Η Ευρώπη στα «πόδια της Ρωσίας» για λίγο φυσικό αέριο

Πετάει – πετάει το φυσικό αέριο στην αγορά TTF του Άμστερνταμ και οι Ευρωπαίοι καταναλωτές αναμένεται να δουν τα οικιακά και βιομηχανικά τιμολόγια να παίρνουν «φωτιά» τον Σεπτέμβριο, με ό, τι αυτό συνεπάγεται και για το ηλεκτρικό ρεύμα.

Η τιμή του αερίου για το συμβόλαιο αναφοράς TTF κυμαίνεται γύρω στα 61 ευρώ τη μεγαβατώρα (MWh), σημειώνοντας αύξηση περίπου 0,6%- αφού ξεπέρασε νωρίτερα και τα 62,4 ευρώ. Για την ιστορία, ο ευρωπαϊκός δείκτης αναφοράς φυσικού αερίου TTF έχει σχεδόν διπλασιαστεί (+93,18%) – καθώς πριν από την έναρξη του πολέμου στον Κόλπο στις 27 Φεβρουαρίου, ήταν στα 31,959 ευρώ την MWh.

Η τιμή του φυσικού αερίου εκτοξεύτηκε καθώς εξανεμίζονται οι ελπίδες για μια γρήγορη διπλωματική λύση στον Κόλπο, με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να απαιτεί άμεση οικονομική αποζημίωση από την Τεχεράνη για τα θύματα των περιφερειακών συγκρούσεων. Το Ιράν επανέλαβε ότι το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει κλειστό έως ότου η Ουάσινγκτον αποδεχθεί τη συμφωνία που έχει συνάψει με το Ομάν και προβλέπει -μεταξύ άλλων-την επιβολή διοδίων στα διερχόμενα σκάφη.

Από το Στενό διερχόταν πριν τον πόλεμο, σχεδόν το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Ο αποκλεισμός του Ορμούζ επιβαρύνει ουσιαστικά το Κατάρ, έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς φυσικού αερίου στον κόσμο.

Την ίδια ώρα, τα πολύ χαμηλά ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου επιδεινώνουν περαιτέρω την κατάσταση: στα μέσα Αυγούστου, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης της Ε.Ε. βρίσκονταν λίγο κάτω από το 57% της δυναμικότητας- πολύ κάτω από τον πενταετή μέσο όρο του 71% για αυτήν την εποχή του χρόνου. Επίσης, επηρεάστηκαν αρνητικά από τους καλοκαιρινούς καύσωνες που ανάγκασαν τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας να καίνε φυσικό αέριο αντί να το αποθηκεύουν.

Η Νατάσα Φιέλντινγκ, ειδικός σε θέματα φυσικού αερίου, από την εταιρεία αναλύσεων Argus Media, εξετάζει την κατάσταση σε ολόκληρη την Ευρώπη: «Η Ευρώπη στο σύνολό της, και η Γερμανία ειδικότερα, οδεύουν προς τον χειμώνα με τα χαμηλότερα αποθέματα αποθήκευσης φυσικού αερίου από την ενεργειακή κρίση του 2022 – και πιθανώς εδώ και περισσότερο από μια δεκαετία». Προειδοποιεί μάλιστα ότι μεακροπρόθεσμα, θα αναδυθούν περαιτέρω παράγοντες αύξησης κόστους. Η τιμολόγηση του CO2 για παράδειγμα  αυξάνεται, ανεβάζοντας άμεσα το κόστος χρήσης φυσικού αερίου.

Καταφεύγει η Ε.Ε. στη Μόσχα

Οι δυσμενείς αυτές εξελίξεις αναμένεται να ωθήσουν προς τα πάνω τις τιμές χονδρικής του φυσικού αερίου από τον Σεπτέμβριο – και κατ’ επέκταση θα επιβαρυνθούν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει την ανάγκη φιλοτιμία και αυξάνει τις εισαγωγές ρωσικού (LNG) για να γεμίσει όσο μπορεί τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου, παρά το γεγονός ότι σχεδιάζει να σταματήσει τις εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου από το 2027.

Οι εισαγωγές έχουν μάλιστα αυξηθεί πρόσφατα. Τον Ιούνιο, τα κράτη μέλη της ΕΕ εισήγαγαν 14% περισσότερο LNG από τη Ρωσία σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με στοιχεία του ενεργειακού think tank Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA). Τα έσοδα του Κρεμλίνου από την πώληση LNG  φέρεται να έχουν αυξηθεί στα 60 εκατομμύρια ευρώ την ημέρα.

Σύμφωνα με στοιχεία της CREA, η Γαλλία αγόρασε το μεγαλύτερο μέρος του ρωσικού LNG. Μόνο το λιμάνι του Μοντουάρ στη Βρετάνη έλαβε τέσσερις φορές περισσότερο LNG τον Ιούνιο από ό,τι τον Μάιο. Σύμφωνα με το ινστιτούτο Bruegel των Βρυξελλών, το ρωσικό φυσικό αέριο αντιπροσώπευε το 13,4% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ κατά το δεύτερο τρίμηνο.

Όπως και πριν την εισβολή στην Ουκρανία

«Αυτό σημαίνει ότι το μερίδιο της Ρωσίας έχει παραμείνει σε παρόμοιο επίπεδο από την εισβολή στην Ουκρανία το 2022», λένε στη Ναυτεμπορική, παράγοντες της αγοράς ενέργειας. «Τα κράτη μέλη της Ε.Ε. προμηθεύονται σχεδόν όλο το ρωσικό LNG τους από τον τερματικό σταθμό Γιαμάλ στην Αρκτική. Κατά το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, εισήγαγαν 136 αποστολές, ή 9,97 εκατομμύρια τόνους, από εκεί – περισσότερες από ποτέ», προσθέτουν οι ίδιες πηγές.

Φυσικά, έχει αυξηθεί και το μερίδιο του φυσικού αερίου  από τις ΗΠΑ και τη Νορβηγία. Σύμφωνα με τον Bruegel, η Νορβηγία και οι ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν πλέον περίπου το 60% των ευρωπαϊκών εισαγωγών φυσικού αερίου, ακολουθούμενες από την Αλγερία και τη Ρωσία, οι οποίες είναι περίπου ισόποσες.