Ικανοποιητικά ανταποκρίθηκαν οι ευρωπαϊκές και οι ελληνικές συστημικές τράπεζες στην άσκηση προσομοίωσης (stress test) του 2026 για τον γεωπολιτικό κίνδυνο, την οποία διενήργησε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Στην άσκηση συμμετείχαν 110 τράπεζες της Ευρωζώνης, μεταξύ των οποίων οι τέσσερις ελληνικές. Επιβεβαιώθηκε η ικανότητα τους να καταρτίζουν σενάρια αντιμετώπισης τουγεωπολιτικού κινδύνου, αν και εντοπίστηκαν τομείς που χρειάζονται βελτίωση.
Ο γεωπολιτικός κίνδυνος αποτελεί βασική εποπτική προτεραιότητα της ΕΚΤ για την περίοδο 2026-2028. Στο πλαίσιο εξορθολογισμού του κόστους συμμόρφωσης, το φετινό γεωπολιτικό stress test αντικατέστησε την ετήσια άσκηση για την εσωτερική διαδικασία αξιολόγησης της κεφαλαιακής επάρκειας (ICAAP).
Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά stress tests της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (EBA) όπου δίνεται ένα κοινό σενάριο, η ΕΚΤ εφάρμοσε «αντίστροφη προσομοίωση». Δηλαδή, στις τράπεζες τέθηκε ένας συγκεκριμένος στόχος, η μείωση του δείκτη κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 (CET1) κατά 300 μονάδες βάσης και οι διοικήσεις κλήθηκαν να σχεδιάσουν τα δικά τους αληθοφανή σενάρια γεωπολιτικού κινδύνου που θα οδηγούσαν σε αυτή την απώλεια.
Τα σενάρια που αναπτύχθηκαν περιλάμβαναν στρατιωτικές συγκρούσεις, διαταραχές στο εμπόριο, την ενέργεια και την εφοδιαστική αλυσίδα, επιβολή κυρώσεων, καθώς και κυβερνοεπιθέσεις.
Δίαυλοι μετάδοσης και επιπτώσεις
Οι τράπεζες εντόπισαν τρεις βασικούς διαύλους μέσω των οποίων μια γεωπολιτική κρίση «χτυπά» τα κεφάλαιά τους:
1. Την πραγματική οικονομία: Αποτέλεσε τον κυριότερο δίαυλο, με τις ζημίες απομείωσης δανείων (πιστωτικός κίνδυνος) να αυξάνονται σε ευάλωτους τομείς όπως η μεταποίηση, η ενέργεια και οι μεταφορές.
2. Τις χρηματοπιστωτικές αγορές Καταγράφηκαν πιέσεις στην κερδοφορία μέσω της μείωσης εσόδων από προμήθειες και χρηματοοικονομικές πράξεις.
3. Την προστασία και ασφάλεια: Ειδικά σε σενάρια στρατιωτικών συγκρούσεων, ο κυβερνοκίνδυνος και η διατάραξη υπηρεσιών από τρίτους παρόχους αναδείχθηκαν ως οι σημαντικότερες μη χρηματοπιστωτικές απειλές.
Οι παρατηρήσεις της ΕΚΤ
Παρά τη γενική επιτυχία, η ΕΚΤ χτύπησε «καμπανάκι» για συγκεκριμένες αδυναμίες στα μοντέλα των τραπεζών. Το βασικότερο πρόβλημα εντοπίστηκε στην αλληλεπίδραση φερεγγυότητας και ρευστότητας. Ενώ τα κεφάλαια των τραπεζών (CET1) δέχονταν ισχυρό πλήγμα κατά το σενάριο, αρκετές τράπεζες κατέγραψαν μόνο ήπιες επιπτώσεις στη ρευστότητά τους, γεγονός που η ΕΚΤ δεν θεωρεί απολύτως ρεαλιστικό σε συνθήκες συστημικής κρίσης.
Παράλληλα, αυστηρή κριτική ασκήθηκε στα μέτρα μετριασμού των επιπτώσεων (π.χ. πώληση περιουσιακών στοιχείων, άντληση κεφαλαίων). Ορισμένες τράπεζες χρησιμοποίησαν υπερβολικά αισιόδοξες υποθέσεις, θεωρώντας ότι θα μπορούσαν να πουλήσουν χαρτοφυλάκια δανείων σε ευνοϊκές τιμές, αγνοώντας τις δυσμενείς συνθήκες που θα επικρατούσαν στην αγορά.
Επόμενα Βήματα
Τα ευρήματα της άσκησης θα ενσωματωθούν στις ποιοτικές αξιολογήσεις της Διαδικασίας Εποπτικού Ελέγχου και Αξιολόγησης (SREP) μέσω του διαρκούς διαλόγου της ΕΚΤ με τις τράπεζες. Ωστόσο, η Φρανκφούρτη διευκρίνισε ότι τα αποτελέσματα δεν θα οδηγήσουν σε άμεσες ποσοτικές προσαρμογές των κεφαλαιακών απαιτήσεων.
Η ΕΚΤ καλεί πλέον τα διοικητικά συμβούλια των τραπεζών να αναλάβουν ενεργότερο ρόλο, ενσωματώνοντας παραμέτρους κυβερνοκινδύνου και επιχειρησιακής ανθεκτικότητας στα μελλοντικά stress tests, δίπλα στους παραδοσιακούς χρηματοπιστωτικούς κινδύνους.