Η πρωτοφανής έκρηξη των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη έχει στηρίξει την ανάπτυξη, τις χρηματιστηριακές αγορές και την έκδοση εταιρικών ομολόγων. Ωστόσο, η ολοένα μεγαλύτερη εξάρτηση της οικονομίας από τον τεχνολογικό κλάδο αυξάνει τον κίνδυνο μια διόρθωση να προκαλέσει πολύ ευρύτερες αναταράξεις.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον μόνο το ισχυρότερο επενδυτικό αφήγημα των αγορών, αλλά εξελίσσεται και σε έναν από τους σημαντικότερους δυνητικούς κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία και την πιστοληπτική ικανότητα επιχειρήσεων και κρατών. Σε ανάλυσή της η Fitch προειδοποιεί ότι ότι η τεράστια κλίμακα των επενδύσεων στην AI, η ταχύτατη άνοδος των αποτιμήσεων και η αβεβαιότητα γύρω από τις μελλοντικές αποδόσεις του κλάδου δημιουργούν τις προϋποθέσεις για αυξημένη μεταβλητότητα.
Όπως εξηγούν οι αναλυτές του οίκου, η τεχνητή νοημοσύνη έχει αποκτήσει τόσο σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη, στις χρηματιστηριακές αποτιμήσεις και στην άντληση κεφαλαίων, ώστε μια παρατεταμένη διόρθωση δεν θα περιοριζόταν πλέον στις μετοχές των τεχνολογικών εταιρειών. Θα μπορούσε να επηρεάσει τις αγορές ομολόγων, τη χρηματοδότηση νέων επενδυτικών σχεδίων, τον πλούτο των νοικοκυριών και τελικά την πραγματική οικονομία.
Επενδύσεις 700 δισ. δολαρίων
Το μέγεθος της επενδυτικής έκρηξης αποτυπώνεται στις δαπάνες των μεγαλύτερων αμερικανικών ομίλων τεχνολογίας. Η Fitch εκτιμά ότι οι συνολικές επενδύσεις των Alphabet, Amazon, Meta και Microsoft θα αυξηθούν το 2026 κατά περισσότερο από 75%, ξεπερνώντας τα 700 δισ. δολάρια. Η κλίμακα αυτή είναι ήδη αρκετά μεγάλη ώστε να επηρεάζει τους συνολικούς ρυθμούς ανάπτυξης των ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον οίκο αξιολόγησης, η αύξηση των επενδύσεων σε τεχνολογικό εξοπλισμό κατά 18% σε ετήσια βάση πρόσθεσε περίπου 1,4 ποσοστιαίες μονάδες στην ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026. Το όφελος, πάντως, αντισταθμίστηκε σε σημαντικό βαθμό από την αύξηση των εισαγωγών που απαιτούνται για την κατασκευή των σχετικών υποδομών.
Η AI έχει παράλληλα μετατραπεί σε βασικό μοχλό της αγοράς εταιρικών ομολόγων. Οι εκδόσεις στις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 26% στο πρώτο εξάμηνο του έτους, με τις Amazon, Alphabet, Nvidia, Meta, Oracle και SpaceX να αντλούν συνολικά 182 δισ. δολάρια μέσω ομολόγων επενδυτικής βαθμίδας.
Η Fitch επισημαίνει ότι η συνέχιση του επενδυτικού κύματος και οι μεγάλες εισαγωγές εταιρειών τεχνολογίας στα χρηματιστήρια επιβεβαιώνουν την ισχυρή διάθεση των επενδυτών να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη της AI. Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνουν την έκθεση των κεφαλαιαγορών σε ενδεχόμενη αναθεώρηση των προσδοκιών.
Αποτιμήσεις που θυμίζουν dotcom
Όπως επισημαίνει η Fitch, ο κυκλικά προσαρμοσμένος δείκτης τιμής προς κέρδη του S&P 500, ο οποίος βασίζεται στα μέσα κέρδη της προηγούμενης δεκαετίας, βρίσκεται πλέον κοντά στα επίπεδα που είχε καταγράψει κατά την έκρηξη των εταιρειών dotcom στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο τα μελλοντικά κέρδη από την αξιοποίηση της AI θα δικαιολογήσουν τις σημερινές επενδύσεις και αποτιμήσεις. Παραμένει αβέβαιο εάν η τεχνητή νοημοσύνη θα οδηγήσει σε αρκετά μεγάλη αύξηση της παραγωγικότητας, εάν οι κυρίαρχες εταιρείες θα αποκτήσουν την τιμολογιακή ισχύ που προεξοφλούν οι αγορές και πώς θα επηρεαστεί ο κλάδος από τις μελλοντικές ρυθμίσεις.
Αβεβαιότητα υπάρχει και για τις ευρύτερες συνέπειες στην απασχόληση. Εάν η AI προκαλέσει εκτεταμένη υποκατάσταση εργαζομένων, οι κοινωνικές και οικονομικές αναταράξεις θα μπορούσαν να περιορίσουν μέρος των αναμενόμενων κερδών παραγωγικότητας.
Μια σημαντική και παρατεταμένη διόρθωση θα μπορούσε επομένως να οδηγήσει σε υποχώρηση των αποτιμήσεων, αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης και αναβολή επενδυτικών σχεδίων. Μέσω της πτώσης των αγορών θα περιοριζόταν, επίσης, το αποτέλεσμα πλούτου που στηρίζει σήμερα την κατανάλωση, κυρίως μεταξύ των αμερικανικών νοικοκυριών με υψηλότερα εισοδήματα.
Πάντως οι επενδυτές αρχίζουν ήδη να διαχωρίζουν τις εταιρείες που αναμένεται να ωφεληθούν από την AI από εκείνες των οποίων τα επιχειρηματικά μοντέλα κινδυνεύουν να αντικατασταθούν. Η Fitch θεωρεί ιδιαίτερα ευάλωτες τις εταιρείες παροχής υπηρεσιών και μέσων ενημέρωσης, καθώς μεγάλο μέρος της αξίας τους βασίζεται σε άυλα περιουσιακά στοιχεία. Στους τομείς με τη μεγαλύτερη έκθεση περιλαμβάνονται η διαχείριση της εμπειρίας πελατών και η εξωτερική ανάθεση επιχειρηματικών διαδικασιών, όπου εμφανίζονται ήδη ανταγωνιστικές λύσεις βασισμένες στην AI.
Άλλοι κίνδυνοι για τις αγορές
Σύμφωνα με την ανάλυση του οίκου, η γεωπολιτική αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή παραμένει ο βασικός άμεσος κίνδυνος για την παγκόσμια οικονομία. Η προσωρινή συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν τον Ιούνιο περιόρισε την πιθανότητα του δυσμενέστερου σεναρίου, αλλά η επανάληψη των επιθέσεων και η νέα διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ τον Ιούλιο ανέδειξαν την ευθραυστότητα της αποκλιμάκωσης.
Πάντως, στο βασικό της σενάριο η Fitch εκτιμά ότι ο πληθωρισμός που προκάλεσε η ενεργειακή κρίση θα είναι προσωρινός. Προβλέπει ότι στο τέλος του 2026 θα διαμορφωθεί στο 3,7% στις ΗΠΑ και στο 3,1% στην Ευρωζώνη, υποχωρώντας αντίστοιχα στο 2,4% και στο 2% το 2027. Ο οίκος αναμένει επίσης ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ θα διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια φέτος και θα επιστρέψει στις μειώσεις το 2027. Για την ΕΚΤ προβλέπει ότι η αύξηση των επιτοκίων του Ιουνίου θα αντιστραφεί μέσα στην επόμενη χρονιά.
Σε κάθε περίπτωση, τα υψηλά δημόσια χρέη, τα επίμονα ελλείμματα και η αύξηση των αμυντικών δαπανών περιορίζουν τη δυνατότητα των κυβερνήσεων να αντιμετωπίσουν μια νέα κρίση. Ο οίκος εκτιμά ότι το αμερικανικό δημοσιονομικό έλλειμμα θα φτάσει το 7,8% του ΑΕΠ το 2026 και θα διευρυνθεί στο 8% την επόμενη διετία.
Το ανησυχητικό για τη Fitch είναι ότι, παρά τη συσσώρευση κινδύνων, οι επενδυτές εξακολουθούν να ζητούν πολύ μικρή πρόσθετη απόδοση για να τοποθετηθούν σε εταιρικά ομόλογα ή τίτλους αναδυόμενων αγορών αντί για ασφαλέστερα κρατικά ομόλογα. Αυτό δείχνει ότι οι αγορές τιμολογούν σήμερα σχετικά περιορισμένο πιστωτικό κίνδυνο, αφήνοντας όμως περιθώριο για μια απότομη διεύρυνση των αποδόσεων εάν το επενδυτικό κλίμα επιδεινωθεί.