πέρσι, η ευαισθησία είναι μεγάλη.
Δεύτερη, οι ημιαγωγοί. Το ξεπούλημα στα chips μπήκε στην πέμπτη ημέρα του. Στη Σεούλ, ο Kospi ενεργοποίησε αυτόματο circuit breaker για δεύτερη διαδοχική ημέρα, βουτώντας 8% ενδοσυνεδριακά και κλείνοντας 6% χαμηλότερα, με τη SK Hynix και τη Samsung Electronics να χάνουν έως 13% και 8% αντίστοιχα. Την Τρίτη ο κορεατικός δείκτης είχε καταγράψει πτώση σχεδόν 11% — ο όγδοος circuit breaker του 2026. Στο Τόκιο ο Nikkei έχασε 1,5%, με τη SoftBank στο -7% και την Kioxia στο -10%. Η αιτία δεν είναι η ζήτηση: τα τριμηνιαία συμβόλαια DRAM κλείνουν 20%-30% υψηλότερα. Είναι ο φόβος ότι η κυκλική χρηματοδότηση των data centers και η υπερεπένδυση στην τεχνητή νοημοσύνη κρύβουν μια φούσκα.
Τρίτη, ο πόλεμος. Το πετρέλαιο στο +7,9% δεν είναι μόνο πληθωριστικός κίνδυνος· είναι και φόρος στην κατανάλωση και στα εταιρικά κέρδη.
Και όλα αυτά με τα αποτελέσματα της Microsoft και της Meta να ανακοινώνονται μετά το κλείσιμο — δηλαδή με τον μεγαλύτερο κίνδυνο της εβδομάδας για τον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης να είναι ακόμη μπροστά.
Η ευρωπαϊκή αντίστροφη εικόνα
Για τον Ευρωπαίο αναγνώστη, η σύγκριση είναι διδακτική — και όχι κολακευτική για την Ουάσιγκτον.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη αυξήσει. Τον Ιούνιο προχώρησε σε αύξηση 25 μονάδων βάσης, την πρώτη μετά το 2023, φέρνοντας το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων στο 2,25%. Στη συνεδρίαση της 23ης Ιουλίου κράτησε τα τρία βασικά επιτόκια αμετάβλητα, με την Κριστίν Λαγκάρντ να επιμένει στην προσέγγιση «συνεδρίαση προς συνεδρίαση» και να κρατά ανοιχτή την πόρτα για τον Σεπτέμβριο. Η ανακοίνωση της ΕΚΤ ήταν σαφής σε ένα σημείο: οι τιμές ενέργειας παραμένουν πολύ πάνω από τα προ-πολέμου επίπεδα και η πληθωριστική επίδραση του ενεργειακού σοκ δεν έχει ακόμη εκδηλωθεί πλήρως.
Δηλαδή: η κεντρική τράπεζα με πληθωρισμό στο 2,8% και ανάπτυξη που μόλις ξεπερνά το μηδέν έχει αυξήσει επιτόκια. Η κεντρική τράπεζα με πληθωρισμό στο 3,5%, δομικό PCE στο 3,4% και «στέρεη» — κατά δική της ομολογία — ανάπτυξη, δεν έχει. Η διαφορά δεν είναι μόνο μακροοικονομική· είναι και πολιτική.
Για την Ελλάδα και την ευρωζώνη, οι επιπτώσεις είναι έμμεσες αλλά υπαρκτές. Οι αμερικανικές μακροπρόθεσμες αποδόσεις στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007 τραβούν προς τα πάνω το παγκόσμιο κόστος κεφαλαίου, συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών κρατικών ομολόγων. Το πετρέλαιο πάνω από τα 90 δολάρια πλήττει άμεσα μια ήπειρο εισαγωγέα ενέργειας, ενώ για την ελληνική ναυτιλία η αστάθεια στο Ορμούζ παραμένει διπλό σπαθί — ασφάλιστρα και κίνδυνος από τη μία, ναύλοι από την άλλη.
Ο Σεπτέμβριος και το κόστος της αναμονής
Η επόμενη συνεδρίαση της FOMC είναι στα μέσα Σεπτεμβρίου. Ανάμεσα σε τώρα και τότε παρεμβάλλονται δύο εκθέσεις πληθωρισμού, δύο εκθέσεις απασχόλησης, το ΑΕΠ του δεύτερου τριμήνου — και ένας πόλεμος του οποίου η τροχιά ορίζει την τιμή του πετρελαίου.
Η Fed βρίσκεται σε μια θέση όπου και οι δύο δρόμοι έχουν κόστος. Αν αυξήσει επιτόκια για να απαντήσει σε ένα σοκ προσφοράς, τιμωρεί μια οικονομία που δεν υπερθερμαίνεται από τη ζήτηση — το κλασικό λάθος της δεκαετίας του 1970, αλλά με ανεστραμμένο πρόσημο. Αν δεν αυξήσει, ρισκάρει να επικυρώσει έναν πληθωρισμό που τρέχει πάνω από τον στόχο για έκτη χρονιά, με τις προσδοκίες να αποδεσμεύονται — που είναι το άλλο λάθος της ίδιας δεκαετίας.
Το επιπλέον στοιχείο, εδώ, είναι η αξιοπιστία. Ο Γουόρς κατηγόρησε τους προκατόχους του για «έλλειμμα αξιοπιστίας». Έστησε πέντε επιτροπές για να το διορθώσει. Έκοψε την καθοδήγηση για να επιβάλει πειθαρχία. Και σήμερα η αγορά ομολόγων του απάντησε στέλνοντας το 30ετές στα υψηλότερα επίπεδα εδώ και δεκαεννέα χρόνια.
Ο ίδιος το είπε καθαρά: δεν υπάρχει μαγικό ραβδί. Το ερώτημα που άφησε ανοιχτό η σημερινή απόφαση είναι αν, χωρίς μαγικό ραβδί, χρειάζεται τουλάχιστον ένα ρολόι — και αν η Fed κοιτάζει το σωστό.