Οι καθυστερήσεις που προέκυψαν στο project, χωρίς υπαιτιότητα αναδόχου ΜΕΤΚΑ, έφεραν επιτάχυνση εργασιών για την επίτευξη του οροσήμου του Ταμείου Ανάκαμψης. Οι λόγοι του εκτροχιασμού, τα αιτήματα αποζημίωσης και οι αποφάσεις του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
«Καπέλο» άνω των 16 εκατ. ευρώ, που θα προστεθεί στην αρχική σύμβαση των 166,65 εκατ. (με ΦΠΑ), στην οποία στην πορεία «κούμπωσε» και Συμπληρωματική Σύμβαση Εργασιών, συνολικής δαπάνης 6,8 εκατ. (με ΦΠΑ), «μπήκε», με απόφαση του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, στο σημαντικό σιδηροδρομικό έργο «Αποκατάσταση της διπλής σιδηροδρομικής γραμμής Αθηνών-Θεσσαλονίκης, από την έξοδο του Σ.Σ. Δομοκού (Χ.Θ. 288+600) έως την είσοδο του Σ.Σ. Κραννώνα (Χ.Θ. 328+840) μετά τις θεομηνίες “Daniel’’ και “Elias’», με ανάδοχο την ΜΕΤΚΑ (όμιλο Metlen).
Πρόκειται για τη «ραχοκοκαλιά» της γραμμής Αθήνα – Θεσσαλονίκη που «πληγώθηκε» από τις τότε θεομηνίες (Σεπτέμβριο 2023) στις Περιφέρειες Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας, ένα έργο μήκους σχεδόν 40 χλμ. από Δομοκό έως Λάρισα, μία από τις πλέον κομβικές εργολαβίες που αφορούσαν στα έργα αποκατάστασης ζημιών (4 συνολικά, σχεδόν 450 εκατ. ευρώ).
Οι εργασίες περιλαμβάνουν την αποκατάσταση της υποδομής και επιδομής της γραμμής, τη σταθεροποίηση πρανών, ορυγμάτων και επιχωμάτων, καθώς και την ενίσχυση της αντοχής του δικτύου έναντι μελλοντικών ακραίων καιρικών φαινομένων.
Το RRF, οι καθυστερήσεις, τα αιτήματα του αναδόχου για αποζημίωση
Να επισημάνουμε ότι επειδή τα έργα συνδέονται με το χρηματοδοτικό πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης έτσι κι αλλιώς είχαν ορίζοντα ολοκλήρωσης το φετινό καλοκαίρι (π.χ. Ιούλιο) με την κυβέρνηση να έχει δεσμευθεί ότι θα έχουν «κλειδώσει» όλα έως τέλος Αυγούστου ώστε εν συνεχεία να τελειώσουν οι απαραίτητες διαδικασίες και να επανέλθει μια (κάποια) ομαλότητα στον σιδηρόδρομο. Αυτό που έχει ενδιαφέρον πάντως είναι ότι, δίχως υπαιτιότητα του αναδόχου, η αποζημίωση δίνεται μετά από σχετικό του αίτημα για λόγους επιτάχυνσης εργασιών και για την επίτευξη του οροσήμου που σχετίζεται με το εθνικό σχέδιο ανάκαμψης (RRF). Η σχετική σύμβαση είχε υπογραφεί στις 28 Απριλίου 2025, με προθεσμία περαίωσης των εργασιών του έργου που ορίστηκε σε 15 μήνες, ήτοι μέχρι 28-07-2026.
Ωστόσο, στην πορεία προέκυψαν προβλήματα που επικαλέστηκε ο ανάδοχος που σε σχετικά του έγγραφα έκανε λόγο, μεταξύ άλλων, π.χ. για «τη δήλωση βλαβών και την εκτίμηση της δαπάνης αποκατάσταση αυτών, που προκλήθηκαν στο έργο μετά την θεομήνια «Βyron» και τα ακραία καιρικά φαινόμενα της 5ης και 6ης Δεκέμβριου 2025 στις εκτελεσμένες εργασίες του έργου καθώς και σε αυτές που βρίσκονται σε εξέλιξη». Γενικότερα, η ΜΕΤΚΑ, χωρίς δική της ευθύνη, αναφέρθηκε στους λόγους «της καθυστέρησης στο χρονοδιάγραμμα του έργου από διάφορα γεγονότα που δεν οφείλονταν σε υπαιτιότητα ή παραλείψεις του ανάδοχου».
Μάλιστα, σε σχετικό της αίτημα, ανέφερε ότι έχουν προκύψει καθυστερήσεις κατά 141 ημέρες λόγω γεγονότων όπως: καθυστέρηση στην ανάθεση των απαιτούμενων συμπληρωματικών εργασιών (60 ημέρες), εμπόδια στο έργο, λόγω της απρόβλεπτης για την εργολαβία, ανάγκης εκτέλεσης συμπληρωματικών εργασιών από άλλη παράλληλη εργολαβία Συστημάτων (26 ημέρες), καθυστέρηση λόγω γεγονότος ανωτέρας βίας (φαινόμενο θεομηνίας «Byron», 30 ημέρες), καθυστέρηση στην μετάπτωση της κυκλοφορίας (25 ημέρες). Ζητώντας, για λόγους επιτάχυνσης των εργασιών για να «πιαστεί» το ορόσημο του RRF, αποζημίωση 18,67 εκατ. ευρώ.
Τι αποδέχτηκε το υπ. Υποδομών και Μεταφορών
Από την πλευρά του το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών αναγνώρισε ότι δεν ήταν δυνατή η παράταση της συνολικής προθεσμίας του έργου καθώς η χρηματοδότηση του γίνεται μέσω του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) με καταληκτική ημερομηνίας επιλεξιμότητας του υπόψη χρηματοδοτικού μέσου την 30-07- 2026 η οποία είναι ανελαστική. Ωστόσο, «έκοψε» το χρονικό διάστημα, καθώς αναγνωρίστηκε καθυστέρηση του έργου κατά 81 ημέρες χωρίς υπαιτιότητα του αναδόχου, αλλά και το ποσό αποζημίωσης που τελικά προσδιόρισε σε 16,061 εκατ. ευρώ (χωρίς ΦΠΑ).
Το υπουργείο έκρινε αναγκαία την έγκαιρη ολοκλήρωση της κατασκευής με εντατικοποίηση των εργασιών και αναθεώρηση του χρονοδιαγράμματος. «Δύναται ενδεικτικά και όχι περιοριστικά να γίνει αύξηση των απασχολούμενων μέσων, πόρων και προσωπικού ή και όπου απαιτείται τροποποίηση μεθοδολογίας και των φάσεων υλοποίησης, προκειμένου αφενός να απορροφήσει την καθυστέρηση των 81 ημερών που έχει επισυμβεί για την οποία είναι πλήρως ανυπαίτιος», σημείωνε. Οι 81 ημέρες σχετίζονται με καθυστερήσεις από: τις προκληθείσες βλάβες της κακοκαιρία «Byron» στις εργασίες κατασκευής των παραλλαγών G1 έως G4 (4 ημέρες), την μετάπτωση της κυκλοφορίας στο τμήμα της Σ.Γ. ανόδου από την έξοδο Σ.Σ. Δομοκού έως την είσοδο Σ.Σ. Παλαιοφαρσάλου με χρήση των παραλλαγών G1-G4 (25 ημέρες), την αναγκαιότητα εκτέλεσης συμπληρωματικών εργασιών μετατόπισης του δικτύου GSMR (26 ημέρες), τις προκληθείσες βλάβες της κακοκαιρία «Byron» στις εργασίες κατασκευής των παραλλαγών G5 έως G7 (26 ημέρες).
Το έργο και οι άλλες συμβάσεις
Σε γενικές γραμμές, το αντικείμενο του συγκεκριμένου έργου είναι η εκτέλεση επειγουσών εργασιών για την πλήρη αποκατάσταση της υποδομής και επιδομής της διπλής σιδηροδρομικής γραμμής Αθηνών – Θεσσαλονίκης σε ένα συνολικό μήκος περίπου 40 χιλιομέτρων. Η παρέμβαση αφορά το τμήμα που εκτείνεται από την έξοδο του Σιδηροδρομικού Σταθμού (Σ.Σ.) Δομοκού έως την είσοδο του Σ.Σ. Κραννώνα, το οποίο υπέστη σοβαρότατες καταστροφές από τα ακραία πλημμυρικά φαινόμενα «Daniel» και «Elias». Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, αποκατάσταση Υποδομής και Επιδομής, ανακατασκευή των γραμμών, γεωτεχνικά έργα και σταθεροποίηση, αντιπλημμυρική θωράκιση και ανθεκτικότητα κ.α. Σκοπός του έργου δεν είναι απλώς η επαναφορά της γραμμής στην προτέρα κατάσταση, αλλά η ριζική αναβάθμιση της ανθεκτικότητάς της (resilience).
Υπενθυμίζεται ότι οι άλλες 3 μεγάλες εργολαβίες ήταν οι εξής:
η αποκατάσταση της μονής σιδηροδρομικής γραμμής Παλαιοφάρσαλου – Καλαμπάκας (ανάδοχος ΑΒΑΞ, ύψους 57,6 εκατ.),
η αποκατάσταση της μονής σιδηροδρομικής γραμμής Λάρισας – Βόλου, στα τμήματα: i) Έξοδος Σ.Σ. Λάρισας – Σ.Σ. Λατομείου ii) Σ.Σ. Λατομείου – Είσοδος Σ.Σ. Βόλου iii) δύο θέσεων στον Σ.Σ. Βόλου (ανάδοχος AKTOR, ύψους 181 εκατ.),
η αποκατάσταση των συστημάτων Σηματοδότησης, ETCS L1, Τηλεδιοίκησης και Ηλεκτροκίνησης στο τμήμα της διπλής σιδηροδρομικής γραμμής από το Σ.Σ. Παλαιοφάρσαλο έως τον Σ.Σ. Κραννώνα (ανάδοχος Alstom, ύψους 37,2 εκατ.).