Μια μεγάλη αναμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας των υπηρεσιών πληροφοριών της Γερμανίας ενέκρινε η κυβέρνηση της χώρας, δίνοντάς τους σημαντικά διευρυμένες εξουσίες για τη διεξαγωγή μυστικών επιχειρήσεων και την αντιμετώπιση ξένων απειλών.
Ο υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ έκανε λόγο για «μια νέα εποχή» για τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες, οι οποίες μέχρι σήμερα ήταν σε μεγάλο βαθμό περιορισμένες στη συλλογή πληροφοριών.
Με βάση τις μεταρρυθμίσεις, οι υπηρεσίες θα αποκτήσουν μεγαλύτερη ελευθερία για μη φονικές επιχειρήσεις, όπως κυβερνοεπιθέσεις σε εχθρικούς servers ή ακόμη και πράξεις σαμποτάζ. Το νομοθετικό πακέτο πρέπει ακόμη να εγκριθεί από το γερμανικό κοινοβούλιο και, εφόσον ψηφιστεί, αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στις αρχές του επόμενου έτους.
Η κυβέρνηση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς υποστηρίζει ότι ισχυρότερες υπηρεσίες πληροφοριών είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση απειλών από εχθρικές ξένες δυνάμεις, τρομοκρατικές οργανώσεις και κυβερνοεγκληματίες.
Στο στόχαστρο ο ρωσικός «υβριδικός πόλεμος»
Γερμανοί αξιωματούχοι κατηγορούν τη Μόσχα ότι διεξάγει εναντίον της χώρας μια «υβριδική» εκστρατεία που περιλαμβάνει σαμποτάζ, κατασκοπεία και παραπληροφόρηση, καθώς το Βερολίνο συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους στρατιωτικούς υποστηρικτές της Ουκρανίας στον πόλεμο με τη Ρωσία.
«Βρισκόμαστε στη μέση μιας υβριδικής σύγκρουσης όχι μόνο με τη Ρωσία αλλά και με άλλους δρώντες», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP) ο Μαρκ Χένριχμαν, πρόεδρος της κοινοβουλευτικής επιτροπής εποπτείας των υπηρεσιών πληροφοριών.
Κατά τον ίδιο, η μέχρι σήμερα επιφυλακτική στάση της Γερμανίας την έχει αφήσει «πίσω από τις εξελίξεις» και περιορίζει την ικανότητά της να συμβάλει ουσιαστικά στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ο Χένριχμαν αναφέρθηκε σε σειρά πρόσφατων περιστατικών, μεταξύ των οποίων και ο εντοπισμός drone με εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας την περασμένη εβδομάδα, ως απόδειξη της ανάγκης για τις νέες εξουσίες. «Αντιμετωπίζουμε αντιπάλους που παίζουν χωρίς κανέναν κανόνα», είπε. «Δεν έχουν κανέναν σεβασμό για τον νόμο και την τάξη. Ο στόχος τους δεν είναι απλώς να ασκήσουν πίεση στη Δύση, στην ΕΕ και στη Γερμανία, αλλά, ιδανικά, να τις γονατίσουν».
Από τη συλλογή πληροφοριών στις ενεργές επιχειρήσεις
Για δεκαετίες, η γερμανική υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών BND και η υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας BfV λειτουργούσαν υπό αυστηρούς περιορισμούς, οι οποίοι απέκλειαν άμεσες και δυνητικά φονικές επιχειρήσεις, όπως εκείνες που μπορούν να διεξάγουν η CIA ή η Μοσάντ.
Οι περιορισμοί αυτοί συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με την ιστορική εμπειρία της ναζιστικής δικτατορίας και της κομμουνιστικής Ανατολικής Γερμανίας, αλλά και με την ιδιαίτερα ισχυρή προστασία της ιδιωτικότητας στη γερμανική έννομη τάξη.
«Οι γερμανικές υπηρεσίες πληροφοριών ήταν ουσιαστικά, μέχρι πρόσφατα, υπηρεσίες συλλογής πληροφοριών», δήλωσε στο AFP ο Πίτερ Νόιμαν, καθηγητής Σπουδών Ασφάλειας στο King’s College London. Όπως εξήγησε, οι υπηρεσίες είχαν τη δυνατότητα να συλλέγουν πληροφορίες και να προσφέρουν στους πολιτικούς καλύτερη εικόνα για τις απειλές, αλλά ήταν πολύ περιορισμένες ως προς το τι μπορούσαν να κάνουν στη συνέχεια με αυτές τις πληροφορίες.
Hacking, μπλοκάρισμα πληρωμών και σαμποτάζ
Οι νέες ρυθμίσεις θα μπορούσαν να επιτρέψουν στις γερμανικές υπηρεσίες να εξαπολύουν δικές τους κυβερνοεπιθέσεις, απενεργοποιώντας – για παράδειγμα – πληροφοριακά συστήματα στο εξωτερικό που χρησιμοποιούνται από εχθρικούς δρώντες ή μπλοκάροντας χρηματοοικονομικές ροές.
Παράλληλα, διευρύνονται οι εξουσίες τόσο της BND όσο και της BfV για τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων. Μεταξύ άλλων, θα μπορούν να χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για την επεξεργασία τεράστιων όγκων δεδομένων και να διατηρούν ορισμένες πληροφορίες για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Το νομοθετικό πακέτο, που ξεπερνά τις 700 σελίδες, ρυθμίζει επίσης αμφιλεγόμενα μέτρα, όπως η διαδικτυακή παρακολούθηση και ο εντοπισμός προσώπων. Σε σπάνιες περιπτώσεις, η BND θα μπορούσε ακόμη και να λάβει άδεια για επιχειρήσεις σαμποτάζ στο εξωτερικό.
Οι δολοφονίες και κάθε άλλη φονική επιχείρηση, ωστόσο, θα παραμείνουν αυστηρά απαγορευμένες.
«Καλύπτουμε την απόσταση από αυτό που είναι ήδη δυνατό σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες», δήλωσε ο Ντόμπριντ. «Μετατρέπουμε τις υπηρεσίες πληροφοριών μας σε πραγματικές μυστικές υπηρεσίες», πρόσθεσε.
Η ιστορική επιφυλακτικότητα της Γερμανίας
Οι αυστηροί περιορισμοί στις γερμανικές μυστικές επιχειρήσεις είχαν δημιουργήσει κατά καιρούς δυσκολίες στη συνεργασία με συμμαχικές υπηρεσίες πληροφοριών και είχαν καταστήσει σπάνιες τις κοινές επιχειρήσεις, σύμφωνα με τον Νόιμαν. «Ήρθε η ώρα οι γερμανικές υπηρεσίες πληροφοριών να αποκτήσουν εξουσίες παρόμοιες με εκείνες που διαθέτουν άλλες ευρωπαϊκές δημοκρατίες», είπε.
Η αλλαγή αυτή έρχεται την ώρα που η Γερμανία έχει ήδη επενδύσει ποσά-ρεκόρ στην ανασυγκρότηση των ενόπλων δυνάμεών της μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Υποστηρικτές της μεταρρύθμισης θεωρούν ότι αντίστοιχη ενίσχυση απαιτείται πλέον και στο πεδίο των μυστικών υπηρεσιών.
Οι επικρίσεις
Η μεταρρύθμιση, ωστόσο, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Ο Κονσταντίν φον Νοτς των Πρασίνων, αντιπρόεδρος της κοινοβουλευτικής επιτροπής εποπτείας των υπηρεσιών πληροφοριών, αναγνώρισε ότι «νέες και ισχυρές εξουσίες είναι κατ’ αρχήν δικαιολογημένες δεδομένου του δύσκολου σημερινού περιβάλλοντος ασφαλείας».
Από την άλλη πλευρά, η Εταιρεία για τα Πολιτικά Δικαιώματα προειδοποίησε ότι οι νέες δυνατότητες ψηφιακής παρακολούθησης θα συνιστούν «βαθιά παρέμβαση στα θεμελιώδη δικαιώματα».
Ακόμη πιο αιχμηρή ήταν η Κλάρα Μπίνγκερ, ειδική του κόμματος της Αριστεράς σε θέματα εσωτερικής πολιτικής. «Όποιος δίνει στις υπηρεσίες πληροφοριών επιχειρησιακά δικαιώματα παρέμβασης, εξουσίες σαμποτάζ και κρατικά hackbacks σχεδιάζει μια νέα γερμανική μυστική αστυνομία», δήλωσε, σύμφωνα με το Tagesschau. Χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση «ιστορικά λησμονημένη και ανεύθυνη» και υποστήριξε ότι θα ωθήσει τις εξουσίες παρακολούθησης «πέρα από κάθε επίπεδο συμβατό με το Σύνταγμα».
Ο Βόλφγκανγκ Κουμπίτσκι του FDP μίλησε επίσης για «ιστορική παραβίαση ταμπού», εκτιμώντας ότι είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πως το Συνταγματικό Δικαστήριο δεν θα παρέμβει.
Το νομοσχέδιο θα πρέπει πλέον να εγκριθεί από την Bundestag μετά τη θερινή διακοπή των εργασιών της.