Νέο επικεφαλής στο πρόσωπο του Μοχσέν Ρεζαΐ, του πρώην αρχηγού των Φρουρών της Επανάστασης, βρήκε το ανώτατο όργανο εθνικής ασφάλειας της χώρας, όπως ανακοίνωσε την Κυριακή η ιρανική προεδρία.
Ο 71χρονος Ρεζαΐ, πέρα από την πολυετή θητεία του στην ηγεσία των Φρουρών, καταζητείται διεθνώς για τον φερόμενο ρόλο του σε μία από τις πλέον πολύνεκρες αντισημιτικές επιθέσεις των τελευταίων δεκαετιών: τη βομβιστική επίθεση του 1994 στο εβραϊκό κοινοτικό κέντρο AMIA στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής.
Ο Ρεζαΐ είναι το δεύτερο πρόσωπο που αναλαμβάνει την ηγεσία του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν μετά τη δολοφονία του ισχυρού Ιρανού αξιωματούχου Αλί Λαριτζανί από το Ισραήλ στα μέσα Μαρτίου, λίγες μόλις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ με την Ισλαμική Δημοκρατία.
Μετά τη δολοφονία του Λαριτζανί, ο ισραηλινός στρατός είχε αναφέρει ότι εκείνος λειτουργούσε ως ο «de facto ηγέτης» του Ιράν μετά τον θάνατο του πρώην ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ την πρώτη ημέρα του πολέμου. Ο σημερινός ανώτατος ηγέτης, ο γιος του Χαμενεΐ, Μοτζτάμπα, είχε τραυματιστεί στο ίδιο πλήγμα και έκτοτε δεν έχει εμφανιστεί δημοσίως.
Ο διορισμός του Ρεζαΐ αποτελεί την τελευταία από μια σειρά αλλαγών στην κορυφή του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, ενός οργάνου με ιδιαίτερα ισχυρό ρόλο στο ιρανικό σύστημα εξουσίας, στο εσωτερικό του οποίου συνυπάρχουν διαφορετικές πολιτικές τάσεις και ανταγωνισμοί. Το Συμβούλιο επιχειρεί παράλληλα να προσαρμοστεί στις απώλειες αρκετών υψηλόβαθμων αξιωματούχων κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ο Ρεζαΐ αντικαθιστά τον Μοχαμάντ Μπαγέρ Ζολγάντρ, ο οποίος αναλαμβάνει καθήκοντα πολιτικού συμβούλου του Χαμενεΐ.
«Μετά την παραίτηση του Μοχαμάντ Μπαγέρ Ζολγάντρ από τη θέση του γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και τον διορισμό του σε νέα καθήκοντα, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν όρισε τον Μοχσέν Ρεζαΐ επικεφαλής του οργάνου», έγραψε στο X ο εκπρόσωπος της ιρανικής προεδρίας, Μεχντί Ταμπαταμπαΐ.
Η σκληρή γραμμή για τα Στενά του Ορμούζ
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Ρεζαΐ είχε δηλώσει ότι το Ιράν δεν πρόκειται ποτέ να επιτρέψει τη δημιουργία μη εγκεκριμένης διαδρομής μέσω των Στενών του Ορμούζ. Τον Ιούλιο είχε μάλιστα τονίσει ότι ο έλεγχος των Στενών είναι «πιο σημαντικός από δεκάδες ατομικές βόμβες», παραπέμποντας στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο αποτελεί επίσης ένα από τα κεντρικά ζητήματα του πολέμου.
Καταζητούμενος από την Ιντερπόλ για την επίθεση στην AMIA
Ο Ρεζαΐ ηγήθηκε των Φρουρών της Επανάστασης από το 1981 (ανέλαβε σε ηλικία 27 ετών) έως το 1997, μια περίοδος που κάλυψε σχεδόν ολόκληρο τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ. Οι επικριτές του, έχουν αμφισβητήσει τον ρόλο του σε δαπανηρές επιθέσεις που οδήγησαν σε βαριές απώλειες για το Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της Επιχείρησης «Καρμπάλα-4», μιας επίθεσης του Δεκεμβρίου 1986 με στόχο τη διάσπαση των ιρακινών αμυντικών γραμμών προς τη Βασόρα.
Στη συνέχεια ανέλαβε σειρά υψηλόβαθμων πολιτικών θέσεων, ενώ πιο πρόσφατα διετέλεσε στρατιωτικός σύμβουλος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Μάλιστα, έκτοτε έκανε συχνές δημόσιες δηλώσεις, εκφράζοντας βαθύ σκεπτικισμό όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις και απειλώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Κατά τη διάρκεια της θητείας του στην ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης – τους οποίους οι ΗΠΑ έχουν χαρακτηρίσει τρομοκρατική οργάνωση – φέρεται να είχε εμπλοκή στην επίθεση εναντίον της AMIA το 1994.
Σύμφωνα με απόφαση δικαστηρίου της Αργεντινής, τη βομβιστική επίθεση πραγματοποίησαν μέλη της Χεζμπολάχ, ενώ σχεδιάστηκε και χρηματοδοτήθηκε από το Ιράν. Από την έκρηξη σκοτώθηκαν 85 άνθρωποι και τραυματίστηκαν εκατοντάδες.
Ο επικεφαλής ερευνητής για την επίθεση στην AMIA, Αλμπέρτο Νίσμαν, ο οποίος βρέθηκε νεκρός το 2015, είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η απόφαση για την πραγματοποίηση της επίθεσης ελήφθη σε συνάντηση της «Επιτροπής Ειδικών Επιχειρήσεων» της ιρανικής ηγεσίας, στις 14 Αυγούστου 1993, στη Μασχάντ.
Στο κατηγορητήριο που συνέταξε το 2006 για την υπόθεση, ο Νίσμαν κατονομάζει τον τότε ανώτατο ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ως επικεφαλής του συμβουλίου και αναφέρει ότι η τελική απόφαση για την επίθεση στην AMIA ελήφθη από τον ίδιο και τον τότε πρόεδρο Αλί Ακμπάρ Χασεμί Ραφσαντζανί.
Σύμφωνα με τις κατηγορίες, το «Γραφείο Πληροφοριών και Ασφάλειας», του οποίου προΐστατο ο Ραφσαντζανί, σχεδίασε και οργάνωσε την επίθεση. Ο Ρεζαΐ, ως αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης και μέλος του συγκεκριμένου οργάνου, φέρεται να συμμετείχε στην κατάρτιση του σχεδίου.
Το κατηγορητήριο του Νίσμαν αναφέρει ακόμη ότι η εμπλοκή του Ρεζαΐ «επεκτάθηκε και στη φάση υλοποίησης της επίθεσης».
«Ερυθρά Αγγελία» εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες
Ο Ρεζαΐ καταζητείται από την Interpol εδώ και περίπου δύο δεκαετίες για τον φερόμενο ρόλο του στη βομβιστική επίθεση. Από το 2007 έχει εκδοθεί σε βάρος του «Ερυθρά Αγγελία» (Red Notice), ενώ αντίστοιχα αιτήματα έχουν εκδοθεί για ακόμη πέντε Ιρανούς και έναν Λιβανέζο.
Το 2022, η Αργεντινή ζήτησε από το Κατάρ να συλλάβει τον Ρεζαΐ όταν εκείνος βρισκόταν στη χώρα του Κόλπου, ωστόσο οι αρχές της Ντόχα δεν προχώρησαν στη σύλληψή του.
«Η κατηγορία σε βάρος του προκύπτει από την αποδεδειγμένη συμμετοχή του στη συνάντηση κατά την οποία αποφασίστηκε η πραγματοποίηση της επίθεσης στα κεντρικά γραφεία της AMIA», είχε αναφέρει τότε ο ομοσπονδιακός δικαστής της Αργεντινής Ντανιέλ Ραφέκας σε επίσημη επιστολή του προς το Κατάρ.
Νωρίτερα την ίδια χρονιά, η δημόσια παρουσία του Ρεζαΐ στην ορκωμοσία του προέδρου της Νικαράγουας είχε προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Αργεντινής. Το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας είχε χαρακτηρίσει την παρουσία του «προσβολή προς τη δικαιοσύνη της Αργεντινής και προς τα θύματα της βάναυσης τρομοκρατικής επίθεσης» στην πρωτεύουσα της χώρας.